İçeriğe geç

Konkasör Besleyici Seçimi: Izgaralı Besleyici Nasıl Çalışır?

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Konkasör Besleyici Seçimi: Izgaralı Besleyici Nasıl Çalışır?

Saatte 150-300 ton taş kıran bir hatta primer kırıcının ne kadar ürettiğini çoğu zaman kırıcının kendisi değil, önündeki besleyici belirler. Kamyon bunkere iki dakikada boşaltır, kırıcı ise malzemeyi saatlerce eşit hızda ister. Aradaki farkı kapatan makine titreşimli ızgaralı besleyicidir (grizzly besleyici). Bu yazıda besleyicinin içinde ne olduğunu, 150-300 t/s bandında hangi General modellerinin birbirine oturduğunu, bunker hacminin ve ızgara aralığının nasıl düşünüleceğini ve ızgaralı besleyicinin hangi malzemede artık doğru seçim olmadığını anlatıyoruz. Bütün teknik değerler ürün sayfalarımızdaki tablolardan alınmıştır.

Teknenin içinde olan biten: titreşim, yay ve ızgara

Besleyici üç parçadan oluşur: tüvenanın döküldüğü bunker, bunkerin altındaki titreşimli tekne ve teknenin ucundaki ızgara bölümü. Yükleyici, kamyon ya da ekskavatör malzemeyi bunkere bırakır. Tekne ağır hizmet helezon yaylar üzerinde durur ve titreşimle malzemeyi kırıcıya doğru yürütür. Tahrik, modele ve projeye göre vibromotorla ya da kayış-kasnaklı eksantrik mekanizmayla yapılır.

Eğik titreşim neden malzemeyi ileri taşır

Tekne her titreşimde malzemeyi biraz yukarı ve ileri atar. Taş havada çok kısa kalır, bir sonraki yere değişinde birkaç milimetre ileride iner. Bu küçük adımların toplamı saatlik besleme kapasitesini verir. Genlik ve frekans değiştikçe akış hızı da değişir. Bu yüzden aynı gövdeyle farklı tonajlara yaklaşmak mümkündür; ancak gövde genişliği ve uzunluğu üst sınırı koyar.

Izgara bölümü ve by-pass hattı

Teknenin son kısmında aralarında boşluk bırakılmış aşınmaya dayanıklı çubuklar vardır. İri kaya çubukların üstünden kayarak kırıcı ağzına düşer. İnce taş ve toprak çubuk aralarından aşağı geçer ve kırıcıya hiç girmeden banda ya da eleğe gider. Bu ayırma iki kazanç sağlar: kırıcı boşuna malzeme taşımaz, çene plakaları da toprakla birlikte gelen aşındırıcı inceyle sürtünmez. Izgara altı malzemenin temiz mi, killi mi olduğuna göre ayrı bir stoğa ya da ana ürün bandına yönlendirilmesi saha planında baştan çizilmelidir.

Besleyicinin ikinci görevi kırıcı ağzını sürekli dolu tutmaktır. Ağız dolu çalıştığında (choke-feed) taşlar birbirini de kırar, tane şekli daha kübik çıkar ve çıktı daha kararlı olur. Yarı boş ağızda çene boşa salınır, plakalar düzensiz aşınır ve ürün yassılaşır. Besleyici ve kırıcı seçiminin birlikte yapılması gerektiğini besleyiciler kategorimizdeki bütün modellerde aynı nedenle vurguluyoruz.

150-300 t/s bandında besleyici ve kırıcı eşleşmeleri

Bu bant tek bir model çiftine sığmaz. Alt yarısında GNR 90 besleyici ile GNRK 90 çeneli kırıcı, üst yarısında GNR 110 besleyici ile GNRK 110 çeneli kırıcı doğal eşleşmelerdir. Aşağıdaki tablo titreşimli ızgaralı besleyici ve GNRK çeneli kırıcı sayfalarındaki değerleri yan yana koyar.

