Konkasör tesisi geri dönüş süresi hesabı

Bir kırma-eleme yatırımını değerlendirirken karşınıza çıkan onlarca teknik veri sonunda tek bir soruya iner: bağladığınız sermaye kaç yılda geri gelir. Konkasör tesisi geri dönüş süresi, bu sorunun sayısal karşılığıdır ve doğru kurulduğunda iki farklı makine büyüklüğünü, iki farklı sahayı ya da yatırım yapmakla mevcut tesisi kiralamayı aynı ölçekte karşılaştırmanıza izin verir. Yanlış kurulduğunda ise en pahalı hatayı, kapasitesi sahaya oturmayan bir tesisi satın almayı meşrulaştırır.

Konkasör tesisi geri dönüş süresi neyi ölçer

Geri dönüş süresi, bir yatırımın kendi ürettiği nakitle kendisini kapatması için gereken süredir. Kâr değil, nakit ölçülür; çünkü amortisman gibi nakit çıkışı yaratmayan kalemler geri dönüşü geciktirmez, buna karşılık peşin ödenen yedek parça stoğu bilançoda gider görünmese de kasadan çıkar.

Formülün kendisi

Basit geri dönüş, toplam yatırım tutarının yıllık net nakit akışına bölünmesiyle bulunur. Toplam yatırım yalnız makine bedeli değildir: nakliye, saha hazırlığı, beton temel, elektrik altyapısı veya jeneratör, montaj-devreye alma ve ilk yedek parça seti aynı paydaya girer. Bu kalemleri dışarıda bırakan bir hesap, gerçek süreyi sistematik olarak kısa gösterir.

Yıllık net nakit akışını oluşturan kalemler

Payda tarafında yıllık üretim miktarı ile ton başına katkı payı çarpılır. Katkı payı, satış fiyatından değişken maliyetlerin düşülmesiyle kalan tutardır; enerji, aşınma parçası, yağ ve filtre, operatör ve bakım personeli, yükleyici yakıtı ve saha nakliyesi bu grubun içindedir. Sabit giderler, saha kirası, sigorta ve idari maliyet ayrı bir satırda tutulur ve yıllık katkı payı toplamından düşülür. Bu kalemleri kalem kalem ayırmak istiyorsanız işletme maliyeti tarafındaki dökümü hesabın girdisi olarak kullanabilirsiniz.

Kapasite kullanım oranı: hesabı en çok bozan değişken

Katalogdaki saatlik kapasite, makine beslenirken ve durmadan çalışırken geçerlidir. Gerçek sahada bakım duruşu, besleme kesintisi, hava koşulu, stok sahasının dolması ve pazar talebi bu saatleri kırpar. Aşağıdaki tablo, diğer bütün varsayımlar sabit tutulduğunda geri dönüş süresinin yalnız kullanım oranına nasıl tepki verdiğini gösterir; değerler mutlak yıl değil, yüzde doksan kullanım halindeki sürenin katıdır.

Tablodaki ilişki doğrusal değil, terstir: kullanım oranı yarıya inince süre ikiye katlanır. Bu yüzden kapasitesi ihtiyacın çok üstünde seçilmiş bir tesis, teknik olarak kusursuz çalışsa bile finansal olarak yavaş döner.

Makine büyüklüğü ile yıllık ton arasındaki bağ

Aşağıdaki tablo, General Makina mobil tesis serisinin katalog kapasitelerini yıllık üretime çevirir. Örnek varsayım yılda 2.000 çalışma saati ve yüzde yetmiş kullanım oranıdır; yani fiilen 1.400 üretim saati. Kapasite sütununda aralığın ortası alınmıştır.

Bu sütunu kendi rakamınızla yeniden hesaplayın: yıllık satılabilir ton hedefinizi katalog kapasitesine bölerek kaç üretim saatine ihtiyacınız olduğunu bulun. Sonuç yılda 1.400 saatin çok altındaysa makine büyük seçilmiştir; çok üstündeyse ikinci vardiya ya da bir üst model gündeme gelir.

Basit geri dönüşün gizlediği üç şey

Birincisi paranın zaman değeridir: basit hesap, beşinci yılın nakdini birinci yılın nakdiyle eşit sayar. İskonto uygulanmış geri dönüş süresi her zaman daha uzundur. İkincisi artık değerdir; geri dönüş süresi dolduğunda makine hurdaya çıkmaz, ikinci elde bir bedeli vardır ve bu bedel karar anında hesaba katılmaz. Üçüncüsü işletme sermayesidir: stok, alacak ve yedek parça bağlanan ama geri dönüş formülünde görünmeyen nakittir. Bu üç başlık, yatırım ve maliyet tarafındaki diğer hesapların da ortak zeminidir.

Sık sorulan sorular

Geri dönüş süresi kaç yıl olursa kabul edilir

Evrensel bir eşik yoktur. Kabul edilebilir süre, sahanın rezerv ömründen ve finansman vadesinden kısa olmalıdır; rezervi yedi yıl olan bir ocakta dokuz yılda dönen yatırım tanım gereği tamamlanamaz.

Mobil ve sabit tesis hesabı neden farklı kurulur

Sabit tesiste temel, konveyör galerisi ve elektrik altyapısı payı büyütür; mobil tesiste bu kalemler küçülür ama saha değiştirme ve kurulum-söküm süresi üretim saatini, dolayısıyla paydayı düşürür.

Kiralama ile satın alma nasıl karşılaştırılır

Kiralamada yatırım tutarı sıfıra yakındır, bu yüzden geri dönüş süresi hesaplanamaz; karşılaştırma ton başına toplam maliyet üzerinden yapılır. Satın alma, yıllık üretim belirli bir eşiği aştıktan sonra ton başına daha ucuz hale gelir ve bu eşik sahanın gerçek üretim saatiyle birlikte hesaplanır.

Enerji maliyeti hesabı ne kadar etkiler

Enerji, ton başına değişken maliyetin en oynak kalemidir. Hesabı tek bir enerji fiyatıyla değil, en az iki senaryoyla kurun ve geri dönüş süresinin iki senaryo arasındaki farkını karar aralığı olarak kullanın.

Yatırım kararını tek bir sayıya indirgemek yerine, kullanım oranı ve katkı payı için üç senaryo yazın; en kötü senaryoda bile finansman vadesine sığan bir süre elde ediyorsanız hesap sağlamdır. Kapasite ve konfigürasyon seçimini birlikte netleştirmek için mühendislik ekibimize saha verilerinizle ulaşabilirsiniz.