İçeriğe geç

Lusaka Çevresi Dolomit Ocakları İçin Zambiya'da Darbeli Kırıcı

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Lusaka Çevresi Dolomit Ocakları İçin Zambiya'da Darbeli Kırıcı

Lusaka'nın çevresinde açılan agrega ocaklarının büyük kısmı aynı kayaç ailesine dayanır: başkentin altında ve çevresinde geniş bir alana yayılan, jeoloji literatüründe "Lusaka Dolomiti" olarak anılan karbonat seviyeleri. Şehrin büyümesiyle konut, yol ve ticari yapılar için mıcır ve beton agregası ihtiyacı bu ocaklara yükleniyor. Dolomit, granit veya bazalt kadar aşındırıcı olmadığı için darbeli kırıcıyla işlenmeye uygun bir taştır; ancak karstik yapısı, kil dolgulu boşlukları ve yer yer silisleşmiş bantları nedeniyle her dolomit ocağı aynı makineyi kaldırmaz. Bu yazıda saatte 150-250 ton dolomit işleyecek bir darbeli hattın Lusaka koşullarında nasıl kurgulanacağını, hangi gerçek modellerin bu aralığa oturduğunu ve karar vermeden önce ocaktan hangi verilerin toplanması gerektiğini anlatıyoruz.

Yazıdaki tüm model değerleri ürün sayfalarımızdaki katalog verileridir. Zambiya'daki belirli bir ocak, ihale ya da yapı projesi hakkında bilgi vermiyoruz; şartnamedeki agrega gereklerini işverenden veya ilgili idareden teyit etmenizi öneririz.

Lusaka dolomiti darbeli kırıcıya neden uyar, nerede sınır koyar?

Darbeli kırıcı taşı sıkıştırarak değil, hızla dönen rotordaki palet (blow bar) çarpmasıyla ve ardından kırma plakalarına fırlatarak parçalar. Bu prensip, kırılgan ve düşük silisli karbonat kayaçlarda iki somut avantaj getirir: tek kademede yüksek küçültme ve kübik tane. Beton ve asfalt üreticisinin aradığı köşeli, yassılığı düşük mıcır, çeneli kırıcıdan çıkan levhamsı taneye göre daha az ek işlem ister. Ürün sayfamızda primer darbeli kırıcı için kireçtaşında 20:1'e varan küçültme oranı verilir; dolomit de aynı uygun malzemeler listesinde yer alır.

Sınır, taşın içindeki silis miktarında başlar. Saf dolomitte paletler uzun süre çalışır; kuvars damarları, çört yumruları ya da silisleşmiş seviyeler arttıkça aşınma hızlanır. Granit ve bazalt gibi sert-aşındırıcı kayaçlar için çeneli ön kırıcı ve konik ya da kübitzer ikincil kırıcı daha doğru tercihtir. Lusaka çevresinde aynı ocakta temiz dolomit ile şist veya kuvarsit geçişlerine rastlamak mümkündür; bu yüzden makine seçiminden önce cephenin farklı noktalarından numune alıp aşındırıcılık ve basınç dayanımı testini bağımsız bir laboratuvarda yaptırmak, yatırım kararını sağlam bir zemine oturtur.

Karstik boşluklar ve kil cepleri

Dolomitin suyla zamanla çözünmesi, kayaç içinde kırmızı-kahverengi kil ile dolmuş boşluklar bırakır. Patlatmadan sonra bu kil, iri bloklarla birlikte bunkere gelir. Yağışlı dönemde ıslanan kil, ızgara aralıklarını tıkar, kırıcı içinde yapışır ve bantlarda taşıma kaybına yol açar. Darbeli hatta bu sorunun çözümü kırıcıdan önce ayırmaktır: ızgaralı besleyici ince ve topraklı kısmı by-pass ile ayrı bir stoka gönderir, kırıcıya yalnızca temiz iri taş girer. Ayrılan bu malzeme çoğu zaman dolgu veya alt temel için satılabilir.

