Güney Afrika'da Maden Atığı Geri Kazanımı İçin Mobil Konkasör

Güney Afrika'da madencilik yüz yılı aşan bir geçmişe sahip ve bu geçmişin izi, eski işletmelerin çevresinde biriken atık kaya yığınlarında görülüyor. Bu yığınlar bazı yatırımcılar için yol dolgusu ve beton agregası kaynağı, bazıları için ise yeniden zenginleştirilecek cevherin ön hazırlık malzemesidir. Saatte 150-250 tonluk bir geri kazanım hattı kurmayı düşünüyorsanız, kararı makine broşüründen önce yığının kendisi verir: içindeki ince oranı, en iri blok, metal artıkları ve kayacın aşındırıcılığı. Bu yazıda yığın malzemesini nasıl okumanız gerektiğini ve bu tonaja oturan gerçek General Makina modelleriyle üç ayrı akış şemasını anlatıyoruz.
Yazıdaki kapasite, besleme ağzı, motor ve jeneratör değerleri ürün sayfalarımızdaki model verileridir. Belirli bir yığının ruhsat durumu, hacmi ya da cevher tenörü hakkında bilgi vermiyoruz; bunlar ilgili maden idaresinden ve sahanın kendi etüt raporlarından teyit edilmelidir.
Atık kaya, pasa ve şlam: hangisi kırılır, hangisi kırılmaz?
“Maden atığı” tek bir malzeme değildir ve teklif görüşmelerindeki yanlış anlaşılmaların çoğu buradan çıkar. Kırma-eleme hattı, iri taneli atık kaya ve dekapaj pasası için kurulur. Cevher hazırlamada öğütülüp flotasyon ya da liç işleminden geçmiş ince şlam (tailings) ise zaten kum ve silt boyutundadır; onu kırıcıya vermenin bir anlamı yoktur, gerekiyorsa yıkama ve sınıflandırma ekipmanıyla çalışılır.
Güney Afrika sahalarında karşılaşılan üç tipik malzeme şöyle ayrılabilir:
- Yeraltı ocaklarından çıkan atık kaya: Galeri ve kuyu açılırken ayrılan, genellikle sert ve köşeli bloklardan oluşan malzeme. Kuvarsit ve konglomera içerdiğinde aşındırıcıdır.
- Açık ocak dekapajı: Toprak, ayrışmış kaya ve sağlam blokların karışımı. İnce oranı yüksektir, yağışlı dönemde kil nedeniyle yapışkanlaşabilir.
- Kömür sahalarındaki ayrılmış şist ve kumtaşı: Kırılması görece kolay, ancak heterojen ve içinde zaman zaman hurda metal bulunan malzeme.
Hangi grupta olduğunuzu bilmek, aşağıdaki üç akış şemasından hangisinin size uyduğunu doğrudan belirler.
Witwatersrand'dan Bushveld'e: bölgeye göre değişen yığın karakteri
Güney Afrika'nın maden kuşakları birbirinden belirgin biçimde farklı kayaçlar üretir. Gauteng ve çevresindeki Witwatersrand altın sahalarında atık kaya çoğunlukla kuvarsit ve konglomeradır; silis oranı yüksek olduğu için çene plakalarını ve darbeli kırıcı çekiçlerini hızla aşındırır. Mpumalanga kömür havzasında kumtaşı ve şeyl ağırlıktadır. Bushveld kompleksindeki platin ve krom sahalarında ise norit ve piroksenit gibi yoğun, sert magmatik kayaçlar öne çıkar.
Bu genel tablo yalnızca başlangıç noktasıdır. Aynı yığının farklı katmanları, farklı dönemlerde farklı galerilerden döküldüğü için homojen değildir. Bu yüzden makine seçmeden önce yığının birkaç noktasından numune alınıp basınç dayanımı, aşınma indeksi ve tane dağılımı laboratuvarda belirlenmelidir. Bu testler hem kırıcı tipini hem de aşınma parçası bütçenizi belirler.

Teklif istemeden önce yığından toplanacak veriler
Bir geri kazanım projesinde en pahalı hata, malzemeyi tanımadan makine sipariş etmektir. Aşağıdaki listeyi doldurup bize iletirseniz konfigürasyonu tahmin yerine veriye dayandırabiliriz:
- Yığındaki malzemenin yaklaşık ne kadarı 100 mm'nin altında? (Eleme ile ayrılabilecek pay.)
- Kırıcıya gelecek en iri blok boyutu ve bu blokların sıklığı.
- Kayaç türü ve laboratuvar sonuçları: basınç dayanımı, aşınma indeksi, nem ve kil içeriği.
