Mobil Konkasör Şasesi ve Yürüyüş Takımı Seçimi: Ağır Hizmet Palet Sistemleri

Bir mobil kırıcıyı değerlendirirken gözler önce kırıcı ağzına, kapasite aralığına ve elek ölçüsüne gider. Oysa makinenin yıllar boyunca nasıl yaşlanacağını büyük ölçüde onu taşıyan yapı belirler: şase, akslar ya da palet takımı. Kırıcının darbesini, eleğin titreşimini, jeneratörün ağırlığını ve dolu bunkerin yükünü aynı anda taşıyan bu iskelet, nakliyede karayolu ölçülerini, sahada ise zemine aktarılan yükü de tanımlar. Bu yazı bir "paletli mi, lastikli mi" karşılaştırması değildir; o soruyu paletli ve tekerlekli mobil konkasör karşılaştırması yazımızda ele aldık. Burada şasenin ve yürüyüş takımının teknik föyde nasıl okunacağını, General Makina'nın yayımladığı aks, şase ve palet verilerinin neyi anlattığını ve teklif aşamasında hangi soruların sorulması gerektiğini anlatıyoruz. Tüm rakamlar ilgili modelin ürün sayfasından alınmıştır.
Şase bir taşıyıcı iskelettir: önce yük yolunu okuyun
Mobil bir kırma-eleme ünitesinde yük üç kaynaktan gelir. Birincisi statik yüktür: kırıcı gövdesi, elek, bantlar, güç ünitesi ve bunkerdeki malzeme. İkincisi dinamik yüktür: çeneli kırıcının salınımı, darbeli rotorun dengesizliği ve titreşimli eleğin sürekli zorlaması. Üçüncüsü besleme darbesidir: ekskavatör kovasından ya da loderden bunkere düşen iri bloğun ani etkisi. Şasenin işi, bu üç yükü kaynak dikişlerinde çatlak oluşturmadan ayaklara, akslara veya paletlere aktarmaktır.
Teknik föyde şasenin dayanımı genellikle tek satırla yazılmaz; dolaylı işaretlerden okunur. Toplam ağırlık ile kırıcı tipi ve güç ünitesi birlikte değerlendirildiğinde yapının ne kadar yük taşıdığı ortaya çıkar. Örneğin General 01, 120-180 t/s kapasite ve 550 kVA güç ünitesiyle 55.000 kg ağırlığa ve 4300×18500×4500 mm yükleme ölçüsüne sahiptir. General 02 ise 660 kVA güç ve 250-300 t/s kapasiteyle 76.000 kg'a, 4340×20600×4500 mm ölçüye çıkar. Kapasite ve güç büyüdükçe şasenin hem boyu hem taşıdığı kütle artar; bu da aks düzenini ve nakliye planını doğrudan etkiler.
Satın almadan önce üreticiden yük yolunu gösteren bir yerleşim çizimi isteyin: kırıcı, elek ve güç ünitesi şasenin hangi noktasına oturuyor, hidrolik ayaklar ya da paletler bu ağırlık merkezine göre nerede? Ağır bileşenlerin aks grubu ile ayaklar arasında dengeli dağılması, hem nakliyede hem çalışmada şasenin daha az zorlanmasını sağlar.
Lastikli şasede aks sayısı neyi anlatır?
Lastikli bir mobil tesiste aks (dingil) sayısı, kütlenin karayoluna kaç noktadan aktarıldığını gösterir. Toplam ağırlık sabitken aks sayısı arttıkça aks başına düşen yük azalır. General Makina'nın yayımladığı veriler bu ilişkiyi açıkça gösteriyor:
- General 02: 2 akslı şase; 250-300 t/s.
- General 03: 4 akslı şase, ürün sayfasında "uluslararası nakliye standardı" olarak tanımlanır; 250-375 t/s ve 750 kVA güç ünitesi.
- Mobil 90: çift lastikli 3 dingilli şase; çeneli kırıcı, yıkamalı elek ve helezon aynı şasede, toplam 45.000 kg.
