Afrika Madenleri İçin 400 t/s Çeneli Primer Kırma Hattı

Afrika'daki bir maden işletmesi için saatte 400 tonluk primer kırma hattı, ocaktan çıkan cevherin tesise kabul edildiği kapıdır: damper kamyonların boşaltma temposu, proses öncesi stok seviyesi ve vardiya planı bu kapının ne kadar düzgün çalıştığına bağlıdır. Bu yazıda Batı Afrika'nın altın sahalarından Orta Afrika'nın bakır kuşağına ve Kuzey Afrika'nın fosfat ocaklarına kadar farklı cevher tiplerinde kullanılabilecek, 400 t/s hedefini gerçek modellerle karşılayan bir çeneli primer kırma ve eleme hattının nasıl kurgulanacağını adım adım ele alıyoruz.
Model, ölçü ve kapasite değerlerinin tamamı ürün kataloğumuzdan alınmıştır. Belirli bir maden ruhsatı, ihale ya da işletmeci hakkında bilgi vermiyoruz; projenizin teknik şartnamesini ilgili maden idaresinden veya ihale dokümanından teyit etmenizi öneririz. Hat kapsamı ve yerleşim seçenekleri için sabit taş kırma eleme hatları sayfamıza da göz atabilirsiniz.
400 t/s hedefini doğru okumak: günlük tonaj, vardiya ve yedek pay
Maden planlamacısının verdiği rakam çoğu zaman yıllık ya da günlük tonajdır; kırıcı kataloğundaki değer ise saatlik debidir. İkisini birbirine bağlayan şey net çalışma saatidir. Kullanılacak bağıntı şudur: gerekli saatlik kapasite = günlük tonaj ÷ (vardiya saati × kullanılabilirlik oranı). Kullanılabilirlik; patlatma beklemesi, kamyon kuyruğu, çene ayarı ve aşınma parçası değişimi gibi duruşları kapsar.
Varsayımsal bir örnek: günde 7.200 ton cevher kırılacak, iki vardiyada toplam 20 saat çalışılacak ve kullanılabilirlik 0,90 kabul ediliyor. 7.200 ÷ (20 × 0,90) = 400 t/s eder. Aynı tonaj 10 saatlik tek vardiyaya sıkıştırılırsa hedef 800 t/s'ye çıkar ve bu artık tek bir primer kırıcının işi değildir. Bu nedenle teklif hazırlarken ilk sorduğumuz şey kapasite değil, vardiya düzenidir.
İkinci konu yedek paydır. Maden cevheri ocak aynasına göre değişir; bazı günler daha iri, bazı günler daha killi gelir. Katalog aralığının tam alt sınırına oturan bir makine kötü günde hedefin altında kalır. 400 t/s için kapasite aralığı 400'ün üzerine uzanan bir kırıcı seçmek, bu dalgalanmayı karşılamanın en basit yoludur.
Hattın omurgası: GNR 140 besleyici ve GNRK 130 çeneli kırıcı
GNRK serisi çeneli kırıcı ailesinde 400 t/s'yi tek makineyle karşılayan iki model bulunur. GNRK 130, 1300×1000 mm ağzı ve 160 kW motoruyla 400-500 t/s aralığında çalışır; GNRK 140 ise 1400×1100 mm ağız ve 200 kW motorla 500-600 t/s verir. GNRK 110'un 200-350 t/s aralığı bu hedefin altında kalır, ancak tonajı iki paralel hatta bölmek isteyen işletmeler için tabloda seçenek olarak yer alıyor.