Patlatmadan gelen blok boyutu

Primer darbeli kırıcının kabul edeceği en büyük taş, delme-patlatma deseninin sonucudur. Mobil primer darbeli ünitemiz 0-1200 mm besleme kabul eder; sabit GPS-1413 için bu değer 800 mm'dir. Patlatma sonrası iri blok oranı yüksekse kırıcı ağzında köprüleme ve beklemeler başlar; ya patlatma deseni sıklaştırılmalı ya da daha geniş ağızlı model seçilmelidir. Ocak sahibinin delici ekiple birlikte tipik blok boyutunu ölçmesi, model tartışmasını kısaltır.

Taş ocağında kurulu Mobil Ön Elekli DMK ünitesi, taş duvarlı besleme rampası ve kırmızı-gri bant konveyörler
Taş ocağında çalışan Mobil Ön Elekli DMK: besleme rampası taş duvarla yükseltilmiş, elek ve stok bantları ünitenin üzerinde toplanmış.

150-250 t/s aralığını karşılayan üç darbeli kurgu

Başlıktaki 150-250 t/s bir hedef aralıktır; tek bir makinenin etiketi değildir. Aşağıdaki üç kurgu, ürün kataloğumuzdaki gerçek modellerle bu aralığa oturur. Tabloda verilen değerler ilgili modelin kendi kapasitesidir; hattın gerçek çıktısı besleme boyutuna, nem ve kil oranına ve istenen ürün eğrisine göre değişir.

Lusaka dolomiti için 150-250 t/s darbeli hat seçenekleri (katalog değerleri)
ÜniteGörevKapasite (t/s)Besleme (mm)Motor (kW)Ağırlık (kg)
M-PDK02 mobil primer darbeliKurgu 1, ön kırma200-3000-120025045.000
Mobil Ön Elekli DMKKurgu 1, ikincil kırma40-3000-100——
GPS-1413 (sabit, tek gövdede iki kademe)Kurgu 2125-320800250—
GNR PDK02 sabit primer darbeliKurgu 3, ön kırma200-300900200—
GNR DMK02 sabit sekonder darbeliKurgu 3, ikincil kırma170-250800200—

Kurgu 1: iki mobil ünite, ocak cephesine yakın

M-PDK02 mobil primer darbeli kırıcı 1200×4750 mm besleyicisiyle 200-300 t/s aralığında çalışır ve 0-70 mm kübik ürün verir. Arkasına bağlanan Mobil Ön Elekli DMK 0-100 mm beslemeyi alır, titreşimli ön eleğiyle hazır boyuttaki taneyi ayırır ve yalnızca elek üstünü iki kırma odasında 0-30 mm'ye indirir. Ön elekli düzen, 150-250 t/s hedefinde ikincil kırıcının gereksiz yere yüklenmesini önler. Bu kurgu, ocak cephesi ilerledikçe hattı birlikte taşımak isteyen ya da ilk yıllarda arazi izinleri netleşmemiş işletmeler için mantıklıdır. Tek şaseli ünitelerin tamamı mobil seyyar kırıcılar sayfasında listelenir.

Kurgu 2: tek gövdede iki kademe, sabit hat

GPS serisi darbeli kırıcı primer ve sekonder kırmayı aynı gövdede yapar. GPS-1413 modelinin 1400×1250 mm rotoru ve 250 kW motoru 125-320 t/s aralığı verir. Tek makine, tek aşınma seti ve tek temel demektir; hattaki kırıcı sayısı azaldığı için bant ve elek dizilimi de sadeleşir. Daha iri blok gelen ocaklarda 1000 mm besleme kabul eden GPS-1415 (150-400 t/s, 315 kW) bir üst seçenektir. Bu kurgu, rezervi uzun yıllara yetecek ve elektrik bağlantısı planlanabilen bir ocak için uygundur.

Kurgu 3: ayrı primer ve sekonder, sabit hat

GNR PDK02 (900 mm besleme, 200-300 t/s) ön kırmayı, GNR DMK02 (170-250 t/s, 200 kW) ikincil kırmayı üstlenir. İki kademeyi ayırmak, ikincil kırıcının apron ayarını ürün eğrisine göre bağımsız değiştirmeye izin verir; mıcır ve kum oranını sık değiştiren üretici için esneklik sağlar. Sabit hat bileşenleri ve tipik yerleşimler sabit taş kırma eleme hatları sayfasındadır.