- GNR ME2060: çift dingilli mobil şasi; arka dingil manevra amaçlıdır.
Aks sayısını yalnızca "daha çok aks daha iyi" diye okumak yanıltıcıdır. Aks sayısı artınca şase uzar, dönüş yarıçapı büyür ve dar şantiye girişlerinde manevra zorlaşabilir. GNR ME2060'taki manevra amaçlı arka dingil bu sorunun bir çözümüdür. Sınır ötesi taşıma planlıyorsanız General 03'ün 4 akslı düzeni, aks yüklerini dağıtma açısından avantaj sağlar. Yine de izin verilen aks yükü ve özel yük izni ülkeden ülkeye değişir; güzergah için yerel mevzuatı ilgili kurumdan teyit edin.
Aks grubunda sorulması gereken üç konu vardır: lastik ebadı ve yedek lastik temini, fren sisteminin çekici ile uyumu ve aydınlatma-sinyal donanımının gidilecek ülkenin kurallarına uygunluğu. Bu kalemler katalogda çoğunlukla yazmaz; teklif yazısına eklenmesini isteyin.
Ağırlık tek şaseye sığmadığında: çift şase çözümü
Kapasite arttıkça tek şasenin taşıyabileceği kütle ve karayolu ölçüsü bir sınıra dayanır. GNR-MC110 bu sınırı hattı ikiye bölerek aşar. Ürün sayfasına göre primer şase 3000×13500 mm ölçüsünde ve 55.000 kg ağırlığındadır; besleyicili bunker ile GPJ 110 çeneli kırıcıyı taşır. Sekonder şase 4200×18300 mm ölçüsünde ve yine 55.000 kg ağırlığındadır; DMK03 darbeli kırıcı ile 2000×6000 mm 4 katlı eleği taşır. Tesis 200-300 t/s kapasite ve 750 kVA güç ünitesiyle çalışır.
Çift şasenin şase açısından üç sonucu vardır. Birincisi, her platform kendi yükünü taşıdığı için tek bir şasenin aşırı uzaması ve ağırlaşması önlenir. İkincisi, primer grup bağımsız çalışabildiği için ilk etapta yalnız primer şase alınıp sekonder sonradan eklenebilir. Üçüncüsü, iki ayrı nakliye gerekir; bu yüzden mobilizasyon planında iki çekici ve iki platformun sahadaki hizalanması hesaba katılmalıdır.

Paletli yürüyüş takımı: GM serisinde yayımlanan veriler
Paletli mobil kırıcılar ailesindeki üç modelin de yürüyüş takımı Strickland paletidir. Ürün sayfalarına göre bu makineler kendi paletleriyle yürür; zemin hazırlığı, hidrolik ayak ya da beton temel istemez. Paletli makinede şasenin yükü ayaklara değil, doğrudan palet zincirine ve makaralara biner. Bu nedenle makine ağırlığı ile palet ölçüsü arasındaki oran lastikli tesislerdeki aks hesabının yerini alır.
| Model | Yürüyüş takımı | Ağırlık | Güç ünitesi | Bunker | Kapasite | Zemin basıncı |
|---|---|---|---|---|---|---|
| GM 90JP (çeneli) | Strickland palet | 35.000 kg | 250 kVA | 10 m³ | 70-180 t/s | — |
| GM 100 (darbeli) | Strickland 3800×400 | 42.000 kg | 450 kVA | 3,6 m³ | 100-180 t/s | — |
| GM 125 (darbeli) | Strickland palet | 48.000 kg | 550 kVA | 6 m³ | 150-250 t/s | — |
Tablodan iki şey okunur. GM 125, ailenin en ağır üyesidir ve 48.000 kg'ı palet takımına aktarır; GM 90JP ise 35.000 kg ile en hafif üyedir ancak en büyük bunkere (10 m³) sahiptir. Dolu bir bunker makinenin ağırlık merkezini öne ve yukarı taşır. Bu yüzden paletle yürürken bunkerin boşaltılması, eğimli zeminde özellikle önemlidir. Zemin basıncı, palet temas uzunluğu ve yürüme hızı ürün sayfalarında yayımlanmamıştır; bu değerleri teklif aşamasında yazılı olarak isteyin.
