Sert ve Aşındırıcı Taşlar (Bazalt, Granit) İçin En Uygun Mobil Kırma Tesisi

Bazalt ya da granit kıracak bir mobil tesis için yapılan görüşmelerin çoğu "saatte kaç ton?" sorusuyla başlar. Sert ve aşındırıcı taşta bu soru yanlış sıradadır. Önce taşın tesisten neyi alıp götüreceğini, yani metali, enerjiyi ve duruş saatini hesaba katmak gerekir; tonaj ancak bu üç kalemi taşıyabilen bir kurguda gerçek bir sayıya dönüşür. Bu yazıda bir ocak işletmecisinin ya da yüklenicinin bazalt/granit için mobil tesis kararını hangi sırayla vermesi gerektiğini, General Makina'nın lastikli ve paletli modellerinin ürün sayfalarındaki verilerle kuruyoruz. Başlıktaki "en uygun" ifadesi tek bir modeli işaret etmiyor: aynı bölgedeki iki ocak için doğru tesis, numunenin aşındırıcılığına, ocaktan gelen en iri bloğa ve satılacak ürünün şartnamesine göre farklı çıkabilir.

Bazalt ve granit bir mobil tesisten üç şey ister

Bu iki taşı kireçtaşından ayıran ilk özellik, metali tüketme hızıdır. General Makina'nın konik kırıcı sayfası Bond aşındırıcılık indeksini (Ai) bazalt için yaklaşık 0,20, granit için yaklaşık 0,55 olarak verir. Çeneli kırıcı sayfasında ise silika oranı %10'u ya da Ai değeri 0,15'i geçen malzeme aşındırıcı sayılır. Bu ölçüyle bazalt sınırın biraz üzerinde, granit ise çok uzağındadır. Aynı tesisin iki ocakta bambaşka astar ömrü vermesinin nedeni bu farktır.

Buradan tesisten beklenen üç özellik çıkar. Birincisi, taşı iki metal yüzey arasında sıkıştırarak kıran kademelerdir; sıkıştırmada taş ile metal arasındaki sürtünme, yüksek hızda dönen bir rotorun paletine göre çok daha sınırlı kalır. İkincisi, iri ve düzensiz bloğu tıkanmadan kabul eden bir giriştir; sert taş ocaklarında patlatma sonrası parça boyu dağınık olur ve küçük seçilmiş bir primer ağzı besleyiciyi sık sık durdurur. Üçüncüsü, satılacak ürünün tane şeklini güvenceye alan bir son kademedir; beton ve asfalt agregasında yassı tane istenmez.

Çene ve konik: kademelerin görev dağılımı

Sert taş için kurulan mobil hatlarda yerleşik kurgu, primerde çeneli, sekonderde konik kırıcıdır. General 944 mobil kırma eleme tesisi bu kurgunun tek şaseli örneğidir: GPJ 90 çeneli primer 800 mm'ye kadar tüvenanı alır, GM430 konik sekonder ise ürünü basma-kırma prensibiyle küçültür. Çıkış 1600×5000 mm, 3 katlı yatay elekte 0-5 / 5-12 / 12-19 mm fraksiyonlarına ayrılır; çıkış ayarı 0-100 mm aralığındadır.

Çenenin bu işteki avantajı metalurjiyle ilgilidir. GNRK serisinin çene plakaları ostenitik manganlı çeliktir (Mn13/Mn18); bu çelik darbe ve basınç altında yüzeyde sertleşir, gövdesi tok kalır. Silika yükseldikçe Mn18/Mn22 seçeneği devreye girer. Konik tarafta aşınan parçalar mantle ve concave astarlarıdır; ürün sayfası yüksek silikalı taşta yüksek-kromlu astarı işaret eder. Konik kırıcının sekonder kademedeki küçültme oranı 6:1–8:1 mertebesindedir; ürün boyutu hidrolik CSS ayarıyla değiştirilir ve kırılmayan bir parça girdiğinde hidrolik silindir koruması devreye girer.

Konik kırıcıdan kübik ürün almanın koşulu, kırma odasını dolu tutmaktır. Konik kırıcı sayfası dolu beslemeyi (choke-feed) tercih edilen çalışma biçimi olarak verir. Sahada bunun karşılığı şudur: primer çene ile konik arasındaki akış dengesizse konik yarı boş döner, ürün yassılaşır ve astar düzensiz aşınır. Bu yüzden 944'ün kapalı devre düzeninde elekten dönen iri malzemenin yeniden kırılması, hem ürün şeklini hem de kırma odasının dolu kalmasını destekler.

Model karşılaştırması: hangi tesis hangi ocak ölçeğine uyar

Aşağıdaki tablo, sert ve aşındırıcı taşta değerlendirilebilecek beş General Makina modelinin ürün sayfalarında yayımlanan değerlerini yan yana koyar. Tabloda olmayan bir değeri tahminle doldurmadık; elek göz açıklığı ve gradasyon gibi ayarlar her siparişte işlenecek taşa göre belirlenir.

