İçeriğe geç

Kura ve Rioni Çakılını Değerlendirmek: Gürcistan'da Konkasör

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Kura ve Rioni Çakılını Değerlendirmek: Gürcistan'da Konkasör

Gürcistan'da beton, prefabrik ve yol işleri için agrega arayan bir yatırımcının elindeki en erişilebilir hammadde çoğu zaman nehir çakılıdır. Doğuda Kura (Gürcüce adıyla Mtkvari) Tiflis'ten geçerek Azerbaycan'a akar; batıda Rioni Kafkas yamaçlarından inip Kutaisi'nin yanından geçer ve Poti'de Karadeniz'e dökülür. İki nehrin yatakları ve eski terasları kum, çakıl ve iri yuvarlak taş biriktirir. Bu yazı, saatte 100-200 ton üretim hedefleyen bir Gürcistan çakıl ocağında hangi kırma, yıkama ve eleme ekipmanının hangi sırayla kurulacağını General Makina katalog değerleriyle tartışıyor; amaç, makine listesine geçmeden önce doğru soruları sormanızı sağlamak.

Kura ile Rioni: aynı ülkede iki farklı yatak

Bir nehrin çakılı, geçtiği arazinin özetidir. Kafkasya'dan beslenen akarsular volkanik ve tortul kökenli taşları karışık halde taşır; aynı kepçede sert andezit ya da bazalt tanesiyle daha yumuşak kumtaşı ve kireçtaşı çakılı yan yana bulunabilir. Bu karışım hem kırıcı seçimini hem de aşınma parçası tüketimini belirler. Oranı tahmin etmek yerine ocaktan alınan temsili numunenin petrografik incelemesi ve aşındırıcılık testi istenmelidir.

Akış rejimi de malzemeyi farklılaştırır. Dağdan çıkıp ovaya inen bir nehrin üst kesiminde iri, köşeleri kısmen yuvarlanmış taş baskındır; denize yaklaştıkça tane küçülür, kum ve silt oranı artar. Rioni'nin aşağı kesiminde ince malzeme ve organik kalıntı, Kura'nın vadi teraslarında ise kil bantları ile iri çakıl daha sık karşılaşılan sorunlardır. Bu bir genelleme; sahanızdaki gerçek tablo yalnızca farklı derinliklerden alınmış numunelerin elek analiziyle ortaya çıkar.

Nehir yatağından ya da kıyı terasından malzeme çekmek izne bağlıdır. İzin koşulları, kazı derinliği ve çalışma sezonu ilgili Gürcistan kurumlarınca belirlenir; tesis yerleşimini çizmeden önce bu sınırları resmi kaynaktan teyit edin, çünkü yatağa ne kadar yakın kurulabileceğiniz su devresinin uzunluğunu ve bant hattının boyunu doğrudan değiştirir.

Ürün listesinden geriye doğru tasarım

Çakıl tesisinde ilk soru "kaç ton?" değil, "hangi ürünü, hangi oranda satacağım?" olmalıdır. Hazır beton santrali yıkanmış 0-5 mm kum ile 5-12 ve 12-22 mm mıcır ister; yol yüklenicisi kırık yüzeyli temel malzemesi arar; prefabrik üreticisi ise kumda kil oranına çok duyarlıdır. Satış karışımı bilinmeden kurulan tesis, ya fazla kırar ya da gereksiz yere yıkar.

Kırma gerektiren pay

Nehir çakılı yuvarlak olduğu için birçok beton ve asfalt şartnamesi iri agregada kırık yüzeyli tane oranı arar. Bu şart yoksa ve malzemenin büyük bölümü zaten satılabilir boyuttaysa, kırıcı yalnızca iri taşı küçültmek için çalışır. Şart varsa, ince çakılın da bir kısmı kırıcıdan geçirilir ve kırıcı kapasitesi büyür.

Yıkama gerektiren pay

Kumda kil ve silt, beton dayanımını düşüren ve su ihtiyacını artıran başlıca kirliliktir. Kil miktarını Metilen Mavisi (MBV) ya da Kum Eşdeğeri (SE) testiyle ölçtürün. Düşük kil yükünde yıkamalı elek ve helezon yeterlidir; elle ufalanmayan yapışkan kil topakları varsa helezondan önce kütüklü yıkayıcı düşünülür.

