İçeriğe geç

Mobil Kırma Eleme Tesisinde Elek Katı Sayısı Nasıl Seçilir?

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Mobil Kırma Eleme Tesisinde Elek Katı Sayısı Nasıl Seçilir?

Mobil bir kırma eleme tesisinin teklifini incelerken çoğu alıcı önce kırıcıya bakar: çene ağzı, rotor ölçüsü, jeneratör gücü. Oysa sahada kaç farklı ürün satabileceğinizi elek kat sayısı belirler. Saatte 100 ile 250 ton arasında çalışan bir hatta 3 katlı ile 4 katlı elek arasındaki fark, stok sahasında bir yığının var ya da yok olması demektir. Bu da hangi alıcıya, hangi şartnameyle mal verebileceğinizi değiştirir. Bu yazıda kat sayısını ürün listesinden geriye doğru nasıl hesapladığımızı, her ek katın tonajdan ne götürdüğünü ve bu banttaki lastikli modellerimizde elek düzeninin nasıl kurulduğunu anlatıyoruz.

Kat sayısını ürün listesinden geriye doğru hesaplamak

Her elek katı malzemeyi bir kesim noktasından ikiye ayırır. Üst üste dizilmiş n kat, n kesim yapar ve en fazla n+1 yığın üretir. Açık devrede çalışan bir eleme ünitesinde bu yığınların hepsi stok bandına gider. Kapalı devre çalışan bir kırma eleme tesisinde ise en üst katın üstünde kalan iri malzeme ürün sayılmaz; kırıcıya geri döner ve hedef boya inene kadar yeniden kırılır. Bu durumda satılabilir ürün sayısı kat sayısına eşit olur.

Kendi modellerimizden örnek verelim. General 950, 3 katlı eleğiyle 0-5, 5-12 ve 12-19 mm olmak üzere üç ürün çıkarır; 19 mm'nin üstü döngüye girer. General 01 ve GNR-MC110 ise 4 katlı elekle 0-5, 5-12, 12-19 ve 19-40 mm ürünlerini ayrı yığınlara gönderir. Açık devre çalışan GNR ME2060 mobil eleme tesisi 3 katlı eleğiyle tüvenanı 4 fraksiyona ayırır, çünkü orada geri dönüş bandı yoktur.

Bu yüzden teklif görüşmesinde ilk sorumuz "kaç katlı elek istiyorsunuz" olmaz. Önce "hangi ürünleri, hangi boylarda satacaksınız" diye sorarız. Ürün listesi netleşince kat sayısı o listeden çıkar. Liste henüz belirsizse 4 kat esneklik verir: bir katı iri gözlü telle donatıp bir süre 3 ürünle çalışabilirsiniz. 3 katlı bir gövdeye sonradan dördüncü kat eklemek ise gövdenin yeniden tasarlanması anlamına gelir.

100-250 t/s bandında elek ölçüsü ve kat düzeni

Aşağıdaki tablo, bu tonaj aralığına giren lastikli mobil kırma eleme tesislerimizi elek tarafından okur. Kapasite, kırıcı ve jeneratör değerleri ürün sayfalarındaki verilerdir. Ürün sütunu, kapalı devre tesislerde satılabilir fraksiyonları gösterir.

100-250 t/s aralığındaki lastikli modellerde elek ölçüsü, kat sayısı ve ürünler
ModelKapasite (t/s)Kırıcı düzeniElekÜrünler (mm)Enerji
General 950120-180GPJ 90 çeneli + DMK01 darbeli1600×5000 mm, 3 kat yatay0-5 / 5-12 / 12-19600 kVA
General 944120-180GPJ 90 çeneli + GM430 konik1600×5000 mm, 3 kat yatay0-5 / 5-12 / 12-19550 kVA
General 01120-180GPS 1210 darbeli1600×5000 mm, 4 kat0-5 / 5-12 / 12-19 / 19-40550 kVA
GNR-MC110200-300GPJ 110 çeneli + DMK03 darbeli2000×6000 mm, 4 kat0-5 / 5-12 / 12-19 / 19-40750 kVA
General 02250-300GPS 1413 darbeli2000×5000 mm, 4 kat0-5 / 5-12 / 12-19 / 19-40660 kVA
GNR ME2060 (yalnız eleme)200-350kırıcı yok2000×6000 mm, 3 kat4 fraksiyon, açık devrejeneratör veya şebeke