Zemin taşıma kapasitesini kendiniz kontrol edin
Üreticiden palet temas uzunluğunu (L) ve palet pabucu genişliğini (B) aldıktan sonra ortalama zemin basıncını kabaca şöyle hesaplayabilirsiniz: p ≈ G ÷ (2 × L × B). Burada G makinenin işletme ağırlığıdır. Bulduğunuz değeri, sahadaki dolgu ya da killi zeminin taşıma kapasitesiyle karşılaştırın. Bu hesap bir ortalamadır; besleme sırasında yük öne kaydığında palet ucundaki basınç ortalamanın üzerine çıkar. GM 100 için yayımlanan "3800×400" ifadesinin hangi ölçüleri tanımladığını da üreticiden teyit edin.

"Ağır hizmet" ifadesini ölçülebilir sorulara çevirmek
Başlıktaki "ağır hizmet" ifadesi bir sınıf adı değil, bir kullanım koşulunu anlatır: iri ve sert besleme, sık yer değiştirme, bozuk zemin ve uzun vardiyalar. Bir yürüyüş takımının bu koşulda ne kadar dayanacağı tek bir rakamla vaat edilemez; malzemeye, zemine ve operatör alışkanlığına bağlıdır. Yapılabilecek olan, makinenin bu yükü azaltan mekanizmalara sahip olup olmadığını kontrol etmektir.
- Izgaralı ön eleme: GM 100'de 1000×1500, GM 125'te 1360×2160 ölçülü ızgara bulunur. İnce malzeme kırıcıya girmeden ayrıldığı için kırıcı ve dolayısıyla şase daha az zorlanır.
- Bypass bandı: GM 125'te 600×5000 mm, GM 90JP'de 600×6000 mm bypass konveyörü vardır. İnce malzeme ayrı bir yoldan tahliye edilir.
- Bunker hacmi ve besleme ölçüsü uyumu: GM 90JP 700 mm besleme alır ve 10 m³ bunkere sahiptir; büyük bunker, kovadan gelen darbeyi daha geniş bir alana yayar.
- Kırıcı tipi: çeneli kırıcı (GM 90JP) ile darbeli kırıcı (GM 100, GM 125) şaseye farklı titreşim karakteri aktarır. Malzemeye uygun kırıcı, gereksiz zorlanmayı önler.
Bu mekanizmalar dayanımı kendiliğinden garanti etmez; ama yürüyüş takımı ve şasenin taşıdığı yükü azaltan somut unsurlardır. Hangi modelin sahanıza uyduğunu ön elemek için Tesisini Tasarla kullanabilirsiniz.
Lastikli şase verilerini yan yana okumak
Paletli makineler için yaptığımız okumayı lastikli mobil kırma-eleme tesisleri için de yapmak gerekir. Aşağıdaki tabloda yalnız şase ve nakliye kararına yön veren sütunlar var. Ürün sayfasında yayımlanmayan hücreler "—" olarak bırakılmıştır.
| Model | Şase / aks düzeni | Ağırlık | Yükleme ölçüsü | Güç ünitesi |
|---|---|---|---|---|
| General 02 | Tek şase, 2 aks | 76.000 kg | 4340×20600×4500 mm | 660 kVA |
| General 03 | Tek şase, 4 aks | — | — | 750 kVA |
| Mobil 90 | Tek şase, 3 dingil, çift lastik | 45.000 kg | 3600×15700×4500 mm | 350 kVA |
| GNR-MC110 | Çift şase (primer + sekonder) | 55.000 kg + 55.000 kg | 3000×13500 mm / 4200×18300 mm | 750 kVA |
| GNR ME2060 | Çift dingil, manevra amaçlı arka dingil | — | 15 m × 4,10 m × 4,50 m | Jeneratör veya şebeke |
Tabloyu okurken yükseklik sütununa dikkat edin: verilen yükleme ölçülerinde yükseklik 4500 mm'dir. Güzergah üzerindeki köprü ve üst geçit yükseklikleri, taşıyıcı dorsenin taban yüksekliğiyle birlikte değerlendirilmelidir. Genişlik de aynı biçimde kontrol edilmelidir: belirli bir genişliğin üzerinde birçok ülkede özel izin ve refakatli nakliye gerekir. Eşik değeri güzergahtaki her ülke için yerel kurumdan teyit edin.