Varsayımsal bir örnekle düşünelim: ocak çıkışı 200 t/s, malzemenin yaklaşık üçte biri hedef boyuttan iri. Bu durumda kırıcıya giden akış 70 t/s civarında kalır, geri kalan malzeme doğrudan yıkama ve elemeye gider. Kırık yüzey şartı devreye girdiğinde kırıcıya giden pay ikiye katlanabilir. Oranlar sahaya göre değişir; hesap mantığı ise aynıdır: toplam akışı kırılacak ve yıkanacak paylara bölün, her ünitenin kapasitesini kendi payına göre seçin.

100-200 t/s için model ve konfigürasyon seçenekleri

Aşağıdaki tablo, Gürcistan nehir çakılında söz konusu olabilecek General Makina ünitelerini katalog değerleriyle karşılaştırır. Kapasiteler malzemeye ve istenen ürün eğrisine göre değişen aralıklardır.

Kura ve Rioni çakılı için aday üniteler (General Makina katalog değerleri)
ÜniteKapasiteMaks. beslemeAna donanımGüç kaynağıAğırlık
GNR YM1650120-180 t/s0-100 mmKum bunkeri, yıkamalı elek, helezonŞebeke veya jeneratör21.000 kg
Mobil 9090-150 t/s800 mmGPJ 90 çeneli, 1600×5000 mm 3/4 katlı yıkamalı elek, 600×6000 mm çiftli helezon350 kVA jeneratör45.000 kg
General 944120-180 t/s800 mmGPJ 90 çeneli, GM430 konik, 1600×5000 mm 3 katlı elek550 kVA jeneratör70.000 kg
Kütüklü yıkayıcı50-250 t/s0-200 mm2 adet ters dönen log şaft——

Malzeme zaten satılabilir boydaysa: GNR YM1650

Rioni'nin aşağı kesimine benzer, iri taşı az ve kumu bol bir yatakta asıl iş temizlemektir. GNR YM1650, 0-100 mm beslemeyi 120-180 t/s aralığında yıkayıp eler; yıkamalı elek kili yüzeyden sıyırır, helezon ince kumu ovalayıp siltli suyu taşırır. 100 mm üstü taş ızgarada ayrılır ve ayrı stoklanır ya da ileride kırıcıya verilir.

Kırık yüzey ve iri taş varsa: General 944 ile YM1650 birlikte

Kura teraslarında olduğu gibi iri taşın ve kırık yüzey şartının belirleyici olduğu ocakta General 944 ile GNR YM1650 eşleştirilir. 944'te GPJ 90 çeneli 800 mm'ye kadar taşı alır, GM430 konik sekonder ise basma prensibiyle çalıştığı için silisli, sert çakılda metal parçaları darbeli rotora göre daha az tüketir. Kırılan ince malzeme ve doğal kum YM1650'de yıkanır. İki ünite de 120-180 t/s aralığında olduğundan, kırma ve yıkama payları dengelendiğinde 200 t/s'e yaklaşan bir hat kurulabilir.

Tek şasede kurulum isteniyorsa: Mobil 90

Hedef bandın alt yarısında, sık yer değiştiren ya da tek parsel üzerinde çalışan bir işletmede Mobil 90 kırma-yıkama-eleme tesisi çeneli kırıcı, yıkamalı elek ve çiftli helezonu bir arada taşır; 90-150 t/s kapasiteyle ikinci bir yıkama tesisi kurmadan kum ve mıcır çıkarır. 200 t/s'e çıkmak gerektiğinde yanına ikinci bir yıkama-eleme ünitesi eklemek planlanabilir. Daha geniş seçenekler için mobil konkasör tesisleri ve mobil yıkama eleme tesisleri sayfalarına bakın.

General Makina fabrika sahasında beyaz boyalı GNR-600 tekli helezon yıkayıcı ve tahrik muhafazası
Fabrika sahasında sevkiyat öncesi GNR-600 tekli helezon yıkayıcı; delikli muhafaza tahrik grubunu kapatır.