Tablodan iki sonuç çıkıyor. Birincisi, 120-180 t/s dilimindeki üç model aynı 1600×5000 mm elek ölçüsünü paylaşır ve aralarındaki fark kat sayısındadır. 944 ile 950, beton ve yol işini üç ürünle karşılayan sert taş hatlarıdır. General 01 ise dördüncü katla 19-40 mm iri mıcırı da ayrı yığına alır. İkincisi, 200 t/s'nin üstüne çıkıldığında elek hem genişler hem uzar: GNR-MC110 modelinde 2000×6000 mm, General 02'de 2000×5000 mm. Tonaj arttıkça kat sayısından önce elek alanı büyür, çünkü aynı yüzeye daha fazla malzeme yüklemek alt katları boğar.

Fabrika önünde çekici dorsesine yüklenmiş konvansiyonel titreşimli elek gövdesi
General Makina fabrikası önünde, dorseye yüklenmiş ve sevkiyata hazır konvansiyonel titreşimli elek gövdesi.

Her ek katın tonajdan götürdüğü pay

Dairesel hareketli konvansiyonel eleklerde kullandığımız pratik kural şudur: alta eklenen her kat, eleğin taşıyabileceği kapasiteyi yaklaşık %10 azaltır. Alt katlar daha küçük göz açıklığıyla çalışır ve üstten süzülen ince malzemeyi aynı genişlikte ama daha zor koşulda ayırmak zorunda kalır.

Varsayımsal bir hesapla gösterelim. Tek katlı çalışmada eleğin geçirebildiği miktarı 100 birim kabul edin. Kuralı her kata bileşik olarak uygularsanız ikinci katla yaklaşık 90, üçüncü katla 81, dördüncü katla 73 birim kalır. Bu rakamlar bir modelin ölçülmüş değeri değildir, yalnız karar mantığını gösterir. Pratik anlamı açık: 250 t/s'yi 4 katlı elekle hedefleyen bir tasarım, aynı tonajı 3 katla karşılayan bir tasarımdan daha büyük elek yüzeyi ister.

Alt katta yatak kalınlığı

İkinci sınır malzeme yatağının kalınlığıdır. Eleğin boşaltma ucunda yatak, o katın göz açıklığının 3-4 katını geçmemelidir. 5 mm'lik alt katta bu, boşaltma ucunda yaklaşık 15-20 mm'lik bir tabaka eder. Yatak bundan kalınsa ince taneler göze ulaşamadan üstten kayar ve 0-5 mm kumun bir kısmı 5-12 mm yığınına karışır. Sahada ilk belirti, mıcır yığınının yüzeyinde gözle görülür miktarda kum ve toz birikmesidir.

Birbirine yakın kesimler ve near-size taneler

Göz açıklığının yaklaşık %75-125'i arasındaki taneler en zor ayrılan kısımdır. 5, 12 ve 19 mm gibi birbirine yakın kesimlerde her kat, bir sonrakinin near-size yükünü de taşır; kat sayısı arttıkça bu sınır bölgeleri çoğalır. Doğru ayarlanmış dairesel titreşimli bir elekte ticari eleme verimi %90-95 aralığındadır, yani her yığında az da olsa komşu fraksiyondan tane bulunur. Şartnameniz bu toleransı kaldırmıyorsa çare kat eklemek olmaz. Kesim aralıklarını açmak ya da o fraksiyon için ayrı bir son eleme koymak daha doğru sonuç verir.

Atölyede gri boyalı titreşimli elek gövdesi, elek katlarını taşıyan enine kirişler görünüyor
Atölyede imalatı biten titreşimli elek gövdesi; besleme ucundan katları taşıyan enine kirişler ve yan saclardaki yay yuvaları görülüyor.

Satış planına göre üç ve dört katlı düzen

Kat sayısını asıl belirleyen, ürünü kime sattığınızdır. Sahada en sık gördüğümüz üç durumu aşağıda topladık. Fraksiyon sınırları örnektir ve sizin şartnamenize göre değişir.