Lusaka pazarının istediği ürünler ve elek kararı

Kırıcı seçimi kadar önemli olan, hattın sonunda kaç fraksiyon çıkacağıdır. Başkent ve çevresindeki hazır beton, briket ve asfalt üreticileri genellikle farklı boyutlarda mıcır ister; yol yapımı ise kontrollü gradasyonlu temel malzemesi talep eder. Kesin fraksiyonlar alıcıların şartnamesinden alınmalıdır. Elek kararında dikkat edilecek noktalar şunlardır:

  • Kaç ürün çıkacak: dört katlı elek dört ayrı grup ayırır; ek ürün için ilave bir elek veya ayar değişikliği gerekir.
  • Elek boyutu: GNR serisi titreşimli eleklerde 2000×6000 mm (GNR 2060) ve 2400×6000 mm (GNR 2460) gibi modeller yüksek tonajlı hatlarda tercih edilir; boyut, kırıcı çıkışının tamamını taşıyacak şekilde seçilir.
  • Kil yükü: yıkama gerektiren bir beton agregası şartı varsa, kuru elek yerine yıkamalı eleme ve helezon değerlendirilmelidir.
  • Geri dönüş bandı: elek üstündeki iri tanenin ikincil kırıcıya dönmesi, kapalı devre üretimle ürün eğrisini sabit tutar.
  • Stok alanı: her fraksiyon için ayrı yığın ve yükleyici dolaşımı planlanmalıdır.

Dolomitten kum üretimi düşünülüyorsa, darbeli kırıcının çıkardığı ince malzeme oranı ve kumun beton şartnamesindeki ince madde sınırına uyumu laboratuvarda kontrol edilmelidir.

Kara ile çevrili bir ülkeye sevkiyat, enerji ve kurulum

Zambiya'nın denize kıyısı yoktur; İzmir'den çıkan bir hat, komşu ülkelerin limanlarına deniz yoluyla ulaşır ve oradan karayoluyla Lusaka'ya taşınır. Dar es Salaam, Walvis Bay, Durban ve Beira bu koridorlarda sık kullanılan limanlardır. Rota seçimi, sınır geçişleri ve yük ölçüleri her sevkiyatta forvarder ile birlikte planlanır. Mobil ünitelerin ağırlığı bu planlamada belirleyicidir: M-PDK02 45.000 kg, M-PDK01 50.000 kg'dır. Sabit hat ise parçalara ayrılmış olarak konteyner ve açık yük platformlarında gider; sahada beton temel, çelik konstrüksiyon ve kablolama gerektirir.

Enerji tarafında iki soru vardır. Birincisi şebeke: Zambiya'da elektriğin büyük bölümü hidroelektrikten gelir ve kurak dönemlerde planlı kesintiler yaşanabilir. Şebekeye bağlı sabit bir hat için bile yedek jeneratör kapasitesi düşünülmelidir. İkincisi rakım: Lusaka yüksek bir plato üzerindedir ve dizel jeneratörlerin gücü rakımla düşer. Jeneratör, kırıcı, besleyici, elek ve bant motorlarının toplam gücü ile jeneratör üreticisinin rakım düzeltmesi birlikte hesaba katılarak seçilmelidir. Yalnız kırıcı motoruna bakarak boyutlandırma yapmak, ilk yoğun günde kesintiye yol açar.

Mobil Ön Elekli DMK ünitesinin yandan görünümü: yükseltilmiş elek, eğimli konveyörler ve merdivende operatör
Mobil Ön Elekli DMK'nin ocaktaki yan görünümü; yükseltilmiş elek kulesi, ikincil kırıcı bölümü ve stok bantları görülüyor.

Yağışlı ve kurak dönemde hattı ayakta tutan işletme ayarları

Lusaka'nın yılı belirgin biçimde yağışlı ve kurak dönemlere ayrılır; aynı hat iki farklı malzemeyle çalışıyormuş gibi davranır. Yağışlı aylarda kil ıslanır, besleyici ızgarasında tıkanma ve bantlarda yapışma artar. Bu dönemde ızgara aralığının artırılması, by-pass oranının yükseltilmesi ve bant sıyırıcılarının sık kontrolü üretim kaybını azaltır. Kurak aylarda ise sorun tozdur: transfer noktalarında su püskürtmeli toz bastırma ve bant kapakları projeye göre eklenebilecek önlemlerdir.

