Darbeli Konkasörde Rotor Dengesi ve Titreşim Sorunları

Darbeli kırıcıda rotor, tesisin en hızlı dönen ve en ağır parçasıdır. Üzerindeki blow bar takımı eşit ağırlıkta ve eşit aşınmışken makine sakin çalışır; takımdan biri kırıldığında, yanlış eşleştirildiğinde ya da rotor yüzeyine kil yapıştığında dönen kütlenin ağırlık merkezi milden kayar. Bu kayma her devirde gövdeye bir darbe olarak döner. Saatte 120-180 ton üreten tek şaseli bir kırma eleme tesisinde aynı darbe kırıcıda kalmaz: şaseye, eleğe, bantlara ve en sonunda rulmanlara yayılır. Bu yazı, bakım ekibinin dengesizliği erken tanıması, kaynağını ayırması ve blow bar değişiminde dengeyi bozmadan işi bitirmesi için hazırlandı.
Teknik değerler ürün sayfalarımızdan alınmıştır. Devir, cıvata torku ve titreşim sınır değeri gibi rakamlar makineye ve rulman tipine özeldir; bunları her zaman makinenin kendi kılavuzundan okuyun, başka bir makineden kopyalamayın.
Dengesizlik sahada hangi izleri bırakır
Rotor dengesi bozulduğunda operatörün ilk fark ettiği şey çoğu zaman ses değişimidir. Boşta çalışırken düzenli bir uğultu veren kırıcı, ritmik bir vuruntuya geçer. Bu vuruntu besleme kesildiğinde de sürüyorsa sebep malzemede değil, dönen kütlededir. Besleme kesilince kayboluyorsa önce besleme düzenine ve kırma odasına bakmak gerekir.
Kırıcı gövdesinde ilk belirtiler
Rulman yataklarında sıcaklığın vardiya içinde yavaş yavaş yükselmesi, yatak cıvatalarında gevşeme, kasnak tarafında kayışların dalgalanması ve gövde kapaklarındaki contalardan toz kaçağı tipik işaretlerdir. Gövdeye elle dokunulduğunda hissedilen titreşimin bir yanda belirgin biçimde fazla olması, dengesizliğin kasnak tarafında mı karşı tarafta mı yoğunlaştığına dair ilk ipucunu verir. Bu kontrol yalnız makine durdurulmuş, enerjisi kesilmiş ve rotor kilitlenmişken yapılan gövde ve cıvata muayenesiyle desteklenmelidir; çalışan kırıcının hareketli parçalarına yaklaşılmaz.
Şase, elek ve bantlara yayılan titreşim
Mobil tesiste kırıcı ile elek aynı şasenin üzerindedir. General 01 örneğinde GPS 1210 darbeli kırıcı ve 1600×5000 mm 4 katlı titreşimli elek, toplam 55.000 kg ağırlığındaki tek bir lastikli şasede taşınır. Rotordan gelen düzensiz kuvvet bu şasenin kaynaklı bağlantılarında yorulma çatlağı başlatabilir, elek yaylarının çalışma düzlemini bozabilir ve bant tamburlarında kaymaya yol açabilir. Elek tellerinde alışılmadık bir yırtılma ya da konveyör rulolarında beklenenden erken arıza görüyorsanız, kaynağı elekte aramadan önce kırıcı rotorunu kontrol listesine ekleyin.
120-180 t/s bandındaki darbeli kırıcıların rotor ölçüleri
Rotor çapı ve genişliği, dengesizliğin ne kadar kuvvet üreteceğini doğrudan etkiler. Merkezkaç kuvveti F = m × r × ω² formülüyle hesaplanır: m dengesiz kütle, r bu kütlenin milden uzaklığı, ω açısal hızdır. Kuvvet hızın karesiyle büyüdüğü için aynı kütle hatası, daha büyük çaplı ve daha hızlı dönen bir rotorda çok daha sert hissedilir. Aşağıdaki tablo bu kapasite bandında değerlendirilen ünitelerin sitemizde yayımlanan değerlerini bir araya getiriyor.
