İçeriğe geç

Konkasör Tesisinde Enerji Verimliliği İçin 10 Uygulama

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Konkasör Tesisinde Enerji Verimliliği İçin 10 Uygulama

Saatte 200 ile 375 ton arasında kıran bir hatta enerji faturası, kırıcı motorunun etiketindeki kilovattan çok hattın nasıl işletildiğine bağlıdır. Aynı makine, iki farklı ocakta ton başına belirgin biçimde farklı enerji harcayabilir: birinde besleme düzenli, elek temiz ve bantlar yük altında döner; ötekinde kırıcı yarı boş çalışır, ince malzeme gereksiz yere kırılır, jeneratör düşük yükte yakıt yakar. Bu yazıda 200-375 t/s bandındaki bir kırma eleme tesisinde enerjiyi nereye harcadığınızı ve sahada uygulanabilecek 10 tasarruf adımını, lastikli mobil modellerimizin ve sabit hat bileşenlerimizin gerçek değerleri üzerinden sırayla anlatıyoruz. Tasarruf yüzdesi vermiyoruz; her ocağın taşı, nemi ve ürün listesi farklıdır. Onun yerine kendi tesisinizde ölçebileceğiniz göstergeleri ve bunları iyileştiren ayarları veriyoruz.

Bu tonajda enerji hangi makinelerde harcanıyor

Bir kırma eleme hattında elektrik tüketicileri dört gruptur: kırıcı motorları, titreşimli besleyici ve elekler, konveyör bantları, yardımcı donanım (hidrolik ünite, pompa, aydınlatma, kumanda). Payın en büyüğünü kırıcı alır; fakat kırıcının çektiği güç, ona gelen malzemenin miktarına ve boyut dağılımına göre değişir. Kırıcıya kırılması gerekmeyen ince taş giriyorsa ya da kırılan taşın bir kısmı elekten geri dönüp tekrar kırılıyorsa, motor aynı ürün için iki kez çalışmış olur.

Bu yüzden enerji verimliliğini tek tek makinelerde değil, akışın bütününde aramak gerekir. Ölçü birimi de buna göre seçilir: kurulu güç değil, satılabilir ton başına harcanan kilovatsaat. Hesabı basittir: belirli bir süre boyunca ölçülen ortalama çekiş (kW), aynı sürede kantardan ya da bant kantarından geçen satılabilir tonaja (t/s) bölünür. Sonuç kWh/ton değeridir ve aşağıdaki her uygulamanın etkisi bu tek sayıda görülür. Jeneratörlü sahada aynı mantık yakıt için kurulur: vardiyada harcanan litre, vardiyada üretilen satılabilir tona bölünür.

200-375 t/s bandındaki konfigürasyonlar ve güç değerleri

Başlıktaki aralığı tek bir mobil model baştan sona karşılamaz; iki lastikli modelimiz bu bandın içine oturur, daha uzun süreli ocaklarda ise sabit hat kurulur. Aşağıdaki değerler ürün sayfalarındaki katalog verileridir ve her biri yalnız adı geçen modele ya da makineye aittir.

200-375 t/s hedefine uyan konfigürasyonların katalog değerleri
KonfigürasyonKapasite (t/s)Ana kırıcıMaks. besleme (mm)ElekGüç kaynağıAğırlık (kg)
General 02 (lastikli, 2 akslı)250-300GPS 1413 primer darbeli10002000×5000 mm, 4 katlı660 kVA jeneratör76.000
General 03 (lastikli, 4 akslı)250-375GPS 1415 primer darbeli9002400×5000 mm, 4 katlı750 kVA jeneratör—
Sabit hat, primer kademe200-350 (GNRK 110)GNRK 110 çeneli, 110/132 kW—Projeye göre (ör. GNR 2460, 2400×6000 mm, 22 kW)Şebeke ya da jeneratör, projeye göre33.000 (yalnız kırıcı)

Kırıcı motor güçleri GPS serisinin ürün sayfasında ayrıca verilir: GPS 1413 için 250 kW, GPS 1415 için 315 kW. Hattın besleme tarafında GNR 110 titreşimli besleyici 200-300 t/s aralığında 2×7,5 kW, GNR 140 ise 350-600 t/s aralığında 2×9,2 kW motorla çalışır. Bu rakamlar kırıcının yanında küçük görünür; ama besleyicinin yaptığı iş, kırıcının ne kadar verimli çalışacağını belirler. Seçenekleri karşılaştırmak için lastikli mobil kırma eleme tesisleri ile sabit taş kırma eleme hatları sayfalarına bakabilirsiniz.

