İçeriğe geç

Botsvana'da Elmas ve Bakır Sahaları İçin Mobil Kırma Hattı

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Botsvana'da Elmas ve Bakır Sahaları İçin Mobil Kırma Hattı

Botsvana'da bir kırma hattı kurmaya hazırlanan maden ekibinin önünde, aynı ülke sınırları içinde neredeyse zıt hedefleri olan iki iş durabilir. Orapa, Letlhakane ve Jwaneng çevresindeki kimberlit sahalarında kırıcının görevi kayayı açıp içindeki elmasa dokunmadan zenginleştirme devresine teslim etmektir. Batıda Ghanzi çevresinden uzanan Kalahari Bakır Kuşağı'nda ise silisli, sert ve aşındırıcı cevheri öğütmeye hazır boyuta indirmek, metal aşınmasını hesaplı tutmak gerekir. Bu yazıda saatte 150-250 ton hedefleyen bir Botsvana projesi için hangi mobil düzenin hangi cevherde anlam kazandığını, katalog değerleri belli modeller üzerinden açıklıyoruz; Kalahari'nin kum, toz ve su kısıtını, denize kıyısı olmayan bir ülkeye sevkiyatı ve siparişten önce toplanması gereken saha verisini de ele alıyoruz.

Baştan bir uyarı: başlıktaki maden bölgeleri yalnız coğrafi çerçevedir. Belirli bir ruhsatın cevher yapısı, üretim planı ya da teknik şartnamesi hakkında bilgi vermiyoruz; bunlar ruhsat sahibinden ve ilgili idareden teyit edilmelidir.

Kimberlitte kırıcının işi: kayayı açmak, taşı korumak

Elmas madenciliğinde kırma, ürünün kendisini üretmez; elmasın serbest kalmasını sağlar. Kimberlit bloğu içinde dağınık duran değerli taneler, kırma sırasında aşırı sıkıştırma ya da sert darbe görürse çatlayabilir. Bu yüzden kimberlit hattında asıl ölçüt, ince malzeme oranını düşük tutmak ve iri taneyi gereksiz yere parçalamamaktır.

Ayrışmış üst zon ile taze kimberlit aynı davranmaz

Kimberlit borularının yüzeye yakın kısmı genellikle ayrışmış, killi ve nemlidir; derine inildikçe daha sert ve bütün kaya gelir. Ocak açılırken ilk aylarda kırıcıya yapışkan ve topraklı bir besleme gider, birkaç yıl sonra aynı makine sert bloklarla çalışır. Killi beslemede klasik ızgaralı besleyicinin aralıkları tıkanabilir. Bu durumda wobbler besleyicili mobil çeneli kırma tesisi dönen eliptik diskleriyle ince çamuru ayırıp çeneye daha temiz malzeme gönderir. Katalogda bu ünitenin kapasitesi 250-450 t/s olarak verilir; yani 150-250 t/s hedefinin üst ucunda ya da üstünde çalışır ve ileride artacak tonaja pay bırakır.

Geniş ağız açıklığı ve tek kademede durmak

Kimberlit için çoğu projede primer çeneli kırıcı, zenginleştirme tesisinin kabul ettiği üst boyuta yakın geniş bir kapalı ağız açıklığıyla çalıştırılır. Basma prensibiyle kıran çene, darbeye göre taneye daha kontrollü yük bindirir. İkinci kademe gerekip gerekmediğine ve sekonder kırıcının tipine, cevherin elmas boyut dağılımını bilen proses mühendisi karar vermelidir. Darbeli sekonderi kimberlitte devreye almadan önce bu değerlendirmeyi yaptırmanızı öneririz.

Kalahari Bakır Kuşağı'nda silisli cevher ve aşınma hesabı

Bakır sahasında öncelik tersine döner. Burada kırıcıdan beklenen, öğütme devresini besleyecek düzgün ve küçük bir çıkış boyutu ile ton başına düşük aşınma maliyetidir. Kalahari Bakır Kuşağı'ndaki cevherler genellikle tortul kökenli, silis oranı yüksek kayaçlar içinde bulunur; bu tip cevher darbeli rotor ve paletlerden hızla metal götürür.