Tablodan çıkan ilk sonuç: sert taşta tonaj ile kurgu birlikte okunmalıdır. GNR-MC110 ailenin en yüksek çeneli-primer kapasitesini verir, ancak sekonderi darbelidir; granit gibi çok aşındırıcı bir taşta bu kademenin palet tüketimi, tonaj avantajının bir bölümünü geri alabilir. Bu modelin sert taştaki güçlü yanı modüler yapısıdır: primer şase ile sekonder şase bağımsız çalıştığı için işletme önce primer grubu kurup, sekonder kademeyi ocağın gerçek davranışını gördükten sonra seçebilir.

İkinci sonuç: General 640, bazalt dahil sert taşı işleyebilen ama ölçülü tonajda kalan bir giriş modelidir. Ürün sayfası, kontrollü tonajın çene ve rotor astarlarının daha yavaş yıpranmasına katkı verdiğini belirtir. Küçük bir ocakta düşük tonajla uzun süre çalışmak, büyük bir tesisi kısmi yükte çalıştırmaktan daha dengeli sonuç verebilir. Lastikli ailenin tamamını mobil konkasör tesisleri kategorisinde görebilirsiniz.

Granitte 944, bazaltta 944 mü 950 mi?

General 944 ile General 950 aynı GPJ 90 çeneli primeri, aynı 800 mm beslemeyi, aynı 120-180 t/s kapasite aralığını ve aynı 70.000 kg ağırlığı paylaşır. Fark yalnızca sekonder kademededir: 944'te GM430 konik, 950'de DMK01 darbeli kırıcı bulunur. Bu yüzden karar, taşın aşındırıcılığı ile ürün şeklinden hangisinin işletme için daha pahalı olduğuna dayanır.

Granitte tablo nettir. Ai değeri yaklaşık 0,55 olan bir taşta darbeli sekonderin paletleri sık değişir ve her değişim, hattın tamamını durdurur. Bu ocaklarda 944 doğal tercihtir. Bazaltta ise durum daha ince ayar ister. Ai yaklaşık 0,20 ile eşiğin az üzerindedir; 950'nin ürün sayfası bazaltı işleyebildiği taşlar arasında sayar ve darbeli sekonderin yüksek küçültme ile kübik ürün verdiğini belirtir. Bazalt agregasını kübikliği sıkı denetlenen bir beton ya da asfalt şartnamesine satıyorsanız ve palet değişim sıklığını kabul edilebilir buluyorsanız 950 değerlendirilebilir. Önceliğiniz ton başına aşınma maliyetini aşağıda tutmaksa 944 daha güvenli başlangıçtır.

944 ile kübikliği ayrıca güçlendirmek gerekirse hatta şekillendirme kademesi eklenebilir. General Makina'nın seyyar kübitzer serisi bazalt hatları için tasarlanmıştır: iç astarı Hardox 500'dür, son ürün 0-25 mm'dir; GNR MK100 90-130 t/s ve 132 kW, GNR MK110 ise 160-250 t/s ve 200 kW değerleriyle verilir. Ürün sayfası, serbest kuvars oranı yüksek işlerde bu ünitenin astar ömrünün izlenmesini önerir. Darbe ile sıkıştırma prensiplerinin sert kayadaki aşınma farkını ayrıntılı ele aldığımız çeneli ve darbeli konkasör karşılaştırması bu kararın arka planını verir.

Saha koşulları: enerji, nakliye ve zemin

Sert taş ocakları çoğu zaman şebekeden uzak, yamaçta ya da dağınık aynalı sahalardadır. Bu yüzden enerji planı model seçimiyle birlikte yapılmalıdır. Ürün sayfalarına göre jeneratör gücü General 944 için 550 kVA, General 950 için 600 kVA, GNR-MC110 için 750 kVA, GM 90JP için 250 kVA'dır; General 640 ise 300 kVA'lık opsiyonel jeneratörle şebekesiz sahada çalışabilir. Şebeke bağlantısı mümkünse bağlantı gücü, kablo güzergâhı ve izin süreçlerini yerel mevzuat açısından ilgili kurumla teyit edin.

Nakliye tarafında 944 ve 950'nin yükleme ölçüsü 4130×20350×4500 mm olarak verilir; 950'nin ürün sayfası tek TIR ile taşındığını ve 30 dakikada üretime geçtiğini belirtir. General 640 tek TIR'a sığacak kompaktlıktadır ve hidrolik ayaklarla konumlanır. Ocak içinde aynanın sık yer değiştirdiği sahalarda paletli seçenek öne çıkar: GM 90JP Strickland paletiyle kendi kendine yürür, 10 m³ bunker ve ızgaralı vibro besleyiciyle gelir ve beton temel istemez. Paletli primer sert taşı aynanın dibinde kırar, sekonder ve eleme ise sabit kalan bir noktada yapılabilir. Bu düzeni paletli mobil konkasörler sayfasındaki model ailesiyle birlikte değerlendirin.