Fabrika sahasında lastikli şaseli mobil kırma ünitesi: besleme bunkeri, titreşimli elek ve katlanır bantlar
General Makina fabrika sahasında sevkiyata hazırlanan lastikli mobil kırma ünitesi. Bunker, titreşimli elek ve katlı bantların tek şasede toplanması, malzemenin kırıcıya kısa ve düzenli bir yoldan gitmesini sağlar.

Besleme tarafında ilk iki uygulama

1. İnce malzemeyi kırıcıya hiç sokmayın

Ocaktan gelen tüvenanın bir kısmı zaten hedef boyutun altındadır. Bu kısım kırıcıdan geçerse motor boşuna yüklenir, astarlar boşuna aşınır, kırılan taşın içindeki toz oranı da artar. Titreşimli ızgaralı besleyicinin by-pass bölümü bu inceyi ayırıp doğrudan bant ya da eleğe gönderir. Izgara aralığını ürün listenize göre seçmek, birkaç parmaklık değişikliğiyle kırıcının saatlik yükünü hafifletebilir. Killi ve nemli tüvenanda ızgaralar tıkanır; tıkalı ızgara by-pass işlevini kaybeder ve bütün akış kırıcıya yüklenir. Vardiya arasında ızgarayı temizlemek bu yüzden bir enerji işidir.

2. Kırıcı ağzını sürekli dolu tutun

Darbeli kırıcı da çeneli kırıcı da yarı boş çalışırken enerjinin büyük kısmını rotoru ya da çeneyi döndürmeye harcar, taşı kırmaya değil. Kamyon gelişleri düzensizse bunker bir dolup bir boşalır; kırıcı da bir aşırı yüklenir, bir boşta döner. Çözüm iki parçalıdır: bunkerde bir tampon seviye tutmak ve besleyici hızını kırıcının çektiği akıma bağlamak. Otomasyon ve kontrol sisteminde frekans sürücüsü bu dengeyi kendiliğinden kurar: kırıcı akımı eşik değere yaklaşınca besleyici yavaşlar, akım normale dönünce besleme yeniden artar.

Kırma kademesinde üç ayar

3. Kırıcı prensibini taşa göre seçin

Kireçtaşı ve dolomit gibi düşük silikalı taşta darbeli kırıcı yüksek küçültme oranı verir; General 02 ve General 03'teki GPS kırıcılar primer ve sekonder işi tek gövdede yaptığı için ikinci bir kırıcı motoruna gerek kalmaz. Bazalt, granit ve kuvarsit gibi aşındırıcı taşta ise darbeli rotorun parçaları hızla tükenir; çeneli primer ve konik sekonderli bir sabit hat ton başına daha az aşınma ve daha kararlı güç çekişi sağlar. Taş tipi belirsizse makine seçmeden önce temsilî numuneyi aşındırıcılık ve basınç dayanımı açısından test ettirin. Yanlış prensip seçilen bir hatta hiçbir ayar o farkı kapatmaz.

4. Aşınmış parçayla çalışmayın

Ucu yuvarlanmış blow bar ya da profili düzleşmiş çene plakası taşı kırmak yerine sürter. Kırıcı aynı ürünü vermek için daha uzun süre ve daha fazla devirde çalışır, çıkışta yassı tane oranı artar, elekten geri dönen iri malzeme çoğalır. Aşınma parçası değişimini takvime değil ölçüye bağlayın: belirli tonaj aralıklarında profil ölçün ve kWh/ton değerindeki yükselişle karşılaştırın. İki eğrinin birlikte yükseldiği nokta, değişimin ekonomik anıdır.

5. Kapalı devredeki geri dönüş yükünü izleyin

General 02 ve General 03 kapalı devre çalışır; hedef boyuta inmeyen parça rotora geri gönderilir. Geri dönüş bandındaki tonaj yükselmişse kırıcı aynı taşı birkaç kez kırıyor demektir. Nedeni çoğu zaman yanlış kırıcı ayarı ya da gereğinden küçük seçilmiş elek gözüdür. Geri dönüş bandına bir bant kantarı ya da en azından düzenli bir kesit tartımı koymak, bu kaybı görünür kılar. Ürün listesinde gerçekten satılmayan bir ince fraksiyon için hattı kısmak da enerji harcar; ürün listesini pazarla birlikte gözden geçirin.