Helezon: kum kaybını belirleyen ünite

Nehir çakılı tesisinde para kazandıran ürün genellikle yıkanmış kumdur ve kumun ne kadarının suya kaçtığını helezon belirler. Helezon yıkayıcı 0-50 mm beslemeyle 50-250 t/s aralığında çalışır; tekli modeller daha ekonomik, çiftli modeller daha yüksek kapasite ve daha uzun ovalama sağlar.

  • Tekli: GNR 500 (500×5000 mm, 4 kW), GNR 600 (600×6000 mm, 5,5 kW), GNR 800 (800×8000 mm, 11 kW)
  • Çiftli: GNR 400 (400×4000 mm, 2×5,5 kW), GNR 500 (500×5000 mm, 2×7,5 kW), GNR 600 (600×6000 mm, 2×7,5 kW), GNR 800 (800×8000 mm, 2×11 kW)

Helezon çıkışındaki kum nemi tipik olarak %15-30 arasındadır. Kumu bekletmeden kamyona yüklemek ya da beton santraline yakın stoklamak istiyorsanız zincire hidrosiklon ve susuzlaştırma (dewatering) eleği eklenir; nem %8-20 aralığına iner ve hidrosiklon, helezonun kaçırdığı ince kumu geri kazanır. Su ihtiyacı, malzemedeki silt miktarıyla orantılıdır; katalogda mertebe olarak her t/s silt için yaklaşık 190 L/dk verilir. Bu yüzden su kaynağı ve çökeltme havuzu kapasitesi, helezon boyutuyla birlikte konuşulmalıdır.

Atölyede montajı süren gri çiftli helezon yıkayıcı, zincir tahrik ve plastik örtülü iki motor
Çiftli helezon yıkayıcının atölye montajı: her spiral kendi motoru ve zincir dişlisiyle döner.

Nehir kıyısında işletme, kış koşulları ve sevkiyat

Nehre yakın tesis, taşkın mevsiminde ekipmanın güvenli kotta kalmasını gerektirir. Mobil şaseli üniteler burada avantaj sağlar: su seviyesi yükseldiğinde tesisi geri çekmek, sabit beton temelli hatta göre çok daha kolaydır. Çökeltme havuzlarını yatağın dışına, ince çamurun nehre karışmayacağı biçimde yerleştirin; çevresel koşullar izin sürecinin parçasıdır.

Gürcistan'ın iç ve yüksek kesimlerinde kış donları yıkama hattının en zayıf noktasını hedefler. Islak çalışan tesiste sezon sonunda pompa, boru ve nozulların tamamen boşaltılması, helezon teknesinde su bırakılmaması gerekir. Kışın da üretim planlanıyorsa boru hatlarının izolasyonu ve drenaj noktaları teklif aşamasında belirtilmelidir.

Enerji tarafında, şebekeye uzak kıyı sahalarında üniteler jeneratörle çalışır: Mobil 90 için 350 kVA, General 944 için 550 kVA katalog değeridir; YM1650 şebekeye ya da jeneratöre bağlanabilir. Sevkiyatta yükleme ölçüleri belirleyicidir: YM1650 4200×13600×4500 mm, Mobil 90 3600×15700×4500 mm, General 944 ise 4130×20350×4500 mm'dir. İzmir'den Gürcistan'a sevkiyat, Karadeniz limanları Poti ya da Batum üzerinden deniz yoluyla veya Türkiye-Gürcistan kara sınırından karayoluyla yapılabilir; güzergah seçimini şasenin boyu ve son kilometrelerdeki yol durumu belirler.

Teklif istemeden önce hazırlanacak dosya

Gürcistan projeniz için doğru konfigürasyonu çıkarabilmemiz için aşağıdaki bilgiler yeterlidir:

  1. Hedef kapasite ve günlük çalışma saati; ilk yıl ve sonraki yıllar için ayrı ayrı.
  2. Farklı derinliklerden alınmış numunelerin elek analizi ve en iri taş boyutu.
  3. Kil yükü: MBV ya da SE sonucu, mümkünse kil topağı fotoğrafı.
  4. Satılacak ürünler, fraksiyon aralıkları ve kırık yüzey şartı olup olmadığı.
  5. Su kaynağı, havuz için ayrılabilecek alan ve izinli kazı sınırları.
  6. Şebeke erişimi ya da jeneratör tercihi.
  7. Tercih edilen sevkiyat yolu: Poti, Batum veya karayolu.