- Hurda metal riski: delme çeliği, kaya bulonu, ray parçası, kablo.
- Hedef ürün: yol alt temeli, beton agregası, demiryolu balastı ya da yeniden zenginleştirme beslemesi.
- Günlük çalışma saati ve vardiya düzeni; buradan gerçek saatlik tonaj hesaplanır.
- Enerji kaynağı: şebeke bağlantısı mümkün mü, yoksa jeneratörle mi çalışılacak?
- Çevre izni ve toz yönetimi şartları; bunlar yerel idarenin belgelerinden teyit edilmelidir.
Tonaj hesabı için basit bir formül kullanın: gerekli saatlik kapasite = hedef günlük ürün ÷ net kırma saati. Varsayımsal bir örnek: günde 1800 ton ürün ve 9 saat net çalışma, 200 t/s ortalama kapasite gerektirir. Elemede ayrılacak toprak payı brüt beslemeye eklenmelidir.
150-250 t/s için üç akış şeması
Aşağıdaki seçenekler, bu tonaj aralığını karşılayan gerçek modellerden oluşur. Tablodaki bütün değerler ilgili ürün sayfalarından alınmıştır.
| Model | Kapasite | Maks. besleme | Kırıcı / elek | Güç | Ağırlık |
|---|---|---|---|---|---|
| GNR ME2060 (mobil eleme) | 200-350 t/s | 0-100 mm | 2000×6000 mm 3 katlı elek, 100 mm bunker ızgarası | Jeneratör veya şebeke | — |
| GM 90JP (paletli çeneli) | 70-180 t/s | 700 mm | GNR 90 çeneli, 95 kW | 250 kVA | 35.000 kg |
| GM 125 (paletli darbeli) | 150-250 t/s | 700 mm | GNR PDK02 darbeli, 200 kW | 550 kVA | 48.000 kg |
| GNR-MC110 (çift şase lastikli) | 200-300 t/s | 900 mm | GPJ 110 çeneli + DMK03 darbeli, 2000×6000 mm 4 katlı elek | 750 kVA | 2 × 55.000 kg |
Şema 1: Önce eleme, sonra iri parçayı kırma
Eski yığınların çoğunda malzemenin önemli bir kısmı zaten kırılmış durumdadır. Bu malzemeyi kırıcıdan geçirmek enerji ve aşınma parçası israfıdır. GNR ME2060 mobil eleme tesisi 200-350 t/s ile çalışır; bunker üzerindeki 100 mm ızgara iri blokları ayırır, 2000×6000 mm 3 katlı elek kalan malzemeyi fraksiyonlara böler. Izgara üstünde kalan iri parça, 70-180 t/s kapasiteli GM 90JP paletli çeneli kırıcıya gönderilir; 700 mm'ye kadar blok kabul eder ve kırılan malzeme yeniden elemeye döner. İnce oranı yüksek dekapaj yığınlarında en mantıklı kurgu budur.
Şema 2: Yumuşak ve orta sertlikte atık için tek paletli ünite
Kömür sahalarındaki şist ve kumtaşı gibi silis oranı düşük malzemede GM 125 paletli darbeli kırıcı, başlıktaki 150-250 t/s aralığını tek başına karşılar. 6 m³ bunker, 1360×2160 mm ızgaralı ön eleme ve 600×5000 mm by-pass bandı, toprağı kırıcıya girmeden ayırır. Paletli olduğu için yığının etrafında yükleyiciyle birlikte yer değiştirebilir; geniş bir yığını farklı noktalardan çalışırken bu hareket kabiliyeti kamyon trafiğini azaltır. Kuvarsitli altın sahası atığında ise darbeli kırıcının çekiç aşınması hızlanır; bu durumda çeneli primer tercih edilmelidir.
Şema 3: Sert ve aşındırıcı kaya için çift şase hat
GNR-MC110 GPJ 110 çeneli primer ile DMK03 darbeli sekonderi iki ayrı lastikli şasede taşır ve 200-300 t/s üretir; 900 mm besleme alır ve 0-5 / 5-12 / 12-19 / 19-40 mm fraksiyon verir. Primer şase tek başına da çalışabildiği için, başlangıçta yalnız iri kırma yapıp ürünü yeniden zenginleştirme tesisine göndermek, agrega satışı başladığında sekonder şaseyi devreye almak mümkündür. Aralığın üst ucunda çalışacak ve norit, piroksenit ya da kuvarsit işleyecek projeler için kapasite payı bırakan seçenektir.
Diğer lastikli seçenekleri lastikli mobil kırma eleme tesisleri sayfasında, palet üzerindeki modelleri ise paletli mobil konkasörler sayfasında karşılaştırabilirsiniz.
