Mobil Konkasör Kapasitesi Nasıl Hesaplanır? Gerçek Saha Örnekleri

Bir mobil konkasörün katalog sayfasında "120-180 t/s" yazar, sahada ise aynı makine bir ocakta 170 ton, başka bir ocakta 110 ton çıkarır. Aradaki fark makinenin kusuru değildir: kapasite, kırıcının gövdesine kazınmış sabit bir sayı olmaktan çok taşın cinsine, besleme boyutuna, istenen ürün ölçüsüne ve tesisin günde kaç saat gerçekten çalıştığına bağlı bir sonuçtur. Bu yazıda saatlik tonajı adım adım hesaplamayı, hesabı bozan saha etkenlerini ve üç varsayımsal saha örneğiyle doğru modele nasıl varılacağını anlatıyoruz. Örneklerdeki rakamlar, aksi belirtilmedikçe yöntemi göstermek için seçilmiş varsayımlardır; model verileri ise ürün sayfalarımızdaki değerlerdir.
Katalogdaki aralığın iki ucu neyi anlatır
Üretici kapasiteyi aralık olarak verir, çünkü aynı kırıcı farklı malzemede farklı tonaja çıkar. Alt uç genellikle sert, aşındırıcı ve ince ürün istenen işe; üst uç ise yumuşak, kuru ve daha iri ürün istenen işe karşılık gelir. General 01 için verilen 120-180 t/s bandını düşünün: kalkerden 19-40 mm yol malzemesi kıran bir işletme üst uca yaklaşır, aynı makineyle 0-5 mm kum ağırlıklı ürün isteyen bir işletme ise alt uca iner.
Bu yüzden ilk kural basittir: ihtiyacınızı aralığın tavanına değil, ortasına oturtun. Hedef tonaj bir modelin üst sınırına denk geliyorsa bir üst modele ya da iki ünitelik bir düzene bakmak gerekir. Tavanda çalışan tesis, her aşınma parçası değişiminde ve her nemli günde hedefin altına düşer.
Günlük hedeften saatlik tonaja hesap zinciri
Kapasite hesabı kırıcıdan değil, satmak ya da kullanmak istediğiniz malzemeden başlar. Şantiyenin ya da müşterinin günlük ihtiyacı belliyse saatlik değer şu formülle bulunur:
Gerekli kapasite (t/s) = Günlük hedef (ton) ÷ (Vardiya saati × Kullanılabilirlik oranı)
Kullanılabilirlik oranını gerçekçi seçmek
Kullanılabilirlik, tesisin vardiya içinde fiilen malzeme kırdığı sürenin oranıdır. Vardiya başı ısınma, kamyon beklemesi, bant ayarı, elek teli değişimi, yağlama ve yemek arası bu orandan düşer. Planlamada 0,75 ile 0,85 arası bir değer kullanmak, kâğıt üstündeki tonajla saha tonajını birbirine yaklaştırır. Varsayımsal örnek: günde 1.600 ton isteyen bir yol şantiyesi 10 saatlik vardiyada 0,80 kullanılabilirlikle çalışırsa 1.600 ÷ (10 × 0,80) = 200 t/s net kapasite gerekir. Aynı hesap 0,95 ile yapılsaydı 168 t/s çıkar ve tesis sahada her gün açık verirdi.
Satılabilir ton ile kırılan ton arasındaki fark
Formüldeki günlük hedef, şartnameye giren üründür. Kırılan malzemenin bir bölümü toz, istenmeyen ara fraksiyon ya da stokta bekleyen fazla olarak kalır. Örneğin beton santraline 5-12 ve 12-19 mm gidiyor, 0-5 mm ise yalnızca kısmen satılıyorsa, kırıcının işleyeceği toplam tonaj satılabilir tonajdan büyüktür. Bu oranı ocağın kendi numune elek analizinden alın; tahminle değil.