Bu nedenle bakır cevherinde makul düzen, çeneli primer ile basma prensibiyle çalışan konik sekonderin birleşimidir. General 944 tam olarak bu kurguya sahiptir: GPJ 90 çeneli primer, GM430 konik sekonder, 800 mm besleme, 1600×5000 mm 3 katlı yatay elek ve 120-180 t/s kapasite. Daha yüksek tonaj gerekiyorsa GNR-MC110 devreye girer: GPJ 110 çeneli primer, GS1215/DMK03 darbeli sekonder, 900 mm besleme, 2000×6000 mm 4 katlı elek ve 200-300 t/s. MC110'un sekonderi darbelidir; silisli bakır cevherinde blow bar tüketimi hesaba katılmalı, numune üzerinde aşındırıcılık testi yapılmadan karar verilmemelidir.

Bakır hattında elek düzeni de önemlidir. Öğütme devresine gidecek malzeme için tek bir alt fraksiyon yeterli olabilir; bu durumda elekteki katların bir kısmı kontrol eleği olarak kullanılır ve iri malzeme kapalı devreyle kırıcıya geri döndürülür.

Atölyede montajı tamamlanmış sarı gövdeli çeneli kırıcı, yan görünüşte büyük volan
İzmir'deki fabrika atölyesinde montajı biten çeneli kırıcı; kimberlit ve bakır hatlarının ilk kademesi bu tip basma prensibiyle kıran gövdelere dayanır.

150-250 t/s bandına uyan gerçek modeller

Aşağıdaki tablo, başlıktaki kapasite aralığını karşılayan ya da bu aralığa iki ünite ile ulaşan modelleri yalnız katalog değerleriyle karşılaştırır. Bilinmeyen hücreler boş bırakılmıştır.

Botsvana elmas ve bakır sahaları için değerlendirilen mobil üniteler (katalog değerleri)
ModelKırıcı düzeniKapasiteBesleme / ağızJeneratörAğırlıkÖnerilen rol
GNR-MC110GPJ 110 çeneli + GS1215/DMK03 darbeli, çift şase200-300 t/s900 mm750 kVA2 × 55.000 kgBakırda tam hat; kimberlitte yalnız primer şase
General 944GPJ 90 çeneli + GM430 konik120-180 t/s800 mm550 kVA70.000 kgSilisli bakır cevheri
Mobil primer çeneli GNR 110Besleyici bunker + GNRK 110 çeneli180-300 t/sAğız 1100×850 mm—55.000 kgKimberlit ön kırma
Wobbler besleyicili mobil çeneliWobbler besleyici + primer çeneli250-450 t/s———Killi, ayrışmış kimberlit
General 640GPJ 60 çeneli + GNR 50 darbeli60-100 t/s500 mm300 kVA (opsiyonel)38.000 kgBu bant için küçük; numune ve deneme ölçeği

Bakır projesi için iki kurgu

Hedef 150-180 t/s ise tek bir General 944 bu aralığı katalog değeriyle karşılar. Hedef 200-250 t/s'ye çıkıyorsa iki yol vardır: tek bir GNR-MC110 ya da iki adet 944. İki 944 toplamda 240-360 t/s nominal kapasite verir ve bir ünite bakımdayken diğerinin üretime devam etmesine izin verir; buna karşılık iki jeneratör, iki operatör ekibi ve iki ayrı elek düzeni yönetmeniz gerekir. MC110 ise tek bir besleme noktası ve 4 katlı elekle daha sade bir saha planı sunar.

Elmas projesi için iki kurgu

Kimberlit tarafında çoğu zaman yalnız primer kırma yeterlidir. Kuru ve sert beslemede mobil primer çeneli GNR 110 180-300 t/s ile bandın tamamını kapsar. MC110 alınırsa primer şasesi bağımsız çalışabildiği için kimberlitte tek başına kullanılabilir; sekonder şase ileride başka bir malzeme için devreye alınır. Ayrışmış ve killi üst zonda wobbler besleyicili ünite daha güvenli seçimdir. Tüm mobil kırıcı seçeneklerini mobil seyyar kırıcılar sayfasında, lastikli tam hatları lastikli mobil kırma eleme tesisleri sayfasında görebilirsiniz.