150-300 t/s için besleyici ve primer kırıcı konfigürasyonları (ürün sayfası değerleri)
KonfigürasyonBesleyici ölçüsü (mm)Besleyici kapasitesi (t/s)Besleyici motoru (kW)Kırıcı ağzı (mm)Kırıcı kapasitesi (t/s)Kırıcı motoru (kW)
GNR 90 + GNRK 901000×3750140~2102x4900×65060–22575/90
GNR 110 + GNRK 1101100×4750200~3002x7.51100×850200–350110/132
GNR 140 besleyici (yedek pay)1400×5000350~6002x9.2———
Mobil GNR 110 (tek şase, GNRK 110)1100×4750180-300—GNRK 110180-300—

Tabloyu okurken iki noktaya dikkat edin. Birincisi, GNR 90 besleyicinin üst değeri 210 t/s'dir; hedef sürekli 250 t/s ise GNRK 90 kırıcı kâğıt üzerinde 225 t/s'ye çıksa da besleyici darboğaz olur. İkincisi, GNR 110 besleyici 300 t/s'de üst sınırında çalışır. Tüvenanda ince oranı yüksekse ızgaradan geçen pay artar ve kırıcıya giden tonaj düşer; bu durumda 300 t/s hedefi rahatlıkla tutulur. İri bloklu, temiz kayada ise GNR 140 besleyici pay bırakır. Yalnız 1400 mm gövde genişliği GNRK 110'un 1100 mm ağzından geniştir ve arada daralan bir oluk gerekir. O oluk taşın köprü kurma ihtimalini artırdığı için bu seçeneği projeye özel değerlendiriyoruz.

Tek şase çözüm isteyen müşteri için mobil GNR 110 ünitesi besleyici bunkerini ve GNRK 110 kırıcıyı aynı şasede taşır; 0-1100 mm besleme kabul eder ve 180-300 t/s aralığında çalışır. Temel istemeyen, sahası birkaç yılda bir değişen işletmeler için bu seçenek sabit hatla birlikte masaya konmalıdır. Uzun ömürlü ocaklar için sabit konkasör tesisleri sayfamızdaki yerleşimler daha uygun başlangıç noktasıdır. Bu kapasite bandında sitede yayınlanmış bir örnek olarak Türkiye'deki 300 t/s kapasiteli 110'luk sabit tesisi inceleyebilirsiniz.

Bunker hacmi, en büyük taş ve çene ağzı

Izgaralı besleyici modellerimizde bunker hacmi 15-100 m³ arasında seçilir ve en büyük besleme boyutu 1500 mm'dir. Ancak besleyicinin 1500 mm kabul etmesi, o taşın kırıcıdan geçeceği anlamına gelmez. Çeneli kırıcıda en büyük besleme, ağız genişliğinin yaklaşık 0,8-0,9 katıdır. GNRK 110'un 1100 mm ağız genişliğinde bu, kabaca 880-990 mm eder; GNRK 90'ın 900 mm ağzında ise yaklaşık 720-810 mm. Patlatma deseni bundan iri blok veriyorsa ya ocakta kırıcı hidrolik çekiç ile ikincil parçalama yapılır ya da bir üst kırıcı modeline çıkılır. Besleyici ızgarasının üstünde takılı kalan blok, kırıcının boşta çalıştığı dakikalar demektir.

Bunker hacmini hesaplamak için basit formül

Bunker hacmi, yükleme aracının bir döngüsünü karşılayacak tamponu vermelidir. Kullandığımız formül şudur: tampon süresi (dakika) = bunker hacmi (m³) × gevşek yığın yoğunluğu (t/m³) × 60 ÷ besleme hızı (t/s). Varsayımsal örnek: 40 m³ bunker, 1,6 t/m³ gevşek yoğunluk ve 250 t/s besleme için tampon yaklaşık 15 dakikadır. Kendi kamyon döngünüz bundan uzunsa ya bunkeri büyütün ya da ikinci yükleme aracını planlayın. Gevşek yoğunluk kayaca ve patlatmaya göre değişir; kendi numunenizle ölçtürmeniz gerekir. Bunker yanaklarının yüksekliği yükleyici kepçesinin boşaltma yüksekliğine de uymalıdır; aksi halde operatör kepçeyi yanaklara vurur ve gövde erken yorulur.

Bunker besleyici ve ızgaralı elek ile farkları

Satın alma dosyalarında üç makinenin karıştığını sık görüyoruz. Titreşimli kum besleyici (bunker besleyici) işlenmiş kum, mıcır ve agrega içindir. 25, 50, 75 ve 100 m³ bunker seçenekleri vardır, en büyük besleme boyutu 200 mm'dir. Görevi stoklamak ve banda dozajlı akış vermektir; tüvenan kayayı kırıcıya taşımak için tasarlanmamıştır.