Darbeli kırıcının aşınma maliyeti palet alaşımına bağlıdır. Ürün sayfalarımızdaki genel kurala göre temiz ve aşındırıcı malzemede yüksek kromlu beyaz dökme demir, patlatmadan metal parça gelme riski olan ocaklarda tok mangan veya martensitik alaşım tercih edilir. Mobil Ön Elekli DMK'nin paletleri çift taraflı kullanılabilir ve gövdesi hidrolik olarak açılır; bu sayede palet çevirme ve değiştirme işi daha kısa sürer. Dolomit ocağında aylık palet ölçümünü kayda geçirmek, yedek parça siparişini tahminle değil veriyle yapmayı sağlar.

Apron ayarı, ürün eğrisini değiştirmenin en hızlı yoludur. Ayar küçüldükçe ince oranı artar, kapasite düşer. Pazarda kum talebi artarsa apronu yaklaştırmak, mıcır talebi artarsa açmak yeterli olabilir; ancak her değişiklikten sonra elek çıktısını tartarak dengeyi kontrol etmek gerekir.

Teklif talebinden önce ocaktan toplanacak bilgiler

Doğru teklif, doğru veriden çıkar. Aşağıdaki listeyi doldurup bize göndermeniz, model önerisini tahmin yerine hesaba dayandırır:

  1. Cephenin farklı noktalarından alınmış numunelerin laboratuvar sonuçları: basınç dayanımı, aşındırıcılık ve silis oranı.
  2. Patlatma sonrası tipik ve en büyük blok boyutu.
  3. Malzemedeki kil ve toprak oranı ile yağışlı dönemdeki nem durumu.
  4. Hedeflenen saatlik kapasite ve günlük çalışma saati.
  5. İstenen fraksiyonlar ve her birinin yaklaşık payı.
  6. Enerji kaynağı: şebeke bağlantısı, jeneratör veya ikisi birden.
  7. Saha düzeni: cephe ilerleme yönü, stok alanı ve kamyon yolu.
  8. Tercih edilen liman ve teslim şekli.

Sık sorulan sorular

Dolomit için çeneli kırıcı yerine neden darbeli kırıcı öneriyorsunuz?

Silis oranı düşük dolomitte darbeli kırıcı tek kademede daha yüksek küçültme ve daha kübik tane verir. Numune testinde silis veya aşındırıcılık yüksek çıkarsa önerimizi çeneli ön kırıcı ve konik ya da kübitzer ikincil kırıcıya çeviririz.

Mobil kurgu mu, sabit kurgu mu daha uygun?

Cephe sık yer değiştiriyorsa veya arazi izinleri uzun vadeli değilse iki mobil ünite esneklik sağlar. Rezerv uzun yıllara yetiyor ve elektrik bağlantısı planlanabiliyorsa GPS-1413 ya da PDK02 ile DMK02'den oluşan sabit hat daha sade bir işletme sunar.

Garanti ve belgeler nelerdir?

Makinelerimiz 1 yıl garantilidir; aşınma parçaları garanti kapsamı dışındadır. Üretimimiz ISO 9001 ve CE belgelidir. General Makina 1976'dan beri İzmir'de üretim yapmaktadır.

Fiyatı hangi unsurlar belirler?

Mobil veya sabit kurgu, kırıcı ve elek modelleri, bant sayısı, jeneratör ihtiyacı, toz bastırma gibi seçenekler ve sevkiyat şekli fiyatı belirler. Bu bilgiler netleştiğinde projeye özel teklif hazırlarız.

Sonuç

Lusaka dolomiti, darbeli kırıcıyla verimli ve kübik agrega üretmeye uygun bir hammaddedir; başarının anahtarı kil ve silis bantlarını önceden ölçmek, ızgaralı ön elemeyle kırıcıyı korumak ve enerji planını rakım ile şebeke kesintilerine göre yapmaktır. 150-250 