Sık sorulan sorular

Kura veya Rioni çakılını yalnızca yıkayarak satabilir miyim?

Malzeme hedef boyuttaysa ve alıcınız kırık yüzey şartı koymuyorsa evet; bu durumda GNR YM1650 gibi bir yıkama-eleme ünitesi tek başına yetebilir. İri taş oranı yüksekse onu stokta bırakmak yerine kırıp satmak için çeneli ve konik kırıcı gerekir.

Silisli nehir çakılında darbeli kırıcı uygun mu?

Kireçtaşı ağırlıklı yumuşak çakılda darbeli kırıcı iyi kübik ürün verir. Sert ve silisli tanelerin baskın olduğu malzemede ise konik kırıcı, basma prensibi nedeniyle aşınma parçalarını daha uzun kullanır. Karar için numunenin aşındırıcılık testi gereklidir.

Kil topakları helezonda çözülür mü?

Hafif kil yükünde yıkamalı elek ve helezon yeterlidir. Yapışkan, plastik kil topakları için helezondan önce kütüklü yıkayıcı konur; 0-200 mm beslemeyi kabul eder ve ters dönen iki şaftla kili mekanik olarak parçalar.

Tesisin bedelini hangi unsurlar belirler?

Kırma ve yıkama paylarının büyüklüğü, ünite sayısı, helezonun tekli ya da çiftli olması, hidrosiklon ve dewatering ihtiyacı, bant hattı uzunluğu, jeneratör ve sevkiyat güzergahı. Bu bilgilerle projeye özel teklif hazırlanır.

Sonuç

Kura ve Rioni çakılı, doğru sırayla kurulmuş bir hatta hem yıkanmış kum hem de kırık yüzeyli mıcır verebilir. İri taş azsa GNR YM1650, kırık yüzey şartı varsa General 944 ile YM1650 birlikte, tek şasede çözüm istendiğinde Mobil 90 makul başlangıç noktalarıdır. General Makina 1976'dan bu yana İzmir'de üretim yapıyor; makineler CE ve ISO 9001 belgelidir ve aşınma parçaları hariç 1 yıl garantilidir. Numune bilgilerinizle iletişim sayfamızdan bize ulaşın, Gürcistan sahanıza uygun konfigürasyonu birlikte çıkaralım.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Murat Aydın
Kırma-eleme tesisleri ve model seçimi · General Makina

İlgili İçerik

Hazar Kıyısı Azerbaycan Ocaklarında Kireçtaşı İçin Konkasör
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Hazar Kıyısı Azerbaycan Ocaklarında Kireçtaşı İçin Konkasör

Hazar kıyısındaki Azerbaycan ocaklarında 200-300 t/s kireçtaşı için GNR 110 besleyici, PDK02 primer ve DMK03 sekonder darbeli kırıc…

Afrika'da Hazır Beton Tesisi ve Konkasör Birlikte Nasıl Kurulur?
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Afrika'da Hazır Beton Tesisi ve Konkasör Birlikte Nasıl Kurulur?

Afrika'da 120-180 t/s kırma hattı ile 100-120 m³/saatlik beton santralini aynı sahaya kurarken asıl iş, iki tesis arasındaki agrega…

Konkasör tesisi risk değerlendirmesi Fine-Kinney
İŞ GÜVENLİĞİ

Konkasör tesisi risk değerlendirmesi Fine-Kinney

Fine-Kinney yönteminde risk puanı olasılık, frekans ve şiddetin çarpımıdır. Bu yazı kırma-eleme tesisine özgü bir tehlike envanteri…

Konkasör ihracatında Incoterms seçimi
SATIN ALMA VE TEDARİK

Konkasör ihracatında Incoterms seçimi

Teslim şekli bir fiyat satırı değil, riskin hangi noktada el değiştirdiğinin tanımıdır. Gabari dışı kırıcı gövdesi ile konteynerlen…