Şase ve yürüyüş takımı için teslim ve bakım kontrol listesi
Makine teslim alınırken ve ilk aylarda şu maddeleri kayıt altına alın:
- Şase üzerindeki ana kaynak dikişlerini, özellikle kırıcı ve elek bağlantı noktalarını fotoğraflayın; sonraki kontrollerde aynı açıdan karşılaştırın.
- Kırıcı ve elek bağlantı cıvatalarının sıkma torklarını ilk çalışma haftasının sonunda yeniden kontrol edin.
- Paletli makinede palet gerginliğini üreticinin verdiği yönteme göre ölçün; aşırı gergin palet makaraları, gevşek palet ise zinciri hızla aşındırır.
- Palet takımına sıkışan kil ve taşı vardiya sonunda temizleyin; donma riskinin olduğu sahada bu işi makineyi park etmeden önce yapın.
- Lastikli şasede lastik basıncını, bijon somunlarını ve fren bağlantılarını her nakil öncesinde kontrol edin.
- Hidrolik ayakların silindir ve hortumlarında sızıntı olup olmadığını, ayak tablalarının zemine tam oturup oturmadığını gözleyin.
- Garanti 1 yıldır ve aşınma parçalarını kapsamaz. Palet zinciri, pabuç ve makaraların bu sınıfta sayılıp sayılmadığını sözleşmede açıkça yazdırın.
Sık sorulan sorular
Palet takımı markası seçimde ne kadar önemlidir?
Marka, yedek parça bulunabilirliği açısından önemlidir. GM serisinde Strickland palet kullanıldığı ürün sayfalarında belirtilir. Asıl karar ölçütü ise palet ölçüsünün makine ağırlığına uygunluğu ve parçaların sahanıza ne kadar sürede ulaşabileceğidir; bunu teklif sırasında sorun.
Aks sayısı fazla olan şase her zaman daha mı iyidir?
Hayır. Fazla aks, aks başına yükü azaltır ama şaseyi uzatır ve manevrayı zorlaştırabilir. General 02 2 akslı, General 03 4 akslıdır; doğru seçim güzergaha, ülke kurallarına ve sahaya giriş koşuluna bağlıdır.
Paletli makinenin zemin basıncı neden teknik föyde yok?
GM serisinin ürün sayfalarında zemin basıncı yayımlanmamıştır. Palet temas uzunluğunu ve pabuç genişliğini isteyip yukarıdaki formülle kendi kontrolünüzü yapabilir ya da değeri doğrudan üreticiden yazılı olarak talep edebilirsiniz.
Şase ve yürüyüş takımı fiyatı nasıl etkiler?
Aks sayısı, çift şase düzeni, palet takımı ve güç ünitesi büyüklüğü fiyatı belirleyen kalemler arasındadır. Bu yazıda rakam vermiyoruz; ihtiyacınıza göre yapılandırılmış bir teklif istemeniz en doğru yoldur.
Sonuç
Bir mobil kırıcının şasesi ve yürüyüş takımı, kırıcıdan sonra en çok yük taşıyan bileşendir ve teknik föyde en az yer kaplayan bölümdür. Lastikli tesiste aks sayısını, ağırlığı ve yükleme ölçüsünü; paletli makinede palet ölçüsünü, ağırlığı ve bunker hacmini birlikte okuyun. Yayımlanmayan değerleri tahmin etmek yerine yazılı olarak isteyin. Sahanıza ve güzergahınıza uygun yapılandırma için bizimle iletişime geçin; teklifinizi bu kontrol listesine göre hazırlayalım.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