Malzemenin hesaba eklediği düzeltmeler
Aynı formül iki farklı ocakta farklı makine çıkarır, çünkü taş kendi çarpanlarını getirir. Teklif aşamasında bu etkenler numune ve basit testlerle netleştirilmelidir.
Besleme boyutu ve içindeki ince malzeme
Besleme ağzından büyük blok kırıcıya giremez; bunker önünde kırılması ya da ayıklanması gerekir ve bu süre tonajdan gider. General 640 en çok 500 mm, General 800 600 mm, General 01 700 mm, General 944 ve 950 800 mm, GNR-MC110 ve General 03 900 mm, General 02 ise 1000 mm besleme alır. Patlatma sonrası en iri blokların ölçüsü bilinmeden model seçilmez. Tersi de geçerlidir: tüvenanın içinde zaten ürün ölçüsünde olan ince malzeme varsa, ızgaralı by-pass besleyici bunu kırıcıya sokmadan ayırır. Varsayımsal olarak 200 t/s beslemenin beşte biri ızgaradan geçiyorsa kırıcı 160 t/s yük görür; hesabı bu yüke göre yapmak gerekir.
Sertlik, aşındırıcılık ve nem
Bazalt, granit ve kuvarslı taş kırıcıyı yavaşlatır ve aşınma parçalarını hızlı tüketir; aynı model kalkerde aralığın üst tarafına, bu taşlarda alt tarafına yaklaşır. Sert ve aşındırıcı taş için çeneli primer arkasında konik sekonder (General 944) ya da darbeli sekonder (General 950) tercih edilir; kalker ve az aşındırıcı taşta primer darbeli General 800, 01, 02 ve 03 daha yüksek küçültme verir. Nem ve kil ise elek gözlerini kapatır, besleyicide yapışma yapar. Killi dere malzemesinde kuru eleme hesabı tutmaz; ya yıkamalı eleme planlanır ya da kapasite düşük tutulur.
Kapalı devrede elekten geri dönen yük
Kapalı devre tesislerde elek üstünde kalan iri tane kırıcıya geri gönderilir. Bu malzeme yeni ürün değildir ama kırıcıyı ve bantları yeniden yükler. Kırıcının gördüğü yük şöyle hesaplanır:
Kırıcı yükü = Taze besleme × (1 + geri dönüş oranı)
Varsayımsal örnek: 150 t/s taze besleme ve yüzde 30 geri dönüşle kırıcı 195 t/s işler. Bu değer seçilen modelin aralığını aşıyorsa sahada bunker taşar ya da besleyici yavaşlatılır, net üretim düşer. Geri dönüş oranını büyüten iki etken vardır: istenen ürünün küçük olması ve kırıcı ayarının (çıkış açıklığı) dar tutulması.
Elek tarafı da aynı dikkati ister. Ürün sayfamızdaki konvansiyonel elek verisine göre her ek kat kapasiteyi yaklaşık yüzde 10 azaltır ve ticari eleme verimi yüzde 90-95 düzeyindedir. Dört fraksiyon isteyen bir hat bu yüzden aynı tonajda daha büyük elek yüzeyine ihtiyaç duyar: General 01 1600×5000 mm, General 02 2000×5000 mm, GNR-MC110 2000×6000 mm, General 03 2400×5000 mm dört katlı elekle çalışır.

Üç varsayımsal saha örneği
Aşağıdaki örnekler gerçek bir müşteriye ait değildir; sahada sık karşılaşılan üç durumu aynı hesap zinciriyle çözmek için kurgulanmıştır.
Örnek A: kalker ocağından yol malzemesi
Günlük hedef 1.200 ton, tek vardiya 10 saat, kullanılabilirlik 0,80. Gerekli kapasite 1.200 ÷ 8 = 150 t/s. General 800'ün 80-150 t/s aralığı hedefi ancak tavanda karşılar; General 01'in 120-180 t/s bandı ise hedefi ortaya yakın tutar ve 700 mm besleme ağzı patlatma bloklarında esneklik verir. Kalker az aşındırıcı olduğu için tek gövdede primer ve sekonder iş gören GPS 1210 darbeli kırıcı burada mantıklıdır. Sitemizdeki Cezayir'deki General 01 projesi de 150 t/s olarak listelenmiştir.