Hurda metal, kil ve toz: atık sahasına özgü riskler
Hurda metal
Eski yeraltı ocaklarından gelen atık kayada delme çeliği, kaya bulonu ve tel halat parçaları sık görülür. Bunlar çeneli kırıcıda tıkanmaya, darbeli kırıcıda rotor hasarına, bantlarda yırtılmaya yol açar. Projeye göre seçilebilecek önlemler: yükleme noktasında görsel ayıklama, bant üzerine manyetik ayırıcı ve metal dedektörü. Bu ekipman standart donanım değildir; ihtiyaç numune incelemesinden sonra konfigürasyona eklenir.
Kil ve nem
Yazın yağış alan iç bölgelerde dekapaj malzemesi kille yapışkanlaşır ve elek katlarını tıkar. Izgaralı ön eleme ve by-pass bandı bu toprağı kırıcıya girmeden ayırır. Kil oranı çok yüksekse kuru eleme yerine yıkamalı bir hat değerlendirilmelidir.
Toz
Kuru kış aylarında atık yığınlarından kalkan toz hem çevre izni hem de işçi sağlığı açısından denetlenir. Kırıcı çıkışı ve bant aktarma noktalarında su püskürtmeli toz bastırma, kapalı bant aktarma kutuları ve motor hava filtrelerinin sık kontrolü projeye göre planlanabilir. İzin şartları yerel çevre idaresinden teyit edilmelidir.

Uzak sahada enerji, aşınma parçası ve nakliye
Pek çok atık yığını şebeke altyapısından uzaktadır ve şebeke kesintileri ülkede bilinen bir işletme riskidir. Bu yüzden jeneratör boyutu baştan planlanmalıdır: GM 90JP için 250 kVA, GM 125 için 550 kVA, GNR-MC110 için 750 kVA. ME2060 jeneratör ya da şebekeyle çalışabilir. Şema 1'de iki ünite birlikte çalıştığı için toplam güç ihtiyacı ayrıca hesaplanmalıdır.
Aşındırıcı atıkta çene plakası, darbeli kırıcı çekici ve elek teli tüketimi normal ocak taşına göre daha hızlı olabilir. İlk sevkiyatla birlikte bir set yedek aşınma parçası sipariş etmek, uzak sahada duruş süresini kısaltır. Makinelerimiz 1 yıl garantilidir; aşınma parçaları garanti kapsamı dışındadır.
Ekipman İzmir'den deniz yoluyla Durban ya da Richards Bay gibi limanlara sevk edilir, oradan karayoluyla sahaya taşınır. GNR-MC110'un şaseleri 3000 × 13500 mm ve 4200 × 18300 mm ölçülerindedir; güzergâh için gerekli özel taşıma izinleri nakliye firmasıyla önceden teyit edilmelidir. Paletli GM serisi tır üzerinden indirildikten sonra kendi paletiyle yürüdüğü için sahada beton temel gerektirmez.
Sık sorulan sorular
Altın sahası şlamını bu makinelerle işleyebilir miyim?
Hayır. Şlam zaten ince taneli olduğu için kırma gerektirmez. Bu yazıdaki hatlar iri taneli atık kaya ve dekapaj pasası içindir.
150 t/s'lik bir ünite yeterli mi, yoksa 250 t/s'ye mi gitmeliyim?
Günlük hedef ürünü net çalışma saatine bölün ve elemede ayrılacak toprak payını ekleyin. Sonuç aralığın üst ucuna yakınsa GNR-MC110 ya da ME2060 + GM 90JP kombinasyonu kapasite payı bırakır.
Hangi belgelere sahipsiniz?
General Makina 1976'dan beri İzmir'de üretim yapar; ISO 9001 ve CE belgelerine sahiptir.
Fiyat nasıl belirlenir?
Fiyatı model seçimi, kombinasyondaki ünite sayısı, jeneratör, manyetik ayırıcı gibi ek ekipman ve nakliye belirler. Numune sonuçlarınızla birlikte talep ettiğinizde projeye özel teklif hazırlanır.
Sonuç
Güney Afrika'da maden atığı geri kazanımında doğru hat, yığının ince oranına ve kayacın aşındırıcılığına göre seçilir: ince oranı yüksek yığında önce eleme, yumuşak atıkta tek paletli darbeli ünite, sert kuvarsit ve noritte çift şaseli çeneli hat. Numune sonuçlarınızı, hedef ürününüzü ve enerji durumunuzu iletişim sayfamızdan gönderin; 150-250 t/s hattınızı birlikte boyutlandıralım.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