| Ünite | Rotor (mm) | Maks. besleme (mm) | Motor / güç | Kapasite (t/s) |
|---|---|---|---|---|
| General 01 mobil tesis (GPS 1210) | — | 700 | 550 kVA jeneratör | 120-180 |
| GPS-1210 darbeli kırıcı | 1200×1000 | 600 | 160 kW | 100-250 |
| GNR DMK01 sekonder darbeli | 1100×1000 | 800 | 160 kW | 120-180 |
| M-DMK 01 seyyar sekonder | — | — | 160 kW | 120-180 |
| General 800 mobil tesis (PDK 1280) | — | 600 | 450 kVA jeneratör | 80-150 |
General 01'in besleme değeri tesis sayfasında 700 mm, GPS-1210 kırıcı tablosunda 600 mm olarak geçer; tesis seçiminde ocak blok boyutunu teklif aşamasında netleştirmenizi öneririz. General 800 bandın alt ucunda kalır, 180 ton hedefi için tek başına yeterli değildir. Rotor ölçüleri arasındaki fark küçük görünse de 1200 mm çaplı bir rotorda blow bar ağırlık farkının etkisi, 1100 mm çaplı bir rotora göre daha büyüktür.
Dengeyi bozan altı kaynak
Sahada karşılaşılan rotor titreşimlerinin büyük kısmı imalat hatasından değil, işletme ve bakım alışkanlıklarından doğar. Kaynakları ayırmak, yanlış parçayı değiştirip parayı boşa harcamayı önler.
Blow bar takımından gelen dengesizlik
En sık rastlanan sebep, rotor üzerindeki çubukların farklı ağırlıkta olmasıdır. Bir çubuğun kırılıp tek başına yenilenmesi, eski ve yeni çubukların aynı rotorda karışması ya da çevrilerek kullanılan çubukların yalnız bir kısmının döndürülmesi bu farkı yaratır. Kırık çubuk, çoğu zaman besleme içine karışmış kepçe dişi veya demir gibi kırılamayan bir parçanın sonucudur. Beton atığı işlenen sahalarda donatı demiri aynı riski taşır.
Rotor dışındaki kaynaklar
Nemli ve killi malzemede rotor yüzeyine ve blow bar tutucularına yapışan katman eşit dağılmaz; bir bölgede kalınlaşır ve dengesiz kütle gibi davranır. Rulman boşluğunun artması, mil ile yatak arasındaki gevşeklik ve kasnağın mile tam oturmaması da dengesizlik belirtisi verir. Kayış gerginliğinin kasnaklar arasında farklı olması titreşimi kasnak tarafında yoğunlaştırır. Son olarak mobil tesisin zemine tam oturmaması, rotor sağlam olsa bile şaseyi rezonansa sokabilir.

Blow bar değişiminde dengeyi koruyan iş sırası
Blow bar değişimi rotor dengesinin en sık bozulduğu andır. Aşağıdaki sıra, ekipler değişse bile aynı sonucu almak için yazıldı:
- Kırıcıyı durdurun, ana şalteri kilitleyip etiketleyin ve rotoru mekanik kilitle sabitleyin.
- Yeni çubukları takmadan önce tek tek tartın ve ağırlıklarını kayda geçirin.
- Çubukları karşılıklı konumlara aynı ağırlık grubundan yerleştirin; tek çubuk değil, karşılıklı çift ya da tam takım değiştirin.
- Çevirerek kullanılacak çubuklarda bütün takımı aynı anda döndürün.
- Tutucu kamalarını ve cıvataları kılavuzdaki sıra ve tork değeriyle sıkın.
- Rotor yüzeyindeki yapışmış malzemeyi temizleyin, tutucu yuvalarında çatlak arayın.
- İlk çalıştırmayı boşta yapın, rulman sıcaklığını ve titreşimi kayda alın, ardından beslemeye geçin.
Mangan, martensitik ve yüksek kromlu blow bar seçenekleri ile çapraz marka parça tedariki için konkasör yedek ve aşınma parçaları sayfamıza bakabilirsiniz. Alaşım seçimi de dengeyle ilgilidir: tramp demir riski olan sahada gevrek yüksek krom çubuk kırılabilir ve rotoru bir anda dengesiz bırakır.
Ölçüm, kayıt ve uzaktan izleme
Elle hissetmek sorunu fark ettirir ama kararı ölçüm verir. Rulman yataklarının yatay, dikey ve eksenel yönlerinde düzenli titreşim ölçümü alın ve değerleri tarihle birlikte saklayın. Tek bir ölçümün değeri azdır; aynı noktadan alınan ölçümlerin haftalar içindeki eğilimi, blow bar aşınmasının ilerleyişini ve rulmanın durumunu gösterir. Sınır değerleri rulman üreticisinin ve makine kılavuzunun verdiği rakamlardan alın.