Eleme ve bant hatlarında iki uygulama

6. Elek gözünü ve eğimini malzemeye göre ayarlayın

Dairesel titreşimli eleklerde her ilave kat kapasiteyi yaklaşık yüzde on azaltır ve göz açıklığına yakın boydaki taneler (açıklığın yüzde 75-125'i) eleme verimini düşürür. Verimi düşen elek ürünü üst kata taşır, o da geri dönüş bandıyla kırıcıya döner. Dört katlı elekte ihtiyaç duyulmayan bir katı boş bırakmak ya da gözleri ürün listesine göre yeniden düzenlemek geri dönüşü azaltır. Tıkanmış ya da yırtılmış elek teli de aynı sonucu doğurur; günlük gözle kontrol, vardiya başında beş dakikalık bir iştir.

7. Bantları yükle ve doğru gergiyle çalıştırın

Bir hatta onlarca metre bant vardır ve her biri boşta dönerken de enerji çeker. Kaçık hizalanmış bant kenara sürter, sıkışmış rulo dönmeyip bandı frenler, eksik gergi tahrik tamburunda kaymaya yol açar. Rulolarda ses ve ısı kontrolü, sıyırıcıların ayarı ve bant hizası haftalık bakım listesinde olmalıdır. Darbeli kırıcının altındaki bantta EP 125 dört katlı lastik kullanılması, darbe yükünün bandı ve tahriki yıpratmasını sınırlar. Üretim durduğunda hattı bant boşalana kadar çalıştırıp sonra kapatmak da bir sonraki kalkışın yüklü bant üzerinde yapılmasını önler.

Elektrik ve güç kaynağında üç uygulama

8. Sıralı kalkış ve yumuşak yol verme kullanın

Büyük bir motor doğrudan yol verildiğinde nominal akımının birkaç katını kısa süre çeker. Bütün motorlar aynı anda kalkarsa jeneratörde voltaj düşümü, şebekede ise gereğinden büyük trafo ve sigorta ihtiyacı doğar. Doğru sıra akışın tersidir: stok bantlarından başlanır, elek ve kırıcıdan geçilir, en son besleyici devreye alınır. Kırıcı motorunda yumuşak yol verici ya da frekans sürücüsü, kalkış tepesini yayar ve güç kaynağının daha küçük bir tepe değere göre boyutlandırılmasına yardım eder.

9. Jeneratörü yük oranına göre işletin

Etiketteki 660 ya da 750 kVA, güç ünitesinin verebileceği en yüksek görünür güçtür; gerçek iş yapan güç, kVA değerinin güç faktörüyle çarpılmasıyla bulunur. Dizel jeneratör uzun süre düşük yükte çalıştığında ürettiği kilovatsaat başına daha fazla yakıt harcar ve motorda kurum birikir. Bu nedenle besleme kesintilerini kısaltmak yalnız üretim değil, yakıt kalemidir. Şebekeye bağlı hatlarda ise motorların çektiği reaktif güç için kompanzasyon panosu düşünülmelidir. Uzak sahada jeneratör mü şebeke mi kararını verirken sahada kalış süresini ve hattın güvenilirliğini birlikte değerlendirin.

Fabrika holünde çekiciye bağlanmış mobil kırma ünitesi, şase üzerindeki elektrik panosu ve hidrolik ünite
General Makina fabrika holünde çekiciye bağlanmış lastikli mobil kırma ünitesi. Şase üzerindeki kumanda panosu, motorların kalkış sırasının ve besleme hızının yönetildiği noktadır.

10. Ölçmeden ayar yapmayın

Yukarıdaki dokuz adımın hangisinin sizin ocağınızda en çok fark yarattığını ancak ölçümle görürsünüz. Otomasyon panosu ağa bağlandığında vardiya tonajı, duruş süreleri, motor akımları ve alarm geçmişi kayıt altına alınır. Bu kayıtlarla her vardiyanın kWh/ton ya da litre/ton değerini çıkarmak, bir ayar değişikliğinin etkisini birkaç gün içinde görmenizi sağlar. Elinizde ölçüm yoksa başlangıç için enerji ve aşınma maliyeti hesaplayıcısına kendi değerlerinizi girerek ton başına maliyetinizin hangi kalemde yoğunlaştığına bakabilirsiniz.