Kum, toz ve kısıtlı su: Kalahari'de tesisi koruyan ayrıntılar

Botsvana'nın büyük bölümünü kaplayan Kalahari, ince kum ve toz demektir. Bu koşulda tesisin en hassas noktaları jeneratörün hava emişi, radyatör petekleri, elek tahrik grubu ve elektrik panosudur. Projeye göre seçilebilecek önlemler şunlardır: jeneratör emişine ön siklonlu ağır hizmet filtresi, toz birikimine karşı radyatöre kolay erişimli temizlik kapakları, panoyu doğrudan güneşten koruyan gölgelik, transfer noktalarında bant örtüleri ve düşük su tüketen ince sis tipi toz bastırma nozulları.

Su, çoğu Kalahari sahasında en kıt kaynaktır. Toz bastırma için suyun nereden ve hangi debiyle geleceği, tesis yerleşiminden önce netleşmelidir. Kuru eleme düzeni seçmek su ihtiyacını azaltır, ancak zenginleştirme tarafının nemli malzeme isteyip istemediği ayrıca kontrol edilmelidir. Şebekeden uzak sahalarda jeneratör kapasitesi, katalogdaki değerin yanında yüksek ortam sıcaklığında güç kaybı da hesaba katılarak seçilmelidir; 944 için 550 kVA, MC110 için 750 kVA katalog değerleri bu hesabın başlangıç noktasıdır.

Fabrika sahasında hidrolik ayakları açık, kırmızı şaseli General 640 lastikli mobil kırma eleme tesisi
Fabrika sahasında sevkiyat öncesi ayaklarına alınmış General 640; tekerlekli şase mantığı, daha büyük 944 ve MC110 ünitelerinde de karayolu nakliyesini kolaylaştırır.

Denize kıyısı olmayan ülkeye sevkiyat: limandan sahaya

Botsvana'nın denize kıyısı yoktur; Türkiye'den çıkan ekipman bölgedeki bir deniz limanına ulaşır, oradan karayoluyla ya da demiryoluyla sınırı geçer. Hangi limanın ve güzergâhın seçileceğini nakliye firmanız ve ithalat danışmanınızla birlikte belirleyin; geçiş belgeleri ve ağır yük izinleri için ilgili karayolu idaresinin güncel şartlarını teyit edin.

Lastikli şase bu yolculukta avantaj sağlar. General 944'ün yükleme ölçüsü 4130×20350×4500 mm, ağırlığı 70.000 kg'dır ve kendi aksları üzerinde çekiciyle taşınır. MC110'da yük iki şaseye bölünür: primer şase 3000×13500 mm, sekonder şase 4200×18300 mm, her biri 55.000 kg. Uzun ve dar maden yollarında iki ayrı parça halinde hareket etmek, tek büyük şaseden daha kolay planlanabilir. Sahaya varışta hidrolik ayaklar açılır ve beton temel gerekmez; bu, kısa ömürlü ya da ileride yer değiştirecek ocak cepheleri için önemlidir.

Siparişten önce hazırlanacak saha bilgileri

Doğru teklif, doğru veriyle başlar. Aşağıdaki bilgileri ne kadar eksiksiz gönderirseniz model seçimi o kadar az varsayıma dayanır:

  • Cevher tipi: kimberlit mi, bakır cevheri mi, ya da ikisi farklı dönemlerde mi kırılacak?
  • Laboratuvar verileri: basınç dayanımı, aşındırıcılık indeksi, silis oranı ve nem; kimberlitte ayrışmış ve taze zon için ayrı numune.
  • Besleme boyutu: patlatma sonrası en iri blok ve kepçe ya da kamyonla besleme düzeni.
  • Hedef çıkış: zenginleştirme ya da öğütme devresinin kabul ettiği üst boyut ve istenen fraksiyonlar.
  • Saatlik ve vardiyalık tonaj, yıllık çalışma günü ve tesisin kaç kez yer değiştireceği.
  • Enerji: şebeke var mı, yoksa jeneratörle mi çalışılacak; yakıt ikmal mesafesi.
  • Su kaynağı ve toz bastırma için ayrılabilecek miktar.
  • Varış limanı tercihi ve sahaya giden son yolun genişliği, eğimi ve köprü sınırları.

