İçeriğe geç

Afrika Madenlerinde Çeneli Konkasör mü Darbeli Konkasör mü?

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Afrika Madenlerinde Çeneli Konkasör mü Darbeli Konkasör mü?

Afrika'da bir maden sahasının kırma hattını kuran mühendis, ilk makineyi seçerken aslında cevherin kimyasıyla pazarlık yapar. Batı Afrika'daki kuvars damarlı altın yatakları, Orta Afrika'nın bakır-kobalt kuşağındaki sert yan kayaçlar, Sahra kenarındaki demir cevheri ve Kuzey Afrika'nın fosfat ile kireçtaşı ocakları aynı primer kırıcıyı istemez. Saatte 150-250 ton hedefleyen bir işletme için çeneli ile darbeli kırıcı arasındaki seçim; aşınma parçası tüketimini, ürün tane şeklini, jeneratör boyutunu ve hattın ikinci kademesini birlikte belirler. Aşağıda bu kararı, kataloğu doğrulanmış modellerin gerçek değerleriyle adım adım kuruyoruz.

Cevherin dili: aşındırıcılık ölçülmeden kırıcı seçilmez

Kırıcı tipini belirleyen ilk ölçüt sertlik değil, aşındırıcılıktır. Pratikte kullanılan eşik şudur: serbest silis oranı yüzde 10'un üzerinde ya da Bond aşınma indeksi (Ai) 0,15'ten yüksekse, darbeli kırıcının paletleri birkaç saat içinde tükenebilir ve primer kademede çeneli kırıcı tek mantıklı seçenek olur. Granit, bazalt, kuvarsit ve kuvarslı cevherler bu sınıfa girer. Kireçtaşı, dolomit ve düşük silisli yumuşak kayaçlarda ise darbeli kırıcı hem daha yüksek küçültme oranı hem de daha kübik ürün verir.

Afrika madenlerinde sorun, aynı ruhsat içinde iki sınıfın birden bulunmasıdır. Oksitli üst zon yumuşak ve killi çıkarken birkaç basamak aşağıdaki taze kayaç sertleşir ve kuvars oranı artar. Bir altın sahasında açılışta darbeli kırıcıyla rahat çalışan bir hat, derinleştikçe palet giderleriyle boğuşmaya başlayabilir. Bu yüzden numuneyi yalnız yüzeyden değil, ocak ömrü boyunca çalışılacak farklı seviyelerden alıp laboratuvarda silis ve Ai değerlerini ölçtürmenizi öneriyoruz. Bölgedeki kayaç tipleri hakkındaki genel bilgi yön verir; ama kırıcıyı sizin numunenizin raporu seçtirir.

Sıkıştırma ile serbest darbe arasındaki işletme farkı

Çeneli kırıcıda malzeme, sabit çene ile eksantrik mil üzerinde salınan hareketli çene arasında sıkışarak kırılır ve kapalı ağız ayarından (CSS) yerçekimiyle boşalır. Metal ile taş arasındaki kayma az olduğu için aşınma, kuvarslı cevherde bile yönetilebilir düzeyde kalır. Çene plakaları darbeyle yüzeyi sertleşen östenitik manganlı çelikten (Mn13/Mn18) dökülür; çok yüksek silisli cevherde Mn18/Mn22 tercih edilir. Tipik küçültme oranı 4:1 ile 9:1 arasıdır.

Darbeli kırıcıda (HSI) ise yatay rotora bağlı paletler malzemeyi kırma plakalarına fırlatır; kırılma sıkıştırmayla değil serbest darbeyle olur. Genel küçültme oranı 4:1-6:1 bandındadır, kireçtaşında 20:1'e kadar çıkabilir. Bu, ikinci kademe ihtiyacını azaltabilir ve kübik agrega verir. Bedeli paletlerdir: temiz ve aşındırıcı beslemede yüksek kromlu beyaz dökme demir, patlatma artığı demir parçası riski olan sahada manganlı/martensitik çelik, çok yüksek silisli malzemede seramik takviyeli kompozit paletler kullanılır. Doğru alaşım ton başına maliyeti belirler; yanlış alaşım kırıcıyı sahada bekletir.