Beton santraline mıcır ve kum veren ocak

Hazır beton üreticisi genellikle bir kum ve iki mıcır sınıfı ister. Burada 3 katlı elekli General 950 ya da General 944 yeterli olur: 0-5 mm kum, 5-12 ve 12-19 mm mıcır ayrı yığınlara gider, iri malzeme kapalı devrede kırıcıya döner. Taş bazalt ya da granit gibi aşındırıcıysa konik sekonderli 944, yüksek küçültme ve kübik tane öncelikse darbeli sekonderli 950 öne çıkar.

Yol ve beton işine birlikte mal veren üretici

Alt temel ve dolgu için iri fraksiyon da satılacaksa dördüncü kat gerekir. 19-40 mm ürünü ayrı alan General 01 bu ihtiyacı 120-180 t/s diliminde, GNR-MC110 ise 200-300 t/s diliminde karşılar. MC110 iki şaseli olduğu için primer grup tek başına da çalışabilir. İşin yalnız iri malzeme istediği dönemlerde ikinci şaseyi devreden çıkarmak mümkündür.

Kırıcıdan bağımsız ayrı eleme

Bazı ocaklarda tüvenanın büyük kısmı zaten satılabilir boydadır ya da kırılmış stok yeniden sınıflandırılmak istenir. Bu durumda kırma hattındaki eleğe kat eklemek yerine ayrı bir mobil eleme ünitesi koymak daha mantıklıdır. GNR ME2060, bunker üzerindeki 100 mm ızgara ve 2000×6000 mm 3 katlı elekle 200-350 t/s kuru eleme yapar; her fraksiyon kendi stok bandıyla ayrı yığına gider. Kırma ve elemeyi ayırmanın artı ve eksilerini mobil eleme tesisi ile kırma-eleme kombinasyonu karşılaştırmamızda ayrıca ele aldık.

Elek gövdesinde bakılacak ayrıntılar

Mobil tesisin üstündeki elek, sabit tesislerde kullandığımız agrega ve kum eleme elekleri ailesiyle aynı mühendislikten gelir. Konvansiyonel titreşimli elek serimiz GNR 1020 (1000×2000 mm) ile GNR 2470 (2400×7000 mm) arasında uzanır ve 1-4 kat olarak üretilir; tek katlı seçenek yalnız küçük modellerde vardır. Elek büyüdükçe tahrik gücü de artar: GNR 1650'de motor 15 kW, GNR 2060'ta 18,5 kW, GNR 2470'te 30 kW'tır.

Gövde komple civatalı ve kaynaksızdır, elek telleri kolay değişir. Besleme bölgesindeki Stone-box oluklar, malzemenin üst kata ilk çarptığı noktada aşınmayı geciktirir. Kat sayısı yüksek bir elekte bu ayrıntılar bakım duruşunun süresini doğrudan etkiler, çünkü alt kattaki tele ulaşmak üst kattakine göre daha fazla iş ister.

Malzeme killi ya da nemliyse kat sayısı tek başına çözüm getirmez; alt kattaki ince göz tıkanır. Üç milli tahrikle oval strok üreten GNRTK-1550 ve GNRTK-2060 elekler strok açısını malzemeye göre ayarlar ve near-size ile hafif nemli malzemede tıkanmayı azaltır; iki model de 3 katlıdır. Sabit tesise geçilen yüksek tonajlarda iki elek gövdesini birlikte çalıştıran ikiz elek 2-4 kat ve 100-500 t/s ile eleme alanını iki katına çıkarır. Yıkama gereken malzemede ise mobil kum yıkama ve kuru eleme tesisleri arasındaki YM serisi değerlendirilmelidir.

Teklif isterken elek için hazırlanacak bilgiler

Kat sayısı ve elek ölçüsü önerisi için şu bilgileri birlikte gönderin:

  • Satmayı planladığınız ürünlerin listesi ve her birinin boy aralığı; şartname varsa kopyası.
  • Her üründen beklenen günlük ya da aylık miktar ve en çok satılan fraksiyon.
  • Tüvenandaki en iri parça boyu ile ince malzeme ve kil oranı hakkındaki gözleminiz; mümkünse laboratuvar elek analizi.
  • Taşın cinsi: bazalt, granit, kireçtaşı ya da dere malzemesi. Kesin karar için numune testi yaptırmanızı öneririz.
  • Malzemenin yıl içinde ıslak geldiği dönemler olup olmadığı.
  • Sahadaki enerji kaynağı: şebeke ya da jeneratör.
  • İleride ürün listesine yeni bir fraksiyon ekleme ihtimali.