General 01'de dokunmatik panel, soft-starter ve frekans kontrolü bulunur; internet üzerinden uzaktan izleme opsiyon olarak sunulur. Panel verisi titreşim sensörü yerine geçmez, ancak motor akımındaki dalgalanma ile besleme frekansını aynı ekranda görmek, sorunun malzemeden mi yoksa rotordan mı geldiğini ayırmayı kolaylaştırır. Günlük ve periyodik kontrollerin tamamı için mobil konkasör tesisi bakım talimatı yazımız ayrıntılı bir liste sunuyor.

Besleme düzeni ve kurulum zemini
Rotor dengeli olsa bile düzensiz besleme rotoru dalgalı yükler. Kırma odasına bir an çok, bir an az malzeme girmesi motor akımında ve rulman yükünde salınım yaratır. General 01'deki by-pass ızgaralı titreşimli besleyici ince malzemeyi kırıcıdan önce ayırır; besleyici frekansının panelden ayarlanması akışı düzenler. Besleme ağzından büyük blokların seçilerek ayıklanması, rotora tek noktadan sert darbe gelmesini önler. GPS serisi HSI kırıcı kireçtaşı, dolomit ve beton geri dönüşümü için tasarlanmıştır; yüksek silikalı granit ve bazalt blow bar'ı hızlı ve düzensiz aşındırır, bu da dengeyi daha sık bozar.
Kurulumda tesisin terazide ve sağlam zeminde durması gerekir. Gevşek dolgu üzerine kurulan şase zamanla bir tarafa oturur; elek ve kırıcı eğik çalışır, titreşim bir köşede toplanır. Sabitleme ayakları, takoz ve beton pabuç gibi önlemler projeye göre seçilebilir. Lastikli tesisin her yeni sahada ilk vardiyasından önce terazisini kontrol etmek, rotor kaynaklı olmayan titreşimleri baştan eler. Bu bandın diğer seçenekleri için lastikli mobil kırma eleme tesisleri ve tek makineler için taş kırıcılar kategorilerine göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Rotor dengesi sahada yeniden ayarlanabilir mi?
Blow bar ağırlıklarının eşleştirilmesi, yapışmanın temizlenmesi ve gevşek bağlantıların sıkılması sahada yapılır ve dengesizliğin çoğunu giderir. Rotor gövdesinde hasar, mil eğilmesi ya da tutucu yuvasında çatlak varsa rotorun atölyede dinamik balans makinesinde kontrol edilmesi gerekir.
Tek kırık blow bar yerine yalnız onu değiştirmek yeterli mi?
Yeterli değildir. Yeni çubuk, aşınmış komşularından ağırdır ve rotoru dengesiz bırakır. Karşılıklı çifti ya da tam takımı birlikte değiştirin, çıkan iyi durumdaki çubukları yedek takım olarak ağırlıklarıyla saklayın.
Titreşim artınca kapasite düşer mi?
Operatörler titreşim arttığında genellikle beslemeyi kısar; bu da saatlik üretimi düşürür. Ayrıca rulman ömrü ve şase bağlantıları zarar görür. Ölçülebilir kayıp makineye ve malzemeye göre değiştiği için bunu kendi tonaj ve duruş kayıtlarınızla izleyin.
Garanti rotor ve blow bar arızalarını kapsar mı?
Makinelerimiz ISO 9001 ve CE belgelidir ve 1 yıl garantilidir. Blow bar gibi aşınma parçaları garanti kapsamı dışındadır. Fiyat ve teslim bilgisi projeye özeldir; kapasite ve malzeme bilginizle teklif isteyebilirsiniz.
Bakım ekibi için kapanış notu
Rotor dengesi, blow bar değişiminde tartı ve eşleştirmeyle, işletmede düzenli titreşim kaydıyla ve kurulumda doğru zeminle korunur. 1976'dan beri İzmir'de darbeli kırıcı ve mobil tesis üretiyoruz; 120-180 t/s bandında General 01, GPS ve DMK serileri arasında sahanıza uygun düzeni birlikte belirleyelim. Malzeme türü, blok boyutu ve hedef ürün listesiyle bize ulaşın, projenize özel teklif hazırlayalım.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