Fabrika sahasında treyler şasi üzerinde duran mobil kırıcı ünitesi; üstte besleme ağzı ve yanda motor kabini
Fabrika sahasında sevkiyat öncesi bekleyen mobil kırıcı ünitesi: önden görünüm, üstte besleme ağzı, yanda motor kabini.

150-250 t/s bandına oturan gerçek modeller

Hedef aralığı karşılayan seçenekleri iki gruba ayırıyoruz: yalnız primer kırma yapacak tek şaseli üniteler ve primer, sekonder ve eleği birlikte getiren mobil hatlar. Aşağıdaki tabloda yer alan bütün değerler ürün sayfalarındaki kataloglardan alınmıştır; bilinmeyen hücreler boş bırakılmıştır.

Afrika maden sahaları için 150-250 t/s bandında çeneli ve darbeli mobil seçenekler
ModelKırma ilkesiBesleyici (mm)Maks. besleme (mm)Kapasite (t/s)GüçAğırlık (kg)
GNR 90 (GNRK 90 çene)Sıkıştırma1000×3800110070-180—25.000
GNR 110 (GNRK 110 çene)Sıkıştırma1100×47501100180-300—55.000
M-PDK02Serbest darbe1200×47501200200-300250 kW motor45.000
M-PDK01Serbest darbe1500×50001200250-500315 kW motor50.000
GNR-MC110 (GPJ 110 + DMK03)Sıkıştırma + darbe—900200-300750 kVA jeneratör2 × 55.000
General 950 (GPJ 90 + DMK01)Sıkıştırma + darbe—800120-180600 kVA jeneratör70.000

Yalnız primer kırma yeterliyse

Kırılmış cevher bir öğütme devresine ya da sabit bir sekonder istasyona gidecekse, ihtiyacınız tek şaseli bir primer ünitedir. Kuvarslı altın cevheri, demir cevheri ya da sert yan kayaç için besleyici bunkerli mobil primer çeneli kırıcının GNR 110 modeli 180-300 t/s ile hedef bandın tamamını kapsar; GNR 90 ise 70-180 t/s ile bandın alt ucunda kalır. Ünite 0-1100 mm beslemeyi alır, 0-250 mm ürün verir ve hidrolik ayaklar üzerinde temelsiz kurulur. Cevher düşük silisli bir kireçtaşı ya da fosfat yatağından geliyorsa mobil primer darbeli kırıcı serisi devreye girer: M-PDK02 200-300 t/s, M-PDK01 250-500 t/s verir ve 0-70 mm kübik ürünle sekonder ihtiyacını çoğu zaman ortadan kaldırır. Tek şaseli diğer üniteler seyyar kırıcılar kategorisinde yer alıyor.

Primer, sekonder ve elek tek kontrattaysa

Maden aynı zamanda yol, dolgu ya da beton agregası satacaksa elekli bir hat gerekir. GNR-MC110 GPJ 110 çeneli primeri ve DMK03 darbeli sekonderi iki ayrı şaseye dağıtır; 200-300 t/s kapasitesi, 900 mm besleme ağzı ve 2000×6000 mm dört katlı eleğiyle 0-5, 5-12, 12-19 ve 19-40 mm fraksiyonları ayırır. Primer şase tek başına da çalışabildiği için önce primeri alıp sekonderi üretim arttığında eklemek mümkündür. Bu yapıda çeneli kırıcı aşındırıcı ilk darbeyi karşılar, darbeli sekonder ise küçültülmüş malzemeye kübik şekil verir. Bandın altında kalan sahalar için General 950 (120-180 t/s) aynı mantığı tek şasede uygular; diğer seçenekleri lastikli mobil kırma eleme tesisleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz.