Sık sorulan sorular

Kimberlit ve bakır cevheri aynı tesisle kırılabilir mi?

Mekanik olarak mümkündür, fakat iki cevherin hedefleri farklıdır. Elmas tarafında ince oranını düşük tutan geniş ayar, bakır tarafında ise küçük ve düzgün çıkış istenir. GNR-MC110'un çift şaseli yapısı burada esneklik sağlar: kimberlitte yalnız primer, bakırda tam hat çalıştırılabilir. Ayar ve aşınma parçası değişimi kampanyalar arasında planlanmalıdır.

Elmas sahasında darbeli kırıcı kullanmak riskli midir?

Darbe, taneye yüksek hızda enerji aktardığı için elmas kırılma riskini artırabilir. Kimberlitte genellikle basma prensibiyle çalışan çeneli primer tercih edilir. Sekonder kademe ve tipi, cevherin elmas boyut dağılımını bilen proses mühendisinin onayıyla seçilmelidir.

Garanti ve belge durumu nedir?

General Makina 1976'dan beri İzmir'de üretim yapar; ekipman ISO 9001 ve CE belgelidir. Garanti süresi 1 yıldır, çene plakası, astar ve blow bar gibi aşınma parçaları garanti kapsamı dışındadır. Satış sonrası yedek parça desteği sağlanır.

Teklif bedelini hangi unsurlar belirler?

Model ve kırıcı düzeni, jeneratör gücü, elek kat sayısı, toz bastırma ve filtre gibi projeye özel donanım, ambalaj ve nakliye şekli bedeli belirleyen başlıca kalemlerdir. Saha verilerinizle birlikte talep ettiğinizde projeye özel teklif hazırlanır.

Karar için kısa yol

Botsvana'da önce cevheri ayırın: kimberlitte tek kademeli, geniş ayarlı çeneli primer; Kalahari bakırında çeneli primer ve konik sekonderli 944 ya da daha yüksek tonaj için GNR-MC110. Killi üst zonlarda wobbler besleyiciyi, kumlu ve sıcak sahada filtre, gölgelik ve su tasarruflu toz bastırmayı baştan plana koyun. Numune sonuçlarınızı ve hedef tonajınızı iletişim sayfamız üzerinden gönderin; mühendislerimiz cevherinize uygun konfigürasyonu ve teklifi hazırlasın.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Murat Aydın
Kırma-eleme tesisleri ve model seçimi · General Makina

İlgili İçerik

Angola'da Elmas Sahaları İçin Ağır Hizmet Tipi Konkasör
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Angola'da Elmas Sahaları İçin Ağır Hizmet Tipi Konkasör

Angola'nın Lunda elmas kuşağında 250-450 t/s kırma hattı, kimberliti açarken taneyi korumak için çeneli ve konik kırıcı gibi sıkışt…

Burkina Faso'da Altın Cevheri Ön Kırma İçin Mobil Kırma Hattı
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Burkina Faso'da Altın Cevheri Ön Kırma İçin Mobil Kırma Hattı

Burkina Faso'daki bir altın sahasında 100-200 t/s ön kırma için GNR 90, GNR 110 veya GNR-MC110 primer şasesi, cevherin oksitten taz…

Mısır'da Granit Ocakları İçin Çeneli ve Konik Mobil Kırma Hattı
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Mısır'da Granit Ocakları İçin Çeneli ve Konik Mobil Kırma Hattı

Mısır'daki granit ocaklarında saatte 120-180 ton hedefi, GPJ 90 çeneli primer ile GM430 konik sekonderi aynı lastikli şasede taşıya…

Zimbabve'de Altın ve Platin Sahaları İçin Mobil Konkasör
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Zimbabve'de Altın ve Platin Sahaları İçin Mobil Konkasör

Zimbabve'de kuvars damarlı altın ve Great Dyke platin reef'i için 100-200 t/s mobil kırma hattında belirleyici olan, cevherin sertl…