Kırma tesisi çevresel gürültü sınır değerleri ve bariyer tasarımı

Bir kırma-eleme tesisinin çevresiyle en çok sorun yaşadığı iki başlıktan biri tozsa diğeri sestir. Kırma tesisi çevresel gürültü sınır değerleri ve bariyer konusu, izin dosyasının en sık geri dönen bölümüdür; çünkü ölçüm makinenin yanında değil, en yakın gürültüye hassas yapının cephesinde yapılır ve orada geçerli olan sayı, makinenin ses gücü seviyesi değildir.

Sınır değer nerede ve neye göre ölçülür

Mevzuatlar makineyi değil, alıcıyı korur. Bu yüzden değerlendirme noktası konutun, okulun ya da hastanenin bulunduğu yerdir ve uygulanacak sınır, o noktanın imar durumuna göre değişir. İkinci belirleyici zaman dilimidir: gündüz ile gece için ayrı değerler tanımlanır ve gece değeri gündüzden belirgin biçimde düşüktür. Üçüncüsü ölçülen büyüklüktür; kurallar genellikle eşdeğer sürekli ses seviyesi üzerinden yazılır, ayrıca kısa süreli tepe seviyeleri için ayrı bir tavan bulunur.

Ülkelere göre çerçeve ve sınır değerler

Aşağıdaki tablo, ihracat yaptığımız pazarlarda karşılaşılan dört farklı düzenleme mantığını yan yana koyar. Değerler, yapı dışındaki alıcı noktasında geçerli olan çevresel gürültü değerlendirme seviyeleridir.

Türkiye tarafında mantık farklıdır: 2022'de yayımlanan Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği, sanayi tesisleri için tek bir sabit tablo yerine akustik rapor hazırlanmasını ve tesisin çevresindeki gürültüye hassas kullanımlar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesini esas alır. Pratikte bu, projeyi bir sayıya göre değil, ölçüme ve modellemeye dayalı bir dosyaya göre kurmak anlamına gelir. Sırbistan düzenlemesinde sanayi ve depolama bölgeleri için ayrı bir tavan verilmez; bölge sınırında komşu bölgenin değeri geçerlidir, yani konut alanına komşu bir sanayi parselinde belirleyici olan konut değeridir.

Mesafenin tek başına kazandırdığı

Serbest alanda bir nokta kaynağın ses basınç seviyesi, mesafe her iki katına çıktığında altı desibel düşer. Aşağıdaki tablo, on metredeki seviyeyi sıfır kabul ederek bu geometrik zayıflamayı verir; hesap yalnız yayılmayı içerir, zemin ve hava soğurmasını içermez.

Tablonun pratik okuması şudur: yerleşim yerine yakın bir parselde tesisi elli metre geriye çekmek, çoğu bariyerden daha fazla kazanç sağlar. Yerleşim planı bu nedenle akustik projenin ilk ve en ucuz adımıdır; kalıcı üretim için sabit tesis yerleşimi tasarlanırken kırıcı ve elek gruplarının parselin hangi ucuna konacağı, sonradan yapılacak her müdahaleden daha belirleyicidir.

Bariyer tasarımının üç kuralı

Birinci kural görüş hattıdır. Bir bariyer, kaynak ile alıcı arasındaki doğrudan görüşü kesmediği sürece kayda değer bir kazanç vermez; görüş kesildiği anda tipik olarak beş desibel civarında bir başlangıç kazancı elde edilir ve yükseklik arttıkça kazanç büyür. İkinci kural kaçak yollarıdır: sesin bariyerin uçlarından dolaşması, panel eklerindeki boşluklardan geçmesi veya yakındaki bir yüzeyden yansıması, hesapta görünen kazancı sahada silip süpürür. Üçüncü kural kütledir; panel yeterince ağır ve sızdırmaz değilse ses doğrudan içinden geçer. Bu üç kural sağlansa bile açık alanda pratik kazanç genellikle on beş ile yirmi desibel bandında sınırlanır, çünkü zemin etkisi ve hava koşulları üst sınırı belirler.

Kaynakta azaltma her zaman daha ucuzdur

Bariyer, kaynağa yakın kurulduğunda daha kısa ve daha ucuz olur. Boşaltma yüksekliğinin düşürülmesi, çelik oluk yerine aşınma lastiği kaplaması, elek gövdesinde titreşim yalıtımı ve bantların gerektiği kadar hızlı çalıştırılması gibi düzenlemeler, hiçbir duvar yapmadan ölçüm noktasındaki seviyeyi düşürür. Toz ve gürültü çoğu zaman aynı noktada birlikte doğduğu için bu düzenlemeler çevre ve toz yönetimi tarafındaki önlemlerle aynı bütçede planlanmalıdır.

Sık sorulan sorular

Ölçüm hangi koşullarda yapılmalı

Ölçüm, tesis normal üretim rejiminde çalışırken ve arka plan gürültüsü ayrı olarak kaydedilerek yapılmalıdır. Arka plan seviyesi ölçülen değere yakınsa tesisin katkısı ayrıştırılamaz ve rapor tartışmaya açık hale gelir.

Toprak set mi, panel bariyer mi

Toprak set kütle sorununu kendiliğinden çözer ve bakım istemez, ancak taban genişliği nedeniyle çok yer kaplar. Panel bariyer dar alanda yükseklik kazandırır fakat ek yerlerindeki sızdırmazlık kalıcı bir bakım kalemidir.

Gece çalışması için ne değişir

Gece sınırları belirgin biçimde düşük olduğu için gündüz uygun görülen bir yerleşim gece kabul edilmeyebilir. Gece vardiyası planlanıyorsa akustik hesap doğrudan gece değeri üzerinden kurulmalı, gündüz değerinden düşülerek yapılmamalıdır.

Gürültü dosyası, tesis yerleşimi kâğıt üzerindeyken çözülürse ucuz, tesis kurulduktan sonra çözülürse pahalıdır. Parsel sınırınızı, en yakın hassas yapının mesafesini ve planlanan vardiya düzenini iletin; yerleşimi ve gerekli akustik önlemleri birlikte çalışalım.