Örnek B: bazalttan beton agregası
Günlük hedef 2.000 ton, iki vardiya toplam 16 saat, kullanılabilirlik 0,75. Gerekli kapasite 2.000 ÷ 12 = yaklaşık 167 t/s. General 944 ve 950 bu değeri 120-180 t/s aralığında karşılar, ama sert taşta aralığın alt tarafına yaklaşılacağı ve 0-5, 5-12, 12-19 mm için geri dönüş yükü oluşacağı düşünülürse pay çok azdır. Bu durumda 200-300 t/s çeneli primer kapasiteli, çift şaseli GNR-MC110 daha sağlıklı bir seçimdir; ilk aşamada primer grup tek başına da çalışabilir.
Örnek C: killi dere malzemesi
Günlük hedef 1.500 ton, 10 saat, kullanılabilirlik 0,75, gerekli kapasite 200 t/s. Numunede ince oranı yüksek ve kil var. By-pass elekli besleyici topraklı ince kısmı kırıcıdan önce ayırırsa sekonder kırıcının yükü düşer; M-DMK serisi bu iş için 120-180, 150-250 ve 175-300 t/s seçenekleri sunar. Kuru eleme yerine yıkamalı eleme planlanmazsa elek gözleri kapanır ve hesaplanan 200 t/s sahada görülmez.

Hesaplanan tonajı model aralıklarıyla eşleştirmek
Hesap bittiğinde elinizde net bir saatlik değer, en iri blok ölçüsü, taş tipi ve fraksiyon listesi olur. Aşağıdaki tablo bu dört veriyi lastikli modellerimizin aralıklarıyla karşılaştırmak için hazırlandı. Tüm modeller ve şase seçenekleri lastikli mobil kırma eleme tesisleri sayfasında; tek başına çalışan primer ya da sekonder üniteler ise mobil seyyar kırıcılar sayfasında yer alır.
| Model | Kapasite (t/s) | En büyük besleme (mm) | Elek | Jeneratör (kVA) | Uygun taş |
|---|---|---|---|---|---|
| General 640 | 60-100 | 500 | 1200×4000 mm, 3 katlı | 300 (opsiyonel) | Sert ve aşındırıcı dahil geniş aralık |
| General 800 | 80-150 | 600 | 1300×4000 mm, 3 katlı | 450 | Kalker, az aşındırıcı |
| General 01 | 120-180 | 700 | 1600×5000 mm, 4 katlı | 550 | Kalker, karma besleme |
| General 944 | 120-180 | 800 | 1600×5000 mm, 3 katlı | 550 | Bazalt, granit, kuvars |
| General 950 | 120-180 | 800 | 1600×5000 mm, 3 katlı | 600 | Bazalt, granit, demir cevheri |
| GNR-MC110 | 200-300 | 900 | 2000×6000 mm, 4 katlı | 750 | Sert kaya, yüksek tonaj |
| General 02 | 250-300 | 1000 | 2000×5000 mm, 4 katlı | 660 | Kalker, az aşındırıcı |
| General 03 | 250-375 | 900 | 2400×5000 mm, 4 katlı | 750 | Kalker, az aşındırıcı |
Hedef 300 t/s'nin üzerine çıkıyorsa ya General 03 gibi geniş aralıklı bir model ya da iki ünitenin paralel çalıştığı bir düzen konuşulur. Kum ağırlıklı ürün isteniyorsa hattın sonuna GNR-MVSI 900 gibi 50 mm besleme alan, 90-180 t/s kapasiteli bir şekillendirme kademesi eklenir. Sahada 250 t/s ile kayıtlı General 02 kapalı devre uygulaması, 250-300 t/s aralıklı bir modelin hangi tonajda tutulduğuna dair somut bir referanstır. Enerji ve aşınma giderinin ton başına etkisini görmek isterseniz işletme maliyeti hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Teklif istemeden önce hazırlanacak veriler
Üreticiden doğru kapasite beyanı almak, ona doğru girdiyi vermekle başlar. Aşağıdaki listeyi doldurup gönderdiğinizde model önerisi tahmine değil verilere dayanır:
- Günlük ya da aylık satılabilir ton hedefi, vardiya sayısı ve vardiya süresi.
