Betonarme Kırmada Donatı Ayırma

Yıkım betonu kırılırken hattı durduran şey genellikle betonun sertliği değil, içindeki inşaat demiridir. Betonarme kırmada donatı ayırma, demiri malzeme akışından kırma odasına girmeden önce çıkarma disiplinidir. Bu disiplin kurulmadığında tesis, saatlik kapasitesini değil duruş süresini yönetmeye başlar.

Donatı neden diğer kirliliklerden farklı davranır

Toprak, ahşap ya da plastik parçası kırıcıdan geçer ve elemede ayrılır. Demir öyle davranmaz: uzun ve bükülebilir olduğu için rotora sarılır, çene ağzına takılır, plaka arasına kama gibi girer. Sonuç üç kalemde birikir: ani duruş ve elle temizleme süresi, aşınma parçasında çatlak ya da kırılma, ve mile yüklenen darbeden kaynaklanan yatak hasarı.

Ayrıca kırma odasına giren demir betondan tamamen sıyrılmadığı için ürün içinde kalır. Geri dönüşüm agregası içinde tel parçası bulunması, malzemeyi dolgu dışındaki kullanımlar için ayıklanmak zorunda bırakır ve satılabilirliğini düşürür.

Birinci savunma hattı: kırıcıya gitmeden ayırmak

En ucuz demir, hattın hiç görmediği demirdir. Yıkım aşamasında beton kırıcı uç ya da pulverizatör ile plakalar ezilir, açığa çıkan filizler makas ile kesilir ve ayrı yığına alınır. Büyük, dolanmış ve kafes hâlindeki donatı bu aşamada alınmazsa hiçbir mıknatıs onu düzgün toplamaz; ağırlığı manyetik alanın çekiş sınırının üzerindedir ve bant üzerinde takla atarak akışa geri düşer.

Sahada uygulanabilir sıralama şudur: kaba ayıklama ekskavatör ucu ve elle, ardından besleme ağzında sabit bir eleman, en sonda manyetik ayırma. Her kademenin görevi farklıdır ve biri diğerinin yerini almaz.

Betonarme kırmada donatı ayırma için mıknatıs seçimi

Bant üzerine asılan overband mıknatıs, kalan demiri kırma odasına girmeden akıştan yukarı çeker. Kendinden temizlemeli tipte dönen bir bant yakalanan parçayı manyetik alandan uzaklaştırıp yana boşaltır, böylece hat durmadan çalışır. Seçimde dört başlık belirleyicidir.

Askı yüksekliği kritik ölçüdür: mıknatıs, yatağın en derin noktasına erişecek şekilde konumlandırılmalıdır. Yatak kalınlaştıkça sabit alanla çalışan bir ünite alt katmandaki demiri göremez. Büyük ve dolanmış donatı bekleniyorsa separatör bandında tırnak ve yan koruma, parçanın geri yuvarlanmasını ve bandı gövdeye sıkıştırmasını engeller.

İki kademeli düzen ve yerleşim

Yüksek kapasiteli hatlarda ayırma tek noktada bitmez. Primer kırıcıdan sonra ağır hizmet mıknatısı iri ve uzun parçaları alır; sekonder kırmadan sonra ikinci ve daha hassas bir ünite küçülmüş tel ve bağ parçalarını toplar. Bu düzen aynı zamanda ürün temizliğini yükseltir, çünkü ince fraksiyonda kalan kısa tel parçaları ancak ikinci kademede yakalanır.

Manyetik ayırmanın verimi besleme boyunun tutarlılığına bağlıdır. Akış içinde çok iri bloklar varsa yatak dalgalanır, alan nüfuzu düşer ve demir gizli kalır. Bu yüzden mıknatıs, malzemenin düzgün ve tabaka hâlinde aktığı bir bant kesitine yerleştirilir; şut çıkışına ya da malzemenin savrulduğu bir noktaya değil.

Kırıcı tarafında alınacak önlemler

Ayırma ne kadar iyi olsa da kaçak demir olasılığı sıfırlanmaz; bu nedenle kırıcı tarafında tolerans mekanizması aranır. Darbeli kırıcıda ayarlanabilir çarpma plakası ve yaylı emniyet düzeni, sert bir metal parçası girdiğinde odanın açılmasını sağlar. Çeneli kademede ise metal geçişi genellikle daha az hasarla tolere edilir ama sıkışma riski yüksektir ve odanın hidrolik olarak açılabilmesi süreyi kısaltır.

Operatör tarafında kural basittir: mıknatıs devrede değilse hat çalışmaz. Beton geri dönüşümünde mıknatısın bakımı bir konfor kalemi değil, kırıcının koruma sistemidir. Beton geri dönüşüm hattının bütün kurgusu için beton geri dönüşüm tesisi yerleşimi ayrı bir başlıktır ve ayırma bu kurgunun içine oturur.

Hurdanın gelir tarafı

Ayrılan demir atık değildir; toplanıp satıldığında geri dönüşüm işletmesinin maliyetini kısmen karşılayan ikinci bir kalem oluşturur. Bunun için hurdanın betondan olabildiğince sıyrılmış, temiz ve tek yığında toplanmış olması gerekir. Mıknatısın boşaltma noktasına konulan bir kutu ya da konteyner, hurdayı sahaya dağılmadan biriktirir.

Ayırma düzeninin işletmeye katkısı bu yüzden iki yönlüdür: duruş ve parça masrafında düşüş, hurda satışında gelir. Mobil kurulumda bu iki kalem birlikte değerlendirilir; şantiye ve mobil tesis tarafında kararı belirleyen de bu bileşik etkidir.

Vardiya kontrol listesi

• Mıknatıs bandı dönüyor mu, boşaltma noktası tıkalı mı?
• Askı yüksekliği yatak kalınlığına göre ayarlı mı?
• Besleme ağzında iri kafes donatı birikmesi var mı?
• Hurda kutusu dolu mu, taşma başladı mı?
• Kırıcı odasında sarılmış tel izi var mı?

Sık sorulan sorular

Donatılı beton mıknatıs olmadan kırılabilir mi?

Kırılabilir ama bedeli duruş ve parça masrafı olarak ödenir. Elle ayıklama küçük ve kesintili işlerde sürdürülebilir; sürekli üretimde ayırma ekipmanı olmadan hattın kararlı çalışması beklenmemelidir.

Mıknatıs bütün demiri alır mı?

Almaz. Betonun içine tamamen gömülü kalan kısa parçalar ancak kırma sonrası açığa çıktığında yakalanabilir; bu yüzden ikinci kademe ayırma ürün temizliği için önemlidir.

Ayırma ekipmanı kapasiteyi düşürür mü?

Doğru yerleştirildiğinde akışa direnç getirmez. Kapasite kaybı, mıknatısın malzemenin savrulduğu bir noktaya konması ya da askı yüksekliğinin yanlış ayarlanması gibi kurulum hatalarından doğar.