Mozambik'te Kömür ve Grafit Sahaları İçin Ağır Hizmet Kırıcı

Mozambik'te iki maden kuşağı aynı ekipman sorusunu farklı yönlerden sorar. Batıda, Zambezi vadisindeki Tete havzasında kömür damarları kumtaşı ve şeyl ara katmanlarıyla birlikte kazılır; kuzeyde, Cabo Delgado ve Niassa tarafındaki Balama–Montepuez çizgisinde grafit, ayrışmış şist ve gnays içinde pul hâlinde bulunur. İkisinde de saatte 250-450 ton taşıyacak bir kırma istasyonu istenir, ama başarı ölçütü taban tabana zıttır: kömürde ince malzeme satışa zarar verir, grafitte ise pulun parçalanması cevherin değerini düşürür. Bu yazıda iki malzemeyi ayrı ayrı ele alıyor, katalogdaki gerçek modellerle hangi besleyici-kırıcı dizilişinin hangi sahaya oturduğunu ve teklif öncesinde hangi verilerin gerektiğini açıklıyoruz.
Yazıdaki bütün teknik değerler kendi ürün sayfalarımızdan alınmıştır. Tete veya Cabo Delgado'daki herhangi bir maden ruhsatı, işletmeci ya da ihale hakkında bilgi vermiyoruz; projenizin teknik şartnamesini ilgili maden idaresinden ve işletmecinin proses dokümanından teyit etmenizi öneririz.
Tete kömürü ve Cabo Delgado grafiti: aynı tonaj, iki ayrı kırma mantığı
Kömürde hedef: iri parçayı küçültmek, toz üretmemek
Kömür kırılgandır ve kırıcıya değil, kırıcının nasıl kırdığına duyarlıdır. Darbe ile çalışan bir makine kömürü kolayca küçültür, fakat aynı anda yüksek oranda ince ve toz oluşturur. Bu ince kısım yıkama tesisinde kayıp, stok sahasında toz ve yangın riski, nakliyede ise ağırlık kaybı anlamına gelir. Bu yüzden kömür hattında sıkıştırarak kıran makineler tercih edilir: primerde çeneli kırıcı, ince kademede ise iki merdane arasında kontrollü sıkıştırma yapan silindir kırıcı.
Tete havzasındaki madencilikte kömür tek başına gelmez. Kepçe, damarla birlikte kumtaşı ve şeyl bantlarını da kamyona yükler. Kömüre göre çok daha sert olan bu ara kesme kayası, kırıcı seçiminde "ağır hizmet" ihtiyacını doğuran asıl etkendir.
Grafitte hedef: pulu kırmadan serbestleştirmek
Pul grafitte ticari değer büyük ölçüde pul boyutuna bağlıdır. Kırma ve öğütme kademeleri pulu gereğinden fazla zorlarsa iri pullar ince toza dönüşür. Bu nedenle grafit cevherinde kırma hattı, cevheri arkadaki öğütme ve flotasyon ünitesinin istediği boyuta kademeli ve yumuşak geçişlerle indirmelidir. Yüzeye yakın ayrışmış cevher çoğu zaman killi ve nemlidir; yağışlı mevsimde bu kil, sabit ızgaraları tıkayan ilk sorundur.
Ağır hizmet burada neyi kapsar: ara kesme kayası, kil ve metal kaçağı
Bu iki sahada "ağır hizmet" sözü üç somut tehlikeye karşı alınan önlemlerin toplamıdır. Birincisi, kömürle gelen sert kumtaşı blokları ve grafit sahasında ayrışmamış gnays parçalarıdır; bunlar çene plakasını ve kırıcı gövdesini zorlar. Çeneli kırıcılarımızda çene plakaları ostenitik manganlı çeliktir (Mn13/Mn18) ve darbe altında yüzeyde pekleşir; basma prensibi abrasif kayada metal tüketimini düşük tutar.
İkincisi kildir. Islak ve yapışkan beslemede sabit ızgaralı besleyicinin aralıkları körleşir, ince malzeme kırıcıya dolar ve tonaj düşer. Wobbler besleyicinin dönen milleri kendini temizleyerek bu sorunu ortadan kaldırır; kil ve ince kısmı kırıcıya ulaşmadan ayırır.
Üçüncüsü metal kaçağıdır: kazı dişleri, cıvatalar ve tahkimat parçaları. Silindir kırıcıdaki hidropinomatik koruma, demir parça geçtiğinde merdaneleri korur. Primer kademede ise besleme hattına mıknatıs veya metal dedektörü eklenmesi projeye göre seçilebilecek bir önlemdir.

