Aşınma Parçası Ömrü Takip Yöntemi

Neden takvim değil tonaj

Aşınma parçası ömrü takip yöntemi kurmanın ilk kararı, ömrü hangi birimle sayacağınızdır. Gün ya da çalışma saati üzerinden tutulan kayıt yanıltır: aynı hafta içinde kireçtaşı ve bazalt kıran bir tesis, saat başına çok farklı miktarda iş yapar. Anlamlı birim geçen tondur. Parçanın ömrü tonla ifade edildiğinde iki farklı ocakta, iki farklı vardiya düzeninde ve iki farklı besleme boyutunda karşılaştırılabilir hale gelir.

Tonaj verisi bant kantarından ya da kamyon sayımından gelir. Kantar yoksa vardiya başına taşınan kamyon sayısı ile ortalama kamyon yükü çarpılarak yaklaşık değer üretilir; yaklaşık olsa da takvimden çok daha iyidir. Önemli olan, aynı yöntemin parça ömrü boyunca değişmeden uygulanmasıdır, çünkü karşılaştırmayı bozan şey çoğu zaman ölçüm hatası değil yöntem değişikliğidir.

Sabit ölçüm noktaları belirlemek

Kalınlık ölçümü ancak her seferinde aynı noktadan yapılırsa anlam taşır. Yeni parça takıldığında yüzeyde işaretli üç ila beş nokta seçilir: en yoğun aşınan orta bölge, giriş kenarı ve çıkış kenarı. Noktaların yeri bir krokiye çizilir ve krokinin bir kopyası kırıcı kabininde durur. Vardiya değişiminde farklı bir teknisyen ölçse dahi aynı noktalar okunur.

Ölçüm aracı parçanın geometrisine göre değişir. Düz plakalarda derinlik mastarı ya da kumpas yeterlidir. Eğimli profillerde önce yeni parçanın profilinden bir şablon kesilir; şablon ile aşınmış yüzey arasındaki boşluk ölçülerek kayıp okunur. Karmaşık kavite yüzeylerinde lazer profil taraması daha hızlı ve tekrarlanabilir sonuç verir.

Aşınma parçası ömrü takip yöntemi: mangan çeliğinde ultrasonik ölçümün sınırı

Manganlı çelik döküm parçalarda ultrasonik kalınlık ölçerlerin verdiği okuma çoğu zaman güvenilmezdir. Bu alaşımların iri taneli östenitik yapısı ses dalgasını dağıtır, arka duvar yankısı zayıflar ve okuma gürültülü çıkar. Yüzeyde oluşan pekleşme tabakası da ses hızını yerel olarak değiştirdiği için sapmayı büyütür. Pekleşmenin etkili derinliğinin ince bir yüzey katmanıyla sınırlı kaldığı bilinmektedir; buna karşın sinyale yaptığı etki ihmal edilemez.

Pratik sonuç şudur: mangan çeliği parçalarda birincil veri mekanik ölçümdür, ultrasonik okuma yalnızca destek verisidir. Kesin bilgi ise tartımdan gelir. Parça montaj öncesinde ve sökümde tartılırsa kütle kaybı doğrudan bilinir; bu değer geçen tonaja bölünerek ton başına aşınma bulunur.

Ton başına aşınma hızı ve kalan pay

Hesap iki adımdır. Birincisi hız: iki ölçüm arasındaki kayıp, aynı aralıkta geçen tonaja bölünür. Kalınlık verisiyle çalışıyorsanız birim milimetre bölü bin ton, tartım verisiyle çalışıyorsanız gram bölü tondur. İkincisi kalan ömür: parçanın izin verilen en düşük kalınlığına kadar kalan pay, bulunan hıza bölünür ve kalan tonaj çıkar. Kalan tonaj günlük ortalama üretime bölündüğünde takvimdeki değişim penceresi elde edilir.

Tablodaki sıklıklar bir başlangıç düzenidir. Aşınma hızı iki ardışık aralıkta birbirine yakın çıkıyorsa sıklık azaltılabilir; sıçrıyorsa besleme boyutu, ayar ya da malzeme değişmiş demektir ve sıklık artırılır.

Ölçümü bozan saha koşulları

Kalınlık okumasının önündeki en sık engel yüzeydeki malzeme kabuğudur. Nemli ince malzeme kavite yüzeyine sıvanır ve mastar bu kabuğun üzerine oturur; okuma parçayı olduğundan kalın gösterir. Ölçümden önce yüzeyin spatula ya da tel fırça ile temizlenmesi bu hatayı ortadan kaldırır. İkinci engel sıcaklıktır: yeni durmuş bir kırıcıda parça hâlâ sıcaktır ve hem ölçüm aracı hem de personel güvenliği açısından soğuma beklenir.

Üçüncü engel aydınlatmadır. Kavite içinde el lambasıyla yapılan okuma, mastarın yüzeye tam oturup oturmadığını göstermez. Kırıcı durdurulup enerji kesme ve kilitleme uygulandıktan sonra sabit bir aydınlatma kurulması, ölçümün tekrarlanabilirliğini gözle görülür biçimde artırır.

Kayıt formu neye benzer

Tek sayfalık bir form yeterlidir: tarih, kümülatif tonaj, ölçüm noktası numarası, okunan değer, ölçen kişi. Formun altına o aralıkta kırılan malzeme türü ve çıkış ayarı yazılır. Bu iki bilgi olmadan hız verisi karşılaştırılamaz, çünkü aynı parça sert ve aşındırıcı malzemede belirgin biçimde daha hızlı erir. Kayıtlar parça bazında birikince, ocağınıza ait gerçek ömür değerleri ortaya çıkar ve satın alma bu değerlere göre planlanır.

Ömür verisi maliyet tarafına da bağlanır. Ton başına parça maliyeti, parça bedelinin ömür tonajına bölünmesiyle bulunur ve işletme maliyeti hesaplayıcı içindeki kalemlerle aynı zemine oturur. Böylece pahalı ama uzun ömürlü alaşımın gerçekten ucuz olup olmadığı tartışma değil hesap konusu olur.

Yaygın üç hata

İlk hata, parçayı yalnızca göz kararıyla değiştirmektir; bu hem erken değişime hem de beklenmedik duruşa yol açar. İkinci hata, ölçümü sökümden hemen önce yapmaktır: tek nokta hız vermez, en az iki ölçüm gerekir. Üçüncü hata, takım halinde takılan parçaların tek tek izlenmemesidir; asimetrik aşınma besleme dağılımındaki bir sorunu haber verir ve bu bilgi kaybedilir.

Ölçüm düzenini kurduktan sonra parça seçimini gözden geçirmek mantıklıdır; bakım ve aşınma başlığı altındaki yazılar alaşım ve profil kararlarını ele alır. Elinizdeki ömür kayıtlarını paylaşırsanız, ölçülen hızlara göre parça ve ayar önerisini birlikte çıkarabiliriz.