Senegal'de Otoyol İnşaatı İçin 120-180 t/s Mobil Kırma Tesisi

Senegal'de bir otoyol kesimi için kırma tesisi arayan yüklenicinin önündeki ilk soru “hangi makine” değil, “güzergâh boyunca taşı nereden ve hangi tempoda alacağım” sorusudur. Dakar'dan Thiès ve Touba yönüne uzanan otoyol koridorları gibi uzun, doğrusal işlerde ocak çoğu zaman şantiyeden kilometrelerce uzakta kalır ve kesim ilerledikçe bu mesafe değişir. Saatte 120-180 ton bandı, tek bir mobil hattın hem alt temel hem de asfalt mıcırı besleyebildiği aralıktır. Bu yazıda bu bandı karşılayan gerçek modelleri, hangi taşta hangisinin mantıklı olduğunu ve sipariş öncesi netleştirilmesi gerekenleri sahada çalışmış bir kırma-eleme mühendisinin gözüyle sıralıyoruz.
Şartnameden saatlik tonaja: hedef kapasite nasıl çıkarılır?
Otoyol projelerinde kırma tesisinin kapasitesi katalogdan değil, serme ekibinin günlük ilerlemesinden geriye doğru hesaplanır. Alt temel ve temel tabakalarının kalınlığı, platform genişliği ve sıkıştırılmış yoğunluk günlük tonajı verir; asfalt plenti için gereken mıcır bunun üstüne eklenir. Bu değerler idarenin şartnamesinde ve yüklenicinin iş programında yazar. Tesis seçilmeden önce rakamlar bu belgelerden teyit edilmelidir; kulaktan dolma bir “günde şu kadar ton” varsayımı, ya atıl kalan büyük bir makineye ya da serme ekibini bekleten küçük bir hatta dönüşür.
Basit bir formül işi görür: gerekli kapasite (t/s) = günlük malzeme ihtiyacı (t) ÷ (günlük çalışma saati × kullanılabilirlik oranı). Varsayımsal bir örnek verelim: kesim günde 1.200 ton kırılmış malzeme istiyor, tesis 10 saat çalışıyor; bakım, bıçak ayarı ve kamyon beklemesi gibi duruşlarla kullanılabilirlik 0,8 kabul ediliyor. 1.200 ÷ (10 × 0,8) = 150 t/s eder. Sonuç 120-180 t/s bandının ortasına düşer: alt sınır yağışlı dönemde yavaşlayan serme temposuna, üst sınır ise asfalt mıcırının da eklendiği yoğun sezona karşılık gelir.
Hesapta sık atlanan bir kalem daha var: elekte geri dönen iri malzeme. Kapalı devre çalışan bir hatta elek üstü taş kırıcıya geri gönderilir; bu yüzden kırıcının gördüğü tonaj, tesisten çıkan ürün tonajından büyüktür. 150 t/s'lik net ihtiyaç için kırıcıyı bandın üst tarafına göre seçmek bu payı karşılar.
Senegal güzergâhlarında taş kaynağı ve kırıcıya etkisi
Senegal'in büyük bölümü tortul bir havza üzerindedir. Batıda, Thiès bölgesi çevresinde kireçtaşı ve bazalt ocakları bilinir; ülkenin doğusunda ise granit gibi kristalin kayaçlar öne çıkar. Yol yapımında ayrıca laterit, geleneksel alt temel malzemesi olarak kullanılır. Laterit çoğunlukla kırma tesisinin değil, eleme ve stabilizasyonun konusudur; kırma hattı ise temel tabakası ve asfalt için sert taştan agrega üretir.
Bu çeşitlilik kırıcı seçimini doğrudan belirler. Kireçtaşı gibi düşük aşındırıcı taşta darbeli kırıcı yüksek küçültme oranı ve kübik tane verir, bıçak tüketimi makul kalır. Bazalt ve granit gibi silisli, aşındırıcı taşta ise ikinci kademede konik kırıcının basma prensibi metal ömrünü belirgin biçimde uzatır. Ocak içinde damar değişiyorsa, aşınma parçası stoğu iki ihtimale göre planlanmalıdır.
Hangi ocağın taşı kullanılacaksa ondan numune alınıp aşındırıcılık ve basınç dayanımı laboratuvarda ölçülmeli; şartnamedeki Los Angeles aşınma ve tane şekli sınırları da aynı numuneyle kontrol edilmelidir. Bu sonuçlar gelmeden verilen her model önerisi bir tahminden ibarettir.