Besleme tarafında kırıcıyla aynı tonajı taşıyabilen model GNR 140 titreşimli grizzly besleyicidir: 1400 mm genişlik, 5000 mm boy, 2×9,2 kW tahrik ve 350-600 t/s kapasite. Kaya besleyiciler arasında yer alan GNR serisi 1500 mm'ye kadar parça kabul eder ve 15-100 m³ aralığında bunker hacmiyle kurulur. Bunker hacmi, kamyon kasasının büyüklüğüne ve kamyonların geliş aralığına göre seçilir; amaç, bir kamyon boşaltıp diğeri gelene kadar kırıcının aç kalmamasıdır.
| Konfigürasyon | Kırıcı kapasitesi (t/s) | Kırıcı ağzı (mm) | Çıkış ayarı (mm) | Kırıcı motoru (kW) | Kırıcı ağırlığı (kg) | Besleyici |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tek hat, GNRK 130 (ana öneri) | 400-500 | 1300×1000 | 125-250 | 160 | 42.500 | GNR 140: 350-600 t/s, 2×9,2 kW |
| Tek hat, GNRK 140 (iri blok, büyüme payı) | 500-600 | 1400×1100 | 135-300 | 200 | 47.000 | GNR 140: 350-600 t/s, 2×9,2 kW |
| İki paralel hat, 2 × GNRK 110 | 2 × 200-350 | 2 × 1100×850 | 150-225 | 2 × 110/132 | 2 × 33.000 | 2 × GNR 110: 200-300 t/s, 2×7,5 kW |
GNRK 130 neden ana öneri
GNRK 130'un 400-500 t/s aralığı hedefi alt sınırdan karşılar, üstte de yaklaşık dörtte birlik bir yedek bırakır. 42.500 kg ağırlığı GNRK 140'ın 47.000 kg'ından hafiftir; bu fark kırıcı temelinin, vinç seçiminin ve karayolu nakliyesinin planlanmasını kolaylaştırır. Çıkış ayarı 125-250 mm aralığındadır ve bu ayar, hattın devamındaki bant ile elek seçimini doğrudan belirler.
GNRK 140 ne zaman devreye girer
Patlatmadan gelen blokların önemli kısmı bir metreyi aşıyorsa ya da maden ömrü boyunca tonaj artışı planlanıyorsa GNRK 140 düşünülmelidir. Katalog kuralına göre kabul edilebilecek en iri parça ağız genişliğinin yaklaşık 0,8-0,9 katıdır; GNRK 140'ta bu yaklaşık 1,1-1,25 m'ye karşılık gelir. Daha geniş ağız, kırıcı başında kaya kırıcı ekipmanla bekleme süresini azaltır ve ikincil patlatma ihtiyacını düşürür.

Eleme kademesi: kırıcıdan önce ve sonra ne ayrılmalı
Maden primer istasyonunda eleme iki ayrı noktada iş görür. Birincisi kırıcıdan önce, ince malzemeyi ve toprağı kırıcıya sokmadan ayırmak için; ikincisi kırıcıdan sonra, primer ürünü prosesin bir sonraki aşamasına uygun parçalara bölmek için.
Kırıcı öncesi: by-pass ızgarası ve G tipi grizzly elek
GNR 140 besleyicinin uç kısmındaki ızgaralı bölüm, aralıklardan düşen malzemeyi kırıcıya uğratmadan doğrudan banda yollar. Ayrışmış üst zon cevheri ya da patlatma tozu oranı yüksek sahalarda bu by-pass tek başına yetmeyebilir; o durumda besleyici ile kırıcı arasına G tipi grizzly elek eklenir. ELKG serisi iki vibromotorla doğrusal titreşim üretir, ızgara çubukları Mn13 tipi manganlı dökümdür ve aralığı ayarlanabilir. Izgaralı elekler için katalogda verilen 100-400 t/s aralığı, 400 t/s hedefte bu elemanın bandın üst ucunda çalışacağı anlamına gelir; by-pass oranı numune üzerinden hesaplanmalıdır. Kırıcıya giren her ton ince malzeme çene plakasını boşuna aşındırır ve kırma odasını doldurarak debiyi düşürür.