Afrika sahalarında besleme, enerji ve nakliye kararları

Kurak sezonda toz, yağışlı sezonda kil: Afrika madenlerinde primer kırıcının iki ayrı düşmanı vardır. Çeneli kırıcı ıslak ve yapışkan kille beslendiğinde kırma odası tıkanır; bu nedenle oksitli zondan gelen killi cevher ya önceden yıkanmalı ya da ızgaralı ön elemeyle ayrılmalıdır. Darbeli kırıcı kile biraz daha toleranslıdır, ancak nemli ince malzeme kırma plakalarına yapışarak kapasiteyi düşürür. Tozlu sezon için ise toz bastırma nozulları, kapalı bant geçişleri ve motor hava filtrelerinin daha sık değişimi projeye göre seçilebilecek önlemlerdir.

Şebekeye uzak sahalarda enerji kararı kırıcı tipine bağlıdır. Tablodaki M-PDK02'nin 250 kW, M-PDK01'in 315 kW ana motoru jeneratör seçiminde başlangıç verisidir; GNR-MC110 hattı için katalogda 750 kVA, General 950 için 600 kVA jeneratör belirtilir. Jeneratörü kırıcının yanında besleyici, bant ve elek yüklerini de hesaba katarak boyutlandırmak gerekir. Nakliye tarafında tek şaseli üniteler tek çekiciyle çekilir; kara bağlantısız ülkelere giden makineler önce bir okyanus limanına, oradan karayoluyla sahaya ulaşır. Bu yüzden şase boyutlarını ve dingil yüklerini transit güzergâhın köprü ve yol sınırlarıyla önceden karşılaştırın.

Uzak bir sahada aşınma parçası planlaması da kırıcı tipine göre değişir. Çeneli kırıcıda ana sarf kalemi çene plakası çiftidir; darbeli kırıcıda ise palet takımı ve kırma plakaları birlikte izlenir. Değişim aralığını katalog yerine ilk çalışma haftalarındaki ölçümlerle belirleyin: belirli tonaj aralıklarında palet ya da plaka profilini ölçüp kaydetmek, cevherinize özgü tüketim eğrisini birkaç hafta içinde ortaya çıkarır. Parçanın limana, oradan sahaya ulaşma süresini de hesaba katarak sahada en az bir yedek takım bulundurmak, kırıcının parça beklerken durmasını önler.

Fabrika açık sahasında tekerlekli şasiye monte, yan besleme oluklu mobil kırıcı ünitesinin çapraz görünümü
Aynı mobil kırıcı ünitesinin fabrika avlusundaki çapraz görünümü; besleme oluğu, motor kabini ve tekerlekli şasi seçiliyor.

Teklif istemeden önce sahadan toplanacak veriler

Doğru kırıcıyı önermemiz için aşağıdaki bilgilerin elimizde olması yeterlidir. Hiçbiri uzun bir etüt gerektirmez, ancak hepsi kırıcı tipini değiştirebilir:

  • Cevher ve yan kayaç türü, farklı seviyelerden alınmış numunelerin silis oranı ve Bond Ai değeri
  • Patlatma sonrası en büyük blok boyutu (1100 mm'yi aşıyorsa primer seçimi değişir)
  • Saatlik hedef ve günlük çalışma süresi; 150 ve 250 t/s farklı modellere işaret eder
  • Kırılmış ürünün nereye gittiği: öğütme devresi, stok sahası ya da agrega satışı
  • Kil ve nem durumu, yağışlı sezonda cevherin davranışı
  • Enerji kaynağı: şebeke, mevcut jeneratör parkı ya da yeni jeneratör
  • Varış limanı ve sahaya kadar karayolu güzergâhı, köprü ve tonaj sınırları
  • Proje şartnamesi varsa ilgili idareden teyit edilmiş tane boyu ve kapasite gereksinimi

Afrika'daki sahalardan örnek olarak, sitemizde yer alan Nijer'e teslim edilen General 950 mobil konkasör projesi (240 t/s) ve Etiyopya Jijiga'daki 150 t/s bazalt kırma ve eleme projesi sert kayaçta çeneli primerle kurulan hatların nasıl yapılandırıldığını gösterir.