Titreşimli kum besleyicinin bunker altı: sarı kapak, helezon yaylar ve boşaltma teknesi
General Makina fabrikasında bir bunker besleyicinin alt görünümü: yaylar üzerindeki boşaltma teknesi ve ayarlı kapak. Bu tip 200 mm'ye kadar işlenmiş malzeme içindir, tüvenan için ızgaralı besleyici seçilir.

Izgaralı elek ise ayrı bir makinedir. G tipi, besleyici ile primer kırıcı arasına konur ve iki vibromotorla doğrusal titreşim yapar; M tipi sekonder kırıcının önünde inceyi ayırır. Izgaralı besleyicinin kendi by-pass bölümü çoğu 150-300 t/s hattında yeterli olur. Tüvenanda toprak oranı çok yüksekse ya da ızgara altını ayrı bir ürün olarak satmak istiyorsanız besleyiciden sonra G tipi ızgaralı elek eklemek daha temiz bir ayrım verir. Hangi kırıcının hangi kademede çalıştığına dair genel tablo kırıcılar kategorimizde yer alır.

Killi ve ıslak tüvenanda wobbler besleyiciye geçiş

Izgaralı besleyicinin zayıf noktası nemli, yapışkan malzemedir. Kil çubuk aralarına sıvanır, aralıklar kapanır (blinding/pegging) ve ince malzeme by-pass yerine kırıcıya gider. Kırıcı ağzında kil birikir, kapasite düşer, hat durur. Bu belirtileri ilk yağışlı haftada görüyorsanız sorun ayarda değil, makine tipindedir.

Böyle sahalarda wobbler besleyici doğru seçimdir. GWB1136 modeli 1100 mm genişlik, 3600 mm uzunluk ve 18,5 kW motorla çalışır; motor-redüktör-zincir tahriklidir, 15-100 m³ bunker ve 1500 mm besleme boyutu kabul eder, besleme kapasitesi 75-600 t/s'dir. Eliptik diskli miller döndükçe yapışkan malzeme aralarda tutunamaz ve ızgara kendi kendini temizler. Titreşim yerine dönme hareketi olduğu için gürültü ve şasiye geçen sarsıntı da azdır. Tek şasede wobbler besleyici ve çeneli kırıcı isteyenler için 250-450 t/s kapasiteli mobil çeneli ünite de bulunur.

Atölyede wobbler besleyici: kırmızı yan gövde, eliptik diskli miller ve redüktörlü tahrik motoru
General Makina atölyesinde montajı süren wobbler besleyici. Kırmızı yan panellerin arasında sıralanmış eliptik diskler, killi tüvenanı tıkanmadan kırıcıya iletir.

Karar için basit bir kural kullanıyoruz: kuru ve orta nemli granit, bazalt ya da kalker tüvenanında ızgaralı besleyici; yağışlı dönemde çamurlaşan, killi dere malzemesinde ya da örtü toprağı fazla ocaklarda wobbler. Arada kalan sahalarda ocaktan alınmış yaş numune üzerinde elek analizi ve kil içeriği testi yaptırın, kararı o rapora göre verin.

Devreye alma ve günlük işletme kontrolleri

Besleyici ilk çalıştırmada ve sonraki her vardiyada aşağıdaki maddelere göre kontrol edilmelidir:

  • Helezon yaylarda kırık, ezilme ya da yerinden kayma olup olmadığına bakın; tek bir zayıf yay teknenin yan yatmasına yol açar.
  • Gövde aşınma plakalarının cıvatalarını sıkılığa göre kontrol edin ve inceleşen plakayı gövde sacına ulaşmadan değiştirin.
  • Izgara çubuklarındaki aşınmayı ölçün; aralık açıldıkça kırıcıya gitmesi gereken taş by-pass hattına kaçar.
  • Kırıcı ağzındaki doluluğu vardiya başında ve sonunda izleyin; ağız sık sık boşalıyorsa titreşim ayarını ya da bunker doluluğunu düzeltin.
  • Vibromotor ya da eksantrik tahrikte kayış gerginliğini ve rulman sıcaklığını kayıt altına alın.
  • Izgara altı stoğunu gözle kontrol edin: içinde kırılması gereken iri taş görüyorsanız çubuk aralığı ürününüze göre fazla açıktır.