- Taş cinsi ve mümkünse laboratuvar sonucu: basınç dayanımı, aşınma değeri, silis içeriği.
- Patlatma ya da kazı sonrası en iri blok ölçüsü ve tüvenandaki ince oranını gösteren elek analizi.
- İstenen fraksiyonlar (örneğin 0-5, 5-12, 12-19, 19-40 mm) ve her birinin yaklaşık payı.
- Malzemenin nemi ve kil durumu; yıkama gerekip gerekmediği.
- Sahada şebeke elektriği olup olmadığı ya da jeneratörle mi çalışılacağı.
- Sahanın değişme sıklığı: yıl içinde kaç kez taşınacağı, yol ve köprü kısıtları.
Bu bilgilerle kapasite, garantili değer olarak sözleşmeye yazılabilir. Belirsiz kalan her veri, üreticiyi aralığın güvenli alt ucunu beyan etmeye ya da sizi gereğinden büyük makineye yönlendirmeye iter.
Sık sorulan sorular
Kataloğun üst değeri garanti edilen kapasite midir?
Hayır. Aralığın üst değeri uygun malzeme ve iri ürün koşulunda ulaşılabilecek tonajı gösterir. Garantili kapasite, sizin taşınız, besleme boyutunuz ve fraksiyon listeniz üzerinden ayrıca belirlenip teklifte yazılır.
Ton/saat hesabında kübik metre verisi elimdeyse ne yapmalıyım?
Hacmi, numunenin ölçülmüş gevşek yoğunluğuyla çarparak tona çevirin. Yoğunluk taş tipine, tane dağılımına ve neme göre değiştiği için sabit bir katsayı kullanmak yerine ocaktan alınan numuneyi tartmak en doğru yoldur.
İki küçük tesis mi, tek büyük tesis mi daha doğru?
Tek şantiyede sabit tonaj isteniyorsa tek büyük tesis daha az bant, daha az operatör ve daha sade bakım demektir. Farklı sahalara aynı anda malzeme gerekiyorsa ya da arıza riskini bölmek istiyorsanız iki ünite mantıklıdır. GNR-MC110'un çift şaseli yapısı bu iki yaklaşım arasında bir ara çözümdür.
Fiyat ve teslim süresini kapasite hesabıyla birlikte öğrenebilir miyim?
Evet. Fiyatı model, kırıcı tipi, elek kat sayısı, jeneratör, ek bantlar ve nakliye belirler; bu nedenle rakam, yukarıdaki veri listesiyle hazırlanan teklifte verilir.
Hesaptan teklife
Doğru kapasite, günlük satılabilir tondan geriye doğru kurulan bir hesaptır: vardiya, kullanılabilirlik, ince oranı, geri dönüş yükü ve taş sertliği sırayla eklenir, çıkan değer model aralığının ortasına oturtulur. General Makina 1976'dan beri İzmir'de kırma eleme tesisi üretiyor; tesislerimiz CE ve ISO 9001 belgeli olup aşınma parçaları dışında 1 yıl garantilidir. Numune bilgilerinizi ve günlük hedefinizi iletişim sayfamızdan ilettiğinizde, sahanıza göre hesaplanmış model ve kapasite önerisini teklifle birlikte hazırlıyoruz.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