250-450 t/s aralığı için aday makineler
Aşağıdaki tablo, Mozambik'teki kömür ve grafit hatları için değerlendirdiğimiz makinelerin katalog değerlerini bir arada gösteriyor. Hücrede "—" olan değer o model için yayımlanmamış, sipariş aşamasında belirlenen değerdir.
| Model | Görev | Kapasite (t/s) | Besleme / ağız | Ürün | Motor (kW) | Ağırlık (kg) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Wobbler besleyicili mobil çeneli ünite | Primer + ön eleme | 250-450 | — | — | — | — |
| GNR 110 mobil primer çeneli | Primer | 180-300 | 0-1100 mm | 0-250 mm | — | 55.000 |
| GNRK 110 çeneli kırıcı | Sabit primer | 200-350 | 1100×850 mm | 150-225 mm | 110/132 | 33.000 |
| GNRK 130 çeneli kırıcı | Sabit primer | 400-500 | 1300×1000 mm | 125-250 mm | 160 | 42.500 |
| Mobil silindir (merdaneli) kırıcı | İnce kademe | 50-350 | 0-50 mm | 0-10 mm | — | — |
Tablodan çıkan ilk sonuç şudur: 250-450 t/s aralığını tek şasede karşılayan primer çözüm wobbler besleyicili mobil çeneli kırma ünitesidir. Klasik ızgaralı besleyicili mobil primer çeneli kırıcı GNR 110 ise 300 t/s'ye kadar çıkar; 450 t/s hedefinde ya ikinci bir ünite ya da sabit bir hat gerekir.
Sahaya göre üç diziliş önerisi
Diziliş 1, Tete kömürü, 250-450 t/s: wobbler çeneli + merdaneli kırıcı
Primerde wobbler besleyicili çeneli ünite, yağışlı dönemde çamurlaşan beslemeyi tıkanmadan alır ve hâlihazırda küçük olan kömürü kırıcıya hiç sokmadan ayırır. Bu, hem ince oluşumunu hem de çene aşınmasını azaltır. İnce ürün isteniyorsa son kademede mobil silindir kırıcı devreye girer: 0-50 mm beslemeyi 0-10 mm ürüne indirir, merdaneleri malzeme iriliğine göre düz veya yivli seçilir. Silindir kırıcının kapasitesi 50-350 t/s olduğu için 450 t/s'lik bir hatta ya akışın yalnızca elek üstü kısmı merdanelere gönderilir ya da iki ünite paralel çalıştırılır. Çeneli primerin çıkışı ile merdanelerin 0-50 mm besleme sınırı arasında bir ara kademe ya da eleme gerekir; bunun boyutlandırması numune testinden sonra yapılır.
Diziliş 2, Balama–Montepuez grafiti: kil toleranslı primer, yumuşak ikinci kademe
Grafit cevherinde de primer seçimi wobbler besleyicili çeneli ünitedir; ayrışmış, killi cevherde ızgaralı besleyiciye göre çok daha kararlı çalışır. İkinci kademede darbe yerine sıkıştırma tercih edilmelidir. Merdaneli kırıcının düşük ince üreten çalışma biçimi pulu korumaya yardımcı olur; ancak hedef boyutu kırıcı üreticisi değil, öğütme-flotasyon tasarımcısı belirler. Bu yüzden grafit projelerinde kırma hattının çıkış boyutunu proses mühendisinizin raporuna bağlı olarak tanımlıyoruz.
Diziliş 3-400-450 t/s kalıcı istasyon: GNRK 130 ile sabit hat
Madenin ömrü uzun ve ocak ağzı yerinde kalacaksa, betona oturan bir sabit taş kırma eleme hattı daha mantıklı olabilir. GNRK serisi çeneli kırıcılar içinde GNRK 130, 1300×1000 mm ağzı ve 400-500 t/s kapasitesiyle 450 t/s hedefini tek kırıcıyla karşılar. 250-350 t/s için GNRK 110 yeterlidir. Sabit hatta besleyici, elek ve konveyörler sahanın yerleşimine göre tasarlanır.