120-180 t/s için üç aday ve bir üst seçenek
Bu bandı tek şasi üzerinde karşılayan üç lastikli model var. Üçü de aynı kapasite aralığında çalışır; farkı kırma kademelerinin nasıl kurulduğu yaratır. Tabloya, tonaj büyüdüğünde gündeme gelen üst modeli de ekledik.
| Model | Kapasite | Maks. besleme | Kırıcılar | Elek | Jeneratör | Ağırlık |
|---|---|---|---|---|---|---|
| General 01 | 120-180 t/s | 700 mm | GPS 1210 darbeli (primer + sekonder) | 1600×5000 mm, 4 katlı | 550 kVA | 55.000 kg |
| General 944 | 120-180 t/s | 800 mm | GPJ 90 çeneli + GM430 konik | 1600×5000 mm, 3 katlı yatay | 550 kVA | 70.000 kg |
| General 950 | 120-180 t/s | 800 mm | GPJ 90 çeneli + DMK01 darbeli | 1600×5000 mm, 3 katlı yatay | 600 kVA | 70.000 kg |
| General 03 | 250-375 t/s | 900 mm | GPS 1415 darbeli | 2400×5000 mm, 4 katlı | 750 kVA | — |
General 01: kireçtaşı ocağı ve dört fraksiyon
General 01 tek bir GPS 1210 darbeli kırıcıyla primer ve sekonder işi aynı gövdede yapar ve 700 mm'ye kadar besleme alır. Dört katlı elek 0-5, 5-12, 12-19 ve 19-40 mm fraksiyonlarını tek geçişte ayırır. Bu, alt temel için iri fraksiyonu ve asfalt için ince fraksiyonları aynı anda üretmek isteyen otoyol işine uyar. Ocak kireçtaşıysa bu bandın en hafif ve en ekonomik çözümüdür.
General 944: bazalt ve granitte metal ömrü
General 944 GPJ 90 çeneli kırıcıyı GM430 konik kırıcıyla birleştirir. Aşındırıcı taşta konik kırıcı malzemeyi basma ile kırdığı için aşınma parçaları darbeli bir sekondere göre daha yavaş tükenir. Üç katlı elek 0-5, 5-12 ve 12-19 mm verir; şartname daha iri bir temel fraksiyonu istiyorsa elek açıklıkları siparişte malzemeye göre belirlenir.
General 950: sert taştan kübik mıcır
General 950 aynı GPJ 90 çenenin arkasına DMK01 darbeli sekonder koyar. Sert taştan yüksek küçültme ve kübik tane gerektiğinde, örneğin aşınma tabakası mıcırında tane şekli sınırı sıkıysa, 944'e alternatiftir. Bedeli, aşındırıcı taşta darbeli kırıcının bıçaklarının konik astarlardan daha sık değişmesidir. Batı Afrika'daki bir uygulamayı görmek isteyenler Nijer'e gönderilen General 950 projesini inceleyebilir.
Hesap 180 t/s'yi aşıyorsa ya da iki kesim aynı tesisten beslenecekse General 03 devreye girer: GPS 1415 darbeli kırıcı, 2400×5000 mm dört katlı elek, 750 kVA jeneratör ve uluslararası taşıma standardında dört dingilli şasi. Tüm lastikli seçenekler mobil konkasör tesisleri sayfasında bir arada.

Otoyol ilerledikçe tesisi taşımak
Doğrusal işin en büyük maliyet kalemlerinden biri, ocaktan serme noktasına kadar olan kamyon mesafesidir. Mobil hattın asıl avantajı, kesim belirli bir mesafeyi geçtiğinde tesisin yeni bir ocağa ya da ödünç malzeme sahasına kaydırılabilmesidir. Burada şasi ölçüleri önem kazanır: General 01'in nakliye ölçüsü 4300×18500×4500 mm, General 944 ve 950'ninki ise 4130×20350×4500 mm'dir. Bu ölçülerin güzergâhtaki köprü, kavşak ve yerleşim geçişlerine uyup uymadığı nakliyeciyle önceden kontrol edilmelidir.
İhracatta makineler deniz yoluyla gönderilir ve Senegal'e giriş Dakar limanı üzerinden planlanır. Limandan sahaya karayolu taşımasında lowbed ihtiyacı, eskort ve gümrük evrakı yüklenicinin lojistik planına girmelidir; bu işlemlerin süresi ve maliyeti ilgili kurumlardan teyit edilir.
Sahada kurulum için temel betonu gerekmez; hidrolik ayaklar zemine oturur. Yine de zeminin taşıma gücü ve drenajı önemlidir. Yağışlı dönemde laterit zemin yumuşar; ayak plakalarının altına sıkıştırılmış granüler bir platform hazırlamak, şasinin terazide kalmasını, elek ile bantların da hizasını kaybetmemesini sağlar.

Alt temel, aşınma tabakası ve stabilize: fraksiyon planı
Otoyolda tek tesis birkaç farklı ürün çıkarır ve her ürünün stoğu ayrı yönetilir. Tipik planda iri fraksiyon, örneğin General 01'in 19-40 mm'si, alt temel ve temel karışımına gider; 0-5 mm kırma kum ile 5-12 ve 12-19 mm mıcır ise asfalt plentini besler. Elekte hangi katın hangi açıklıkta olacağı şartnamedeki gradasyon eğrisine göre siparişte belirlenir. Bu yüzden teklif isterken şartname eğrisini paylaşmak gerekir; eleme tarafındaki seçenekler titreşimli elekler sayfasında yer alır.
