Primer, Sekonder ve Tersiyer Kırma Aşamaları

Bir kırma-eleme tesisi tek makineden oluşmaz. Malzeme ocaktan çıktığı boyuttan satılabilir agrega boyutuna inene kadar birden çok kademeden geçer. Bu yazıda primer, sekonder ve tersiyer kademelerin ne işe yaradığını ve hangi makinenin hangi kademede çalıştığını General Makina'nın gerçek teknik değerleriyle anlatıyoruz.
Neden tek makine yetmez?
Her kırıcının kabul edebileceği bir üst besleme boyutu vardır ve bir geçişte sağlayabileceği küçültme oranı sınırlıdır. Ocaktan gelen 900 mm'lik bir blok, tek adımda 0-5 mm kuma dönüşmez. Kademeler bu farkı adım adım kapatır.

Aşağıdaki tablo, ürün ailemizin gerçek besleme değerlerini kademe sırasına göre yan yana koyuyor — zincirin mantığı burada görünür hale geliyor:
| Kademe | Makine | Kabul ettiği en büyük parça | Kapasite (t/s) |
|---|---|---|---|
| Primer | Çeneli GNRK 90 | 900 x 650 mm ağız | 60-225 |
| Primer | Darbeli GNR PDK03 | 1300 mm | 500~900 |
| Sekonder | Darbeli GNR DMK01-05 | 800 mm | 120-500 |
| Tersiyer | Tersiyer GNR 65-150 | 150 mm | 70-300 |
| Tersiyer | Kübitzer GNR K50-K110 | 120-210 mm | 45-250 |
| Tersiyer/kum | VSI GNR 700-900 | 25-55 mm | 45-210 |
Dikkat edilecek sayı sütunun üçüncüsü: 1300 mm → 800 mm → 150 mm → 25-55 mm. Her kademe bir sonrakinin kabul edebileceği boyuta indirir. VSI'ın 25-55 mm'lik besleme sınırı, önünde en az iki kademe olmasını zorunlu kılar — VSI'ı doğrudan ocak malzemesiyle beslemek mümkün değildir.
Primer kademe: ilk küçültme
Ocaktan gelen ham malzemeyi ilk karşılayan kademedir. İki seçenek vardır:
- Çeneli kırıcı — sıkıştırarak kırar, aşındırıcı ve sert malzemede (bazalt, granit) tercih edilir. GNRK 90: ağız 900 x 650 mm, çıkış 70-180 mm, 75/90 kW.
- Primer darbeli (PDK) — çarparak kırar, kalker/dolomit gibi orta sertlikte daha yüksek verim ve kübik tane verir. PDK03: besleme 1300 mm, 500~900 t/s, 500 kW.
Primer çıkışı hâlâ kabadır (70-180 mm bandında) ve çoğu uygulama için doğrudan satılabilir değildir.
Sekonder kademe: boyutu yarıya indirmek
Sekonder darbeli (DMK) serisi primer çıkışını alır. Serinin en dikkat çekici özelliği şu: dört modelde de kabul edilen en büyük parça 800 mm'de sabittir — DMK01'den DMK05'e kapasite 120'den 500 t/s'ye çıkarken besleme sınırı değişmez.
| Model | Rotor (mm) | Besleme (mm) | Kapasite (t/s) | Motor |
|---|---|---|---|---|
| GNR DMK01 | 1100 x 1000 | 800 | 120-180 | 160 kW |
| GNR DMK03 | 1100 x 1500 | 800 | 250-300 | 250 kW |
| GNR DMK05 | 1400 x 2000 | 800 | 250-500 | 500 kW |
Bu yüzden sekonder seçiminde soru "hangi parçayı kabul eder" değil, "saatte kaç ton geçireceğim"dir.
Tersiyer kademe: şekil ve incelik
Üçüncü kademede iki farklı amaç ayrışır:
Tersiyer kırıcı (GNR 65-150) — ince ürün
| Model | Rotor (mm) | Besleme (mm) | Kapasite (t/s) | Motor (kW) |
|---|---|---|---|---|
| GNR 65 | 1200 x 650 | 150 | 70~130 | 132 |
| GNR 100 | 1200 x 1000 | 150 | 90~160 | 160 |
| GNR 130 | 1200 x 1300 | 150 | 130~200 | 200 |
| GNR 150 | 1200 x 1500 | 150 | 200~300 | 250 |
Burada da desen aynı: besleme 150 mm'de sabit, rotor genişliği 650'den 1500 mm'ye çıktıkça kapasite 70'ten 300 t/s'ye yükseliyor. Rotor yüksekliği (1200 mm) dört modelde de değişmiyor — kapasiteyi belirleyen genişliktir.
Kübitzer (GNR K) — kübik şekillendirme
| Model | Rotor (mm) | Besleme (mm) | Kapasite (t/s) | Motor (kW) |
|---|---|---|---|---|
| GNR K50 | 1000 x 750 | 120 | 45~80 | 45 |
| GNR K100 | 1550 x 1200 | 180 | 90~130 | 90 |
| GNR K110 | 1550 x 1800 | 210 | 160~250 | 160 |
Kübitzerde besleme sınırı modele göre değişir (120 → 210 mm) ve motor gücü kapasiteyle orantılı artar (45 → 160 kW). Amaç yassı/uzun taneleri küpe yakın şekle getirmektir; beton ve asfalt şartnameleri bunu ister.
Kum üretimi: VSI
Dikey milli kırıcı (VSI) zincirin sonundadır ve en dar besleme aralığına sahiptir:
| Model | Rotor (mm) | Besleme (mm) | Kapasite (t/s) | Motor (kW) |
|---|---|---|---|---|
| GNR 700 | 700 | 25-35 | 45~135 | 90-132 |
| GNR 800 | 800 | 40-50 | 55~160 | 132-160 |
| GNR 900 | 900 | 50-55 | 80~210 | 2 x 200 |
GNR 900'ün 2 x 200 kW çift motorlu olduğuna dikkat edin — tek motorlu 800 modeli 132-160 kW çekerken, bir üst kademe iki motora geçiyor. Kum üretimi zincirin en enerji yoğun adımıdır.
Tipik zincir örneği
- Primer: GNRK 90 çeneli — 900 mm blok girer, 70-180 mm çıkar
- Sekonder: GNR DMK03 darbeli — 800 mm'ye kadar kabul, kapasite 250-300 t/s
- Tersiyer: GNR 130 — 150 mm besleme, 130-200 t/s
- Kum: GNR 800 VSI — 40-50 mm besleme, 55-160 t/s
Her adımda kapasitenin düştüğüne dikkat edin. Tesis tasarımında darboğaz en düşük kapasiteli kademedir; eleme ve stok konveyörleri buna göre boyutlandırılır.
İlgili sayfalar
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