Sık sorulan sorular

Altın madeninde darbeli primer kullanılabilir mi?

Cevher kuvars damarlıysa önerilmez. Silis yüzde 10'u, Ai 0,15'i aştığında paletler çok hızlı tükenir. Bu durumda çeneli primer, gerekiyorsa arkasında darbeli ya da konik sekonder doğru düzendir.

Tek bir ünite saatte 250 tonu karşılar mı?

Evet. Çeneli tarafta GNR 110 (180-300 t/s), darbeli tarafta M-PDK02 (200-300 t/s) ve M-PDK01 (250-500 t/s) bu tonajı tek şasede verir. Gerçek kapasite cevher sertliğine, blok boyutuna ve istenen ürün ayarına göre değişir.

Hangi belgeler ve garanti sunuluyor?

Makineler ISO 9001 ve CE belgelidir. Aşınma parçaları hariç 1 yıl garanti verilir. 1976'dan beri İzmir'de üretim yapan firmanın ihracat bölgeleri Orta Doğu, Kuzey Afrika, Rusya, Türk cumhuriyetleri ve Balkanlar'dır.

Fiyatı hangi unsurlar belirler?

Model ve kapasite, primer mi tam hat mı istendiği, jeneratör ve elek gibi ek donanımlar, aşınma parçası alaşımı, ambalaj ve varış limanı fiyatı şekillendirir. Saha verilerinizi ilettiğinizde projeye özel teklif hazırlanır.

Kararı netleştirmek

Kuvarslı ve aşındırıcı cevherde çeneli kırıcıyla başlayın; düşük silisli kireçtaşı, dolomit ya da fosfatta darbeli primer tek kademede daha fazlasını verir. İki kayaç sınıfı aynı ruhsatta bir aradaysa çeneli primer ve darbeli sekonderden oluşan iki şaseli bir hat en esnek yoldur. Numune raporunuzu, hedef kapasitenizi ve varış limanınızı iletişim sayfamız üzerinden gönderin; sahanıza uygun konfigürasyonu ve teklifi birlikte hazırlayalım.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Murat Aydın
Kırma-eleme tesisleri ve model seçimi · General Makina

İlgili İçerik

Doğu Afrika İçin Tek Şaseli 120 t/s Mobil Darbeli Konkasör
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Doğu Afrika İçin Tek Şaseli 120 t/s Mobil Darbeli Konkasör

Doğu Afrika'da 120 t/s hedefi için General 01 bandın içinde kalan tek şaseli darbeli seçenektir; yumuşak taşta daha hafif General 8…

Konkasör Tesislerinde Kırıcı Tipi Seçimi: Çeneli, Darbeli ve Konik Kırıcı Farkları
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Konkasör Tesislerinde Kırıcı Tipi Seçimi: Çeneli, Darbeli ve Konik Kırıcı Farkları

Kırıcı tipi tek makineyle değil, primer çıkışının sekonder girişine uyduğu kademe zinciriyle seçilir: çeneli primerdir, konik ve da…

Güney Afrika'da Taş Ocakları İçin Yüksek Kapasiteli Konkasör
TESİS VERİMLİLİĞİ

Güney Afrika'da Taş Ocakları İçin Yüksek Kapasiteli Konkasör

Güney Afrika'da saatte 300-500 ton için dolerit ve kuvarsit ocaklarında GNRK 130/140 çeneli primer ile konik sekonder, kireçtaşında…

Sert Kayalar ve Madenler İçin En Etkili Kırma Tesisleri: Çeneli ve Darbeli Konkasör Karşılaştırması
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Sert Kayalar ve Madenler İçin En Etkili Kırma Tesisleri: Çeneli ve Darbeli Konkasör Karşılaştırması

Bazalt, granit ve cevher gibi aşındırıcı malzemede çeneli primer + konik sekonder metal tüketimini kontrol altında tutar; kireçtaşı…