Çimento ya da bağlayıcıyla iyileştirilmiş temel tabakası isteniyorsa kırılmış agrega bir pugmill tesisinde karıştırılır. Mobil mekanik plent tesisi 200-600 t/s kapasitede, 3-5 soğuk agrega silosu ve 2×22 kW çift milli mikserle çalışır ve karışımı 25 m³'lük yükleme bunkerinden kamyona verir. Kırma hattının çıkışıyla bu plentin girişi arasındaki denge baştan kurulmalıdır: 150 t/s'lik bir kırma hattı, plentin alt sınırını tek başına sürekli besleyemez. Önce stok biriktirip plenti kampanya usulü çalıştırmak bu farkı kapatır.
Yol tabakalarına göre kırıcı kurgusunun ayrıntılarını yol yapımı ve asfalt altı malzeme için mobil tesis konfigürasyonu yazısında ele aldık.
Sıcak, tozlu ve şebekesiz kesimde işletme
Güzergâh boyunca elektrik şebekesi çoğu zaman yoktur; bu yüzden jeneratör gücü bir seçim ölçütüdür: General 01 ve 944'te 550 kVA, 950'de 600 kVA. Yakıt ikmali için şantiye içi tanker rotası ve depo konumu kurulum planına baştan eklenmelidir.
Kuru mevsimde harmattan rüzgârının taşıdığı ince toz, motor hava filtrelerini ve elek altı bölgeyi zorlar. Projeye göre seçilebilecek önlemler şunlardır: transfer noktalarında su püskürtmeli toz bastırma, bant üstü kapaklar ve filtre değişim aralığını kısaltan bir bakım programı. Bunlar standart donanım değil, sahaya göre konuşulacak kalemlerdir. Çene plakaları, bıçaklar ve konik astarlar mangan ve yüksek krom dökümdür; uzak sahada duruşu kısaltmak için ilk sezonun yedek takımı siparişle birlikte planlanmalıdır.
Devreye almadan önce saha ekibinin üzerinden geçeceği kontrol listesi:
- Ocak numunesinin aşındırıcılık ve basınç dayanımı sonuçları alındı mı?
- Şartnamedeki gradasyon eğrileri elek kat düzenine çevrildi mi?
- Nakliye ölçüleri, 4500 mm yükseklik dahil, güzergâhtaki geçişlere göre kontrol edildi mi?
- Hidrolik ayaklar için sıkıştırılmış ve drenajlı bir platform hazır mı?
- Jeneratör yakıtı, filtre ve yağ stoğu ilk ay için sahada mı?
- İlk sezonun aşınma parçası takımı belirlendi mi?
- Kırma hattı ile asfalt plenti ya da pugmill arasındaki stok alanı hesaplandı mı?
Sık sorulan sorular
120-180 t/s için tek tesis yeter mi, iki ünite mi gerekir?
Net ihtiyaç 150 t/s civarındaysa tek lastikli hat yeterlidir. İki kesim aynı anda beslenecekse ya da ihtiyaç 180 t/s'yi aşıyorsa ya General 03 gibi üst bir modele ya da iki ayrı hatta geçilir.
Laterit için kırma tesisi gerekir mi?
Laterit genellikle kırılmaz; elenir ve gerekiyorsa bağlayıcıyla stabilize edilir. Kırma tesisi daha çok bazalt, kireçtaşı ve granitten temel tabakası ile asfalt agregası üretmek için gerekir.
Fiyatı ve teslim süresini ne belirler?
Model, kırıcı kombinasyonu, elek kat sayısı, jeneratör, toz önlemleri, yedek parça paketi ve Dakar'a kadar nakliye kapsamı. Kesin rakamı, bu kalemler netleştikten sonra hazırlanan yazılı teklif verir.
Garanti ve belgeler neyi kapsar?
Makineler ISO 9001 ve CE belgelidir; garanti 1 yıldır ve aşınma parçalarını kapsamaz. General Makina 1976'dan bu yana İzmir'de üretim yapıyor ve Orta Doğu, Kuzey Afrika, Rusya, Türk cumhuriyetleri ile Balkanlara ihracat yapıyor.
Sonuç: taş, tempo ve güzergâh birlikte okunmalı
Senegal'de bir otoyol kesimi için doğru tesisi taşın türü ve günlük serme temposu belirler: kireçtaşında General 01, aşındırıcı bazalt ve granitte General 944, sert taştan kübik mıcır gerektiğinde General 950; tonaj büyürse General 03. Ocak numunesi, şartname gradasyonu ve güzergâh bilgisiyle bize yazın; teknik ekibimiz konfigürasyonu ve teklifi bu verilere göre hazırlasın.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