Kırıcı sonrası: ikiz elekle primer ürün ayrımı
Çıkış ayarı 125-250 mm olan bir GNRK 130'dan gelen malzeme, cevher hazırlama devresine göre ikiye ya da üçe ayrılır: sekonder kırıcıya gidecek iri kısım, doğrudan stoğa alınabilecek ara kısım ve proses dışı bırakılacak ince kısım. Tek gövdeli dairesel elek katalogda 100-400 t/s aralığında verilir; 400 t/s'lik sürekli akışta elek yüzeyinin boğulmaması için titreşimli ikiz elek daha güvenli bir tercihtir. İkiz konfigürasyon iki elek gövdesini birlikte çalıştırır ve 100-500 t/s aralığını kapsar. Model tablosu GNR 1020'den GNR 2470'e uzanır; ölçü ve kat sayısı primer ürünün gradasyonuna ve istenen ayrım boyutlarına göre seçilir. Her ilave katın kapasiteyi yaklaşık %10 düşürdüğü planlamada hesaba katılmalıdır.
Cevher tipine göre ayar: kuvarslı altından killi bakıra
Afrika'nın maden sahalarında aynı tonaj çok farklı malzemelerle gelir. Hattın ayarını tonaj değil, cevherin aşındırıcılığı ve nemi belirler.
Kuvars damarlı altın cevheri. Batı Afrika'daki pek çok altın sahasında cevher kuvarslı taze kayaçla birlikte gelir. Serbest silika oranı yüksek olduğunda çene plakası alaşımı Mn13'ten Mn18 ya da Mn22'ye kaydırılır. Çeneli kırıcının sıkıştırma prensibi, bu tip malzemede darbeyle çalışan primer kırıcılara göre metal tüketimini düşük tutar.
Oksit zonlu bakır ve kobalt cevheri. Orta Afrika'nın bakır kuşağında üst zonlardan gelen malzeme killi ve nemli olabilir. Islak kil kırma odasını tıkar; ızgara aralığını genişletmek, ön elemeyi güçlendirmek ve gerekirse yıkama ya da scalping adımını kırıcının önüne almak gerekir. Izgara tıkanması ciddi boyuttaysa grizzly besleyici yerine wobbler besleyici değerlendirilir.
Demir ve mangan cevheri. Birim hacim ağırlığı yüksek cevherde aynı hacim kırıcıya daha fazla kütle getirir. Bant genişliği ve tambur seçimi hacme değil tonaja göre yapılır; besleyici debisi de cevherin yığın yoğunluğuna göre ayarlanır.
Fosfat ve kireçtaşı gibi düşük aşındırıcı malzemeler. Kuzey Afrika'daki bu tür ocaklarda çeneli primer yine güvenli bir başlangıçtır; ürün şekli ve ince oranı önemliyse sonraki kademede darbeli kırıcı değerlendirilebilir.
Hangi grupta olursa olsun kesin karar numune testiyle verilir. Belirli bir ocağın aşındırıcılık indeksi ve nem oranı tahminle yazılamaz; laboratuvar sonucu teklif dosyasının bir parçası olmalıdır.
Şebekeden uzak maden sahası: nakliye, enerji ve toz
Afrika madenlerinin önemli bir kısmı şebekeden uzaktır ve ekipman limandan karayoluyla taşınır. 400 t/s'lik çeneli hat için üç konu sipariş öncesinde netleşmelidir.
Nakliye. Kırıcılar ağır, tek parça yüklerdir: GNRK 130 yaklaşık 42.500 kg, GNRK 140 yaklaşık 47.000 kg gelir. Limandan sahaya giden güzergâhtaki köprüler, virajlar ve yol yüzeyi önceden kontrol edilmeli, sahada kırıcıyı temele oturtacak vinç kapasitesi planlanmalıdır.
Enerji. Hattın kurulu gücü; kırıcı motoru (GNRK 130'da 160 kW), besleyici (GNR 140'ta 2×9,2 kW), elek ve bant motorlarının toplamıdır. Şebeke yoksa jeneratör bu toplam güce ve büyük motorların kalkış akımına göre boyutlandırılır. Sıcak ve tozlu ortamda jeneratörün ve elektrik panosunun soğutması için yeterli hava sirkülasyonu ve düzenli filtre bakımı planlanmalıdır.