Kapasiteyi de saha koşulu belirler. Sert taşta astar değişimi ve ayar duruşları, kireçtaşına göre daha sık plana girer. Gerekli saatlik kapasiteyi şu formülle kurun: Gerekli kapasite = Yıllık hedef ton ÷ (çalışma günü × günlük net çalışma saati × kullanılabilirlik oranı). Aşındırıcı taşta kullanılabilirlik oranını astar değişim planınıza göre gerçekçi tutun. Ton başına aşınma maliyetini ise Aşınma maliyeti = Astar seti bedeli ÷ astar ömrü boyunca kırılan ton şeklinde izleyin; bu iki değişkeni enerji ve aşınma maliyeti hesaplayıcı ile kendi verilerinizle deneyebilirsiniz.

Teklif istemeden önce kontrol listesi

1. Numunede silika oranını ve mümkünse Bond aşındırıcılık indeksini ölçtürün; ocağın en sert damarından da numune alın.
2. Patlatma sonrası en iri blok boyunu ölçün ve primer ağzını buna göre seçin (General 640'ta 500 mm, GM 90JP'de 700 mm, 944/950'de 800 mm, GNR-MC110'da 900 mm).
3. Satacağınız fraksiyonları ve tane şekli şartını yazılı hale getirin; 944/950 için 0-5 / 5-12 / 12-19 mm, GNR-MC110 için buna ek 19-40 mm fraksiyonu verilir.
4. Hedef yıllık tonajı ve gerçekçi çalışma saatini belirleyin; kapasiteyi yukarıdaki formülle hesaplayın.
5. Enerji kaynağını netleştirin: şebeke mi, jeneratör mü; jeneratörse modelin kVA değerini esas alın.
6. Ocak içinde tesisin ne sıklıkla yer değiştireceğini belirleyin; sık hareket paletli, seyrek hareket lastikli çözümü öne çıkarır.
7. Çene plakası, konik astar ve palet için yedek stok planı yapın; garanti 1 yıldır ve aşınma parçalarını kapsamaz.
8. Toz, su ve gürültü konusunda yerel mevzuatı ilgili kurumdan teyit edin.

Sık sorulan sorular

Bazalt darbeli sekonderli bir tesiste kırılamaz mı?

Kırılabilir. General 950 bazalt ve granit için ayarlanmış, DMK01 darbeli sekonderli bir tesistir ve yüksek küçültmeyle kübik ürün verir. Karar, palet değişim sıklığının ton başına maliyete etkisiyle ürün şekli kazancının karşılaştırılmasıyla verilmelidir. Granitte bu hesap çoğunlukla konik sekonderden yana sonuçlanır.

Granit ocağı için hangi kapasite aralığına bakmalıyım?

Ürün sayfalarına göre General 640 60-100 t/s, General 944 ve 950 120-180 t/s, GNR-MC110 ise 200-300 t/s aralığında çalışır. Doğru aralık, yıllık hedefiniz ile sert taşta gerçekleşebilecek kullanılabilirlik oranınızdan hesaplanır.

Paletli mi lastikli mi seçmeliyim?

Aynanın sık yer değiştirdiği, zemini bozuk ocaklarda GM 90JP gibi paletli bir primer, konumlandırma süresini kısaltır. Bir noktada uzun süre çalışacak ve primer ile sekonderi tek şasede isteyen işletme için 944 gibi lastikli bir tesis daha bütünlüklü çözümdür.

Fiyatı hangi unsurlar belirler?

Sekonder kırıcının tipi, jeneratör gücü, elek boyutu ve kat sayısı, kübitzer gibi ek kademeler, yedek parça paketi ve nakliye kapsamı fiyatı belirler. Taş cinsi, blok boyu ve hedef ürün bilgisiyle projeye özel teklif alabilirsiniz.

Sonuç: karar sırası tonajdan değil taştan başlar

Bazalt ve granitte doğru mobil tesisi bulmak için sıra şudur: önce numunenin aşındırıcılığı, sonra en iri blok, sonra ürün şartnamesi, en son tonaj. Granitte ve yüksek silikalı bazaltta çene + konik kurgusu (General 944), kübikliğin öne çıktığı bazalt işlerinde çene + darbeli kurgusu (General 950), yüksek tonaj ve kademeli yatırım için GNR-MC110, aynayı takip eden primer için GM 90JP öne çıkar. General Makina 1976'dan bu yana İzmir'de kırma-eleme tesisleri üretir; tesisler ISO 9001 ve CE belgelidir. Numune bilgileri ve hedef üretiminizle bizimle iletişime geçin, ocağınıza uygun kurguyu birlikte netleştirelim.