Izgara aralığı siparişte malzemeye ve hedef by-pass boyutuna göre belirlenir. Burada temel ölçüt kırıcının çıkış ayarıdır: ızgaradan geçen tane, kırıcının o anki çıkış boyutundan iri olursa kırılmamış taş ürüne karışır. GNRK 90'da çıkış ayarı 70–180 mm, GNRK 110'da 150–225 mm aralığındadır; ızgara aralığını bu değerlerle birlikte konuşmak gerekir.

Sık sorulan sorular

Izgaralı besleyici tek başına eleme yapar mı?

Kaba bir ön eleme yapar: toprağı ve inceyi kırıcıdan önce ayırır. Ürün sınıflandırma için hattın devamında titreşimli elek gerekir; besleyicinin ızgarası nihai ürün ayırmak için tasarlanmamıştır.

200 t/s hedefte GNR 90 mı, GNR 110 mu seçilmeli?

GNR 90 besleyicinin aralığı 140~210 t/s olduğu için 200 t/s sürekli çalışmada sınıra yakın kalır. Kapasite artışı planlanıyorsa ya da patlatma iri blok veriyorsa GNR 110 + GNRK 110 eşleşmesi daha geniş pay bırakır.

Mevcut hattıma yalnızca besleyici alabilir miyim?

Evet. Kırıcınızın ağız ölçüsünü, saatlik hedefinizi, bunker yükleme şeklinizi ve tüvenanın nem durumunu gönderin; gövde ölçüsünü ve bunker hacmini buna göre öneririz.

Fiyat ve teslim süresi neye göre değişir?

Model, bunker hacmi, tahrik tipi (vibromotor ya da eksantrik), ızgara düzeni ve şasi ya da çelik konstrüksiyon ihtiyacı fiyatı belirler. Teslim süresi sipariş anındaki üretim planına bağlıdır ve teklifte yazılı olarak verilir.

Teklif için gönderilecek bilgiler

Doğru besleyiciyi seçmek için dört veri yeterlidir: kırılacak kayanın cinsi ve nem durumu, patlatmadan gelen en büyük blok, saatlik hedef tonaj ve kullandığınız ya da alacağınız primer kırıcı. Bu bilgileri iletişim sayfamızdan ilettiğinizde, 1976'dan beri İzmir'de ürettiğimiz ISO 9001 ve CE belgeli makinelerle, aşınma parçaları hariç 1 yıl garantili bir besleyici ve kırıcı konfigürasyonu öneriyoruz.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Murat Aydın
Kırma-eleme tesisleri ve model seçimi · General Makina

İlgili İçerik

Saatlik 100-300 Ton Kapasiteli Mobil Konkasör Seçimi Nasıl Yapılır?
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Saatlik 100-300 Ton Kapasiteli Mobil Konkasör Seçimi Nasıl Yapılır?

Doğru mobil konkasör kademesi, günlük hedefin net çalışma saatine bölünmesi ve kapalı devre geri dönüşün eklenmesiyle bulunur; çıka…

Çeneli Kırıcı Rehberi: Çalışma Prensibi, Ağız Ölçüsü ve Model Seçimi
BAKIM VE AŞINMA

Çeneli Kırıcı Rehberi: Çalışma Prensibi, Ağız Ölçüsü ve Model Seçimi

Çeneli kırıcı, taşı iki çene arasında sıkıştırarak kıran primer makinedir; ağız ölçüsü kabul edilen en iri parçayı, çıkış ayarı ise…

Beton Santrali Rehberi: Ekipmanlar, Sabit ve Mobil Tipler, Mikser Seçenekleri
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Beton Santrali Rehberi: Ekipmanlar, Sabit ve Mobil Tipler, Mikser Seçenekleri

Beton santrali, agrega, su ve çimentoyu belirli oranlarda karıştırarak hazır beton üreten ve transmikserlere dolum yapan tesistir; …

Konkasör Tesisi Rehberi: Tanım, Kırma Kademeleri ve Kullanım Alanları
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Konkasör Tesisi Rehberi: Tanım, Kırma Kademeleri ve Kullanım Alanları

Konkasör, iri taş ve kayaları küçük parçalara ayıran kırma eleme makinelerinin ve bu işi yapan tesisin genel adıdır.