Toz. Kurak mevsimde kırıcı boşaltma noktası, elek üstü ve bant aktarmaları en çok toz üreten yerlerdir. Projeye göre seçilebilecek önlemler arasında su püskürtmeli toz bastırma, aktarma noktalarında kapalı şutlar ve bant örtüleri bulunur. Bu önlemler operatör sağlığının yanında rulman ve motor ömrünü de korur.
Afrika'daki referanslarımız arasında Nijer'deki General 950 mobil kırma eleme tesisi yer alıyor. Bu proje 240 t/s kapasitededir; 400 t/s'lik sabit primer hattan farklı ölçekte, mobil bir çözümdür.

Teklif talebinden önce sahadan toplanacak bilgiler
- Günlük ve yıllık tonaj hedefi, vardiya düzeni ve beklenen kullanılabilirlik oranı.
- Patlatma sonrası en iri blok boyutu ve tüvenan içindeki ince malzeme ile toprak oranı.
- Cevher tipi; numune üzerinden aşındırıcılık ve nem değerleri.
- Primer ürün için istenen üst boyut ve elekte ayrılacak fraksiyonlar.
- Damper kamyon kasa hacmi ve boşaltma yönü (bunker hacmi seçimi için).
- Enerji kaynağı: şebeke gerilimi ya da jeneratör kullanımı.
- Liman, karayolu güzergâhı ve sahadaki vinç imkânı.
- Toz bastırma için su kaynağı ve çevresel şartnamedeki gereklilikler.
Bu bilgilerle sabit konkasör tesisi kapsamında besleyici, kırıcı, elek ve bantları tek bir yerleşim planına dönüştürür, beton temel yüklerini ve bant uzunluklarını çıkarırız.
Sık sorulan sorular
400 t/s için tek bir GNRK 130 yeterli mi?
Katalog aralığı 400-500 t/s olduğu için hedef tek makineyle karşılanır. Ancak bu değer malzemeye, besleme gradasyonuna ve çıkış ayarına göre değişir; ince oranı yüksek ve by-pass'ı zayıf bir hatta pratik debi düşer. Kesin kapasiteyi numune verisiyle birlikte teyit ederiz.
Çeneli yerine darbeli primer kırıcı kullanılabilir mi?
Kuvarslı ve aşındırıcı cevherlerde darbeyle çalışan primer kırıcının metal parçaları hızla tükenir. Darbeli primer ancak yumuşak, düşük silikalı malzemede anlamlıdır; maden uygulamalarında ana önerimiz çeneli kırıcıdır.
Hangi belgeler ve garanti sunuluyor?
Makinelerimiz ISO 9001 ve CE belgelidir. Garanti süresi 1 yıldır; çene plakası ve ızgara çubukları gibi aşınma parçaları garanti dışındadır. 1976'dan beri İzmir'de üretim yapıyoruz.
Fiyatı ve teslim planını neler belirler?
Kırıcı modeli, besleyici ve bunker hacmi, elek tipi ve kat sayısı, bant uzunlukları, çelik konstrüksiyon, toz bastırma ve otomasyon kapsamı ile sevkiyat şekli fiyatı belirler. Teslim planı da bu kapsama göre teklifte netleşir.
Kısa değerlendirme
Afrika madenlerinde 400 t/s'lik çeneli primer hattın omurgası GNR 140 besleyici ile GNRK 130 çeneli kırıcıdır; iri blok ya da büyüme planı varsa GNRK 140 devreye girer. By-pass ızgarası, gerektiğinde G tipi grizzly elek ve kırıcı sonrasında ikiz elek, hattın bu tonajı gerçekten taşımasını sağlar. Tonaj, cevher ve saha bilgilerinizi iletişim sayfamızdan gönderin; projenize özel yerleşimi ve teklifi hazırlayalım.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