Nakliye, enerji ve iklim: Beira ve Nacala hattında dikkat edilecekler
İzmir'den çıkan bir tesis, Mozambik'e genellikle Beira ya da Nacala limanı üzerinden ulaşır; Tete'ye ve kuzeydeki grafit sahalarına oradan karayoluyla devam eder. Tek treyler şaseli mobil üniteler bu güzergâhta avantaj sağlar: GNR 110 mobil primer ünitesi tek TIR ile çekilir ve hidrolik ayaklarla temelsiz kurulur. Sabit hatta ise beton temel, sahada inşaat ekibi ve daha uzun montaj süreci hesaba katılmalıdır.
Enerji tarafında uzak sahaların çoğunda şebeke yoktur ve kırıcılar jeneratörle beslenir. Jeneratör gücü, seçilen kırıcı, besleyici, elek ve konveyör motorlarının toplamına göre hesaplanır; teklif aşamasında bu listeyi birlikte çıkarıyoruz. Sıcak ve yağışlı mevsimlerin birbirini izlediği bu iklimde motor ve jeneratör soğutması, hava filtrelerinin bakım sıklığı ve elektrik panolarının nemden korunması, projeye göre seçilebilecek önlemlerdir. Kömür sahasında stok ve transfer noktalarında toz bastırma ile kapalı bant kapakları da değerlendirilmelidir.

Teklif dosyası için sahadan istenecekler
Doğru model önerisi, kâğıt üzerindeki tonajdan çok beslemenin gerçek davranışına bağlıdır. Mozambik'teki kömür veya grafit projeniz için aşağıdaki bilgileri bize ulaştırmanız, ilk görüşmede net bir konfigürasyon çıkarmamızı sağlar:
- Saatlik hedef kapasite ve günlük çalışma süresi; yağışlı ve kurak dönem için ayrı ayrı.
- Maksimum blok boyutu ve beslemeyi yapan kamyon ya da ekskavatör tipi.
- Kömürde ara kesme kayası oranı; grafitte ayrışmış ve taze cevherin oranı.
- Nem ve kil içeriği hakkında saha gözlemi ya da laboratuvar sonucu.
- İstenen ürün boyutu: kömürde alıcı veya yıkama tesisinin şartnamesi, grafitte proses tasarımcısının hedef boyutu.
- Elektrik altyapısı: şebeke mi, jeneratör mü.
- Saha yerleşimi, tesisin kalıcı mı yoksa ayna takip eden mobil mi olacağı.
- Laboratuvar testi için birkaç farklı noktadan alınmış temsilî numune.
Mobil ünitelerin tam listesi mobil seyyar kırıcılar sayfasındadır.
Sık sorulan sorular
Kömür için darbeli kırıcı neden ilk tercih değil?
Darbeli kırıcı kömürü hızla küçültür, ama ince ve toz oranını artırır. Sıkıştırarak kıran çeneli primer ile merdaneli kırıcı, satılabilir iri fraksiyonu daha iyi korur.
450 t/s için tek mobil ünite yeterli mi?
Wobbler besleyicili mobil çeneli ünite 250-450 t/s aralığında çalışır. Gerçek kapasite malzemenin sertliğine, nemine ve istenen çıkış boyutuna bağlıdır; bu yüzden numune bilgisi olmadan üst sınırı garanti olarak sunmuyoruz.
Grafit pulunu korumak için kırma hattında ne yapılmalı?
Az kademeli sert kırma yerine kademeli sıkıştırma, gereksiz küçültmeden kaçınma ve hedef boyutun proses tasarımına göre belirlenmesi gerekir. Kırma hattı, öğütme ünitesiyle birlikte düşünülmelidir.
Fiyatı ve garanti kapsamını neler belirler?
Fiyat; seçilen modeller, kademe sayısı, besleyici tipi, jeneratör, konveyör uzunlukları ve sevkiyat şeklinden oluşur. Makinelerimiz 1 yıl garantilidir; aşınma parçaları garanti kapsamı dışındadır.
Sonuç
Mozambik'te kömür ve grafit için 250-450 t/s'lik bir kırma istasyonu kurarken ortak nokta, killi ve değişken beslemeyi tıkanmadan alan bir primerdir; farklılık ise ikinci kademededir. Kömürde ince oluşumunu, grafitte pul kaybını sınırlayan sıkıştırmalı kırma doğru yoldur. 1976'dan beri İzmir'de ürettiğimiz, ISO 9001 ve CE belgeli makinelerle sahanıza göre bir diziliş hazırlayabiliriz. Numune bilgilerinizle bizimle iletişime geçin teklifinizi hazırlayalım.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