Vardiya ve haftalık kontrol listesi

  • Bunker seviyesini vardiya boyunca tampon aralıkta tutun, kırıcının boşta döndüğü süreyi kaydedin.
  • Besleyici ızgarasını vardiya arasında temizleyin, ızgara aralığının ürün listesine uyduğunu kontrol edin.
  • Kırıcı akımını ve besleyici hızını panodan izleyin; sürekli eşikte çalışan bir kırıcı aşırı yüklüdür.
  • Blow bar ve çene plakası profilini belirli tonaj aralıklarında ölçün, kWh/ton eğrisiyle karşılaştırın.
  • Geri dönüş bandındaki tonajı haftada en az bir kez tartın.
  • Elek tellerinde tıkanma ve yırtık kontrolü yapın, boşta kalan katı gözden geçirin.
  • Rulolarda ses ve ısı, bant hizası, sıyırıcı ve gergi ayarını haftalık listeye yazın.
  • Motorları akışın tersine sırayla kaldırın, durdururken bantları boşaltın.
  • Jeneratörlü sahada vardiya başına litre/ton, şebekede kWh/ton değerini kaydedin.

Sık sorulan sorular

Bu uygulamalarla ne kadar tasarruf edilir?

Oranı taşın sertliği, nemi, ürün listesi ve hattın mevcut durumu belirler; bu yüzden genel bir yüzde vermiyoruz. Önce birkaç vardiya kWh/ton ya da litre/ton ölçün, sonra adımları tek tek uygulayıp aynı göstergeyi izleyin. Fark sizin sahanızın gerçek rakamı olur.

375 t/s için tek bir mobil makine yeterli mi?

General 03 katalogda 250-375 t/s aralığında verilir ve bandın üst ucuna çıkan tek lastikli modelimizdir. Gerçek tonaj taşın sertliğine ve ürün listesine bağlıdır; sürekli üst sınırda çalışmak hem aşınmayı hem enerji çekişini artırır. Uzun ömürlü bir ocakta bu tonaj hedefleniyorsa sabit hat ya da iki ünitelik bir kurgu da değerlendirilmelidir.

Mevcut bir hatta frekans sürücüsü sonradan eklenebilir mi?

Besleyici ve bant motorlarına sürücü eklemek çoğu hatta mümkündür; pano yerleşimi, kablo kesitleri ve motorun uygunluğu yerinde incelenmelidir. Teklif aşamasında motor listesini ve mevcut pano şemasını paylaşırsanız uygulanabilirliği netleştiririz.

Enerji tercihi teklifin içeriğini değiştirir mi?

Değiştirir. Jeneratörlü bir mobil tesisle şebekeye bağlanacak bir sabit hattın pano, kompanzasyon ve kalkış donanımı farklıdır. Hangi kaynağı kullanacağınızı, taş tipini ve ürün listenizi bildirdiğinizde teklif buna göre hazırlanır; fiyat da bu kalemlerle belirlenir.

200-375 t/s bandında enerji tasarrufu, kırıcıya doğru malzemeyi düzenli vermekle başlar ve ölçümle sürer. General 02 ve General 03 ya da sabit bir hat için taş tipinizi, hedef ürünlerinizi ve güç kaynağınızı yazın; size uygun konfigürasyonu ve teklifimizi hazırlayalım. Bize iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Murat Aydın
Kırma-eleme tesisleri ve model seçimi · General Makina

İlgili İçerik

Şantiyede Taş Kırma Verimliliğini %30 Artıran Mobil Konkasör Ayarları
TESİS VERİMLİLİĞİ

Şantiyede Taş Kırma Verimliliğini %30 Artıran Mobil Konkasör Ayarları

Mobil konkasörde satılabilir tonajı besleyici hızı, CSS/OSS ağız açıklığı, rotor hızı, elek göz-kat düzeni ve otomasyonun yük denge…

Elektrikli ve Dizel-Hibrid Mobil Konkasörlerin Performans ve Enerji Analizi
TESİS VERİMLİLİĞİ

Elektrikli ve Dizel-Hibrid Mobil Konkasörlerin Performans ve Enerji Analizi

Elektrikli mobil konkasörde enerji maliyetini motor değil, motoru besleyen kaynak belirler: şebeke ya da jeneratör. Bu yazı dört ta…

Konkasör Tesisinde Ton Başı Maliyet Nasıl Düşürülür?
YATIRIM VE MALİYET

Konkasör Tesisinde Ton Başı Maliyet Nasıl Düşürülür?

200-300 t/s agrega tesisinde ton başı maliyet, toplam giderin satılabilir tona bölünmesiyle bulunur ve en büyük kazanç çoğu zaman p…

Konkasör Tesisinde Bant Konveyör Hızı ve Kapasite İlişkisi
TESİS VERİMLİLİĞİ

Konkasör Tesisinde Bant Konveyör Hızı ve Kapasite İlişkisi

Bant konveyörün taşıdığı ton; malzeme kesiti, bant hızı, yığın yoğunluğu ve eğimin çarpımıdır, hız artışı tonu doğrusal büyütür ama…