F80 P80 İndirgeme Oranı Hesabı

F80 ve P80 hangi büyüklüğü anlatır

Kırma devresi tasarımında bir kırıcının ne kadar iş yaptığını anlatan en kararlı ölçü, en iri parçanın boyutu değildir. Besleme ve ürün için ayrı ayrı elek analizi yapılır; kümülatif geçen eğrisinde yüzde 80 seviyesine karşılık gelen açıklık okunur. Besleme tarafındaki bu değer F80, ürün tarafındaki değer P80 diye adlandırılır. F80 P80 indirgeme oranı hesabı bu iki sayının bölünmesinden ibarettir ve devrenin her kademesi için ayrı yapılır.

Neden en iri parça değil de yüzde 80 seviyesi kullanılır? Çünkü besleme yığınında tek bir iri blok ya da ızgaraya takılmış yabancı bir parça, üst boyutu gerçek dışı biçimde yukarı çeker. Kümülatif eğrinin yüzde 80 noktası ise yığının kütle dağılımını temsil eder; iki farklı vardiyada aynı malzemeden alınan numune birbirine yakın çıkar. Bu kararlılık, oranın kademe seçiminde ve güç tahmininde kullanılabilmesinin tek sebebidir.

Kademe başına indirgeme oranı sınırları

Her kırıcı tipi belirli bir oran bandında verimli çalışır. Basınçla kıran makineler kavite geometrisi ve kavrama açısıyla sınırlıdır; darbeyle kıran makineler tek geçişte daha büyük oran verir ama malzemenin aşındırıcılığına duyarlıdır. Aşağıdaki tablo tek kademede beklenen bandı ve tipik konumu özetler.

Tablodaki bantlar geometrik ölçüdür; malzemenin sertliğini ve aşındırıcılığını içermez. Aynı 6:1 oranı kireçtaşında da granitte de elde edilebilir, fakat aşınma hızı ve çekilen güç iki malzemede birbirinden çok farklıdır. Bu yüzden oran, makine seçiminin tek ölçütü değil ilk süzgecidir.

F80 P80 indirgeme oranı hesabı adım adım

Toplam oran, kademelerin oranlarının çarpımıdır. Beslemesi 600 mm F80 olan bir ocaktan 20 mm P80 isteniyorsa toplam gereksinim 30:1 demektir. Bu tek makineye yüklenemez; iki kademeye 6:1 ve 5:1 olarak bölündüğünde çarpım 30 eder ve her iki makine de kendi bandının içinde kalır. Üç kademeli bir devrede aynı toplam 5:1, 3:1 ve 2:1 gibi daha rahat parçalara dağıtılabilir, bu da aşınmayı ve ton başına enerjiyi düşürür.

Hesabın sırası şöyledir: önce nihai ürün şartnamesinden P80 belirlenir, sonra patlatma sonrası yığından alınan numuneyle F80 ölçülür, toplam oran bulunur, ardından oran kademelere makine bandına uyacak şekilde dağıtılır. Kademe tipini seçerken çeneli darbeli konik karşılaştırma tablosundaki davranış farkları belirleyici olur.

Numune almanın kuralları

Ölçümün değeri numunenin temsil kabiliyetine bağlıdır. Besleme numunesi bant üzerinden sıyırarak değil, bant durdurulup belirli bir uzunluktaki malzemenin tamamı alınarak toplanır; kürekle üstten sıyırmak ince taneyi eksik gösterir. Ürün numunesi kırıcı çıkışından, elek öncesinde alınır, çünkü elekten sonra alınan numune kırıcının değil eleğin performansını ölçer. Numune kütlesi en iri parçanın boyutuyla artar; iri beslemede birkaç yüz kilogram gerekebilir.

Elek serisi seçilirken ürünün satılacağı fraksiyonlara karşılık gelen açıklıklar mutlaka seriye konur. Aksi halde yüzde 80 noktası iki elek arasında kalır ve enterpolasyonla tahmin edilir; bu da oranı birkaç puan kaydırır.

Kapalı devre oranı nasıl değiştirir

Kırıcı çıkışının elenip iri fraksiyonun makineye geri döndüğü kapalı devrede iki ayrı oran konuşulur. Makinenin gördüğü tek geçiş oranı, taze besleme ile nihai ürün arasındaki orandan küçüktür; çünkü geri dönen malzeme kaviteye ikinci ve üçüncü kez girer. Devre oranı hesaplanırken taze besleme F80 değeri ile elek altı ürünün P80 değeri kullanılır, kırıcı ağzındaki karışık besleme değil. Bu ayrım karıştırıldığında makine bandının üstünde çalışıyor gibi görünür, oysa yük geri dönüş malzemesinden gelir.

Geri dönüş yükü arttıkça bant, elek ve motor aynı tonajı birden çok kez taşır. Bu yüzden kapalı devrede kademe oranını bir miktar düşük tutmak, satılabilir ton başına toplam enerjiyi düşürebilir. Karar, geri dönüş yüzdesi ölçülmeden verilemez; bandın altına konan kantar verisi bu ölçüm için yeterlidir.

Oranı zorlamanın bedeli

Bir kırıcıyı bandının üstünde çalıştırmak kağıt üzerinde bir kademe kazandırır, sahada üç bedel çıkarır. Kapasite düşer, çünkü kavite içinde tane tane üzerinde kırılmaya başlar ve geri akış artar. Aşınma parçası ömrü kısalır, çünkü aynı tonaj için parça yüzeyinde daha fazla iş yapılır. Ürün şekli bozulur; yassı ve uzun tane oranı yükselir, beton ve asfalt şartnamelerinde ret riski doğar.

Ters yön de israftır. Bandının çok altında çalışan bir makine kavitesini dolduramaz, boşta güç harcar ve bir sonraki kademeye gereksiz iri malzeme gönderir. Doğru dağıtım, her kademeyi bandının ortasına yakın tutmaktır.

Sahada hızlı kontrol

Vardiya başında üç veri yeterlidir: kırıcı çıkış ayarı, besleme yığınından alınan numunenin F80 değeri ve elek altı ürünün P80 değeri. Ölçülen oran hedeften saparsa önce ayar, sonra besleme dolgunluğu, en son aşınma parçası profili kontrol edilir. Bu üç adımlı sıra, gereksiz parça değişimini önler.

Devre tasarımını sayısal bir zemine oturtmak isteyen işletmeler için maden mühendisliği başlığı altındaki hesap yazıları kademe planlamasının diğer parçalarını da kapsar. Ocağınızın patlatma yığını ve ürün şartnamesi elinizdeyse, kademe dağıtımını birlikte kurabiliriz.