Sık sorulan sorular

3 katlı elekle 4 ürün alınabilir mi?

Açık devre çalışan bir eleme tesisinde evet: GNR ME2060, 3 katlı eleğiyle 4 fraksiyon çıkarır. Kapalı devre bir kırma eleme tesisinde ise üst katın üstünde kalan malzeme kırıcıya döndüğü için 3 kat, 3 satılabilir ürün verir.

Kat sayısı arttıkça tesisin tonajı düşer mi?

Elek tarafında düşer; her ek kat kapasiteyi yaklaşık %10 azaltır. Tesisin gerçek tonajı ise kırıcı, elek alanı, taşın cinsi ve nemiyle birlikte belirlenir. Bu yüzden 4 katlı modellerimizde elek alanı daha büyük tutulur.

Elek tellerinin göz açıklığını sonradan değiştirebilir miyim?

Evet. Göz açıklıkları siparişte istenen gradasyona göre belirlenir, fakat teller kolay değişir; ürün listeniz değişirse yeni tel takılır. Kat sayısı ise gövdeyle birlikte sabittir.

Kat sayısı fiyatı etkiler mi?

Etkiler. Gövde ölçüsü, tahrik motoru ve her ürün için ayrı stok bandı fiyatı belirleyen kalemlerdir. Ürün listenize göre hazırlanan teklif, bu kalemleri ayrı ayrı gösterir.

Karar için kısa yol

Önce satacağınız ürünleri yazın, kat sayısını bu listeden çıkarın, en son elek alanını tonaja göre kontrol edin. 100-250 t/s bandında üç ürünle yetinen sert taş ocakları için General 950 ve 944, dört ürün isteyenler için General 01 ve üst dilimde GNR-MC110 bizim önerdiğimiz başlangıç noktalarıdır. Tesislerimiz CE ve ISO 9001 belgelidir ve aşınma parçaları hariç 1 yıl garantilidir. Ürün listenizi, tüvenan bilgisini ve hedef tonajı iletişim sayfamızdan gönderin; elek düzenini ve tesis seçimini içeren teklifi size özel hazırlayalım.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Murat Aydın
Kırma-eleme tesisleri ve model seçimi · General Makina

İlgili İçerik

Mobil Kırma Eleme Tesisinde Kübik Malzeme Oranı Nasıl Artırılır?
TESİS VERİMLİLİĞİ

Mobil Kırma Eleme Tesisinde Kübik Malzeme Oranı Nasıl Artırılır?

Kübik oran tek bir sihirli ayarla değil; besleme boyutu, kademe başına küçültme, kırıcı tipi, rotor hızı ve elek devresinin birlikt…

Satılık Mobil Kırma Eleme Tesisleri: Projenize En Uygun Modeli Nasıl Seçersiniz?
SATIN ALMA VE TEDARİK

Satılık Mobil Kırma Eleme Tesisleri: Projenize En Uygun Modeli Nasıl Seçersiniz?

Malzeme, hedef t/s, besleme boyutu, istenen fraksiyonlar ve taşıma sıklığı sırayla kullanıldığında on mobil modelden birkaç aday ka…

Denizli'ye Kurulan PDK 01 Mobil Darbeli Kırıcı ve Mobil Elek: 300-350 t/s
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Denizli'ye Kurulan PDK 01 Mobil Darbeli Kırıcı ve Mobil Elek: 300-350 t/s

Denizli'de çalışacak, mobil primer darbeli kırıcı ile mobil titreşimli elekten oluşan çift şaseli kırma eleme tesisimizin montajı b…

Yol Yapımı ve Asfalt Altı Malzeme İçin İdeal Mobil Kırma Tesisi Konfigürasyonu
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Yol Yapımı ve Asfalt Altı Malzeme İçin İdeal Mobil Kırma Tesisi Konfigürasyonu

Yol işi için mobil kırma tesisi, şartnamedeki katmandan geriye doğru kurulur: taşa göre çene-konik, çene-darbeli ya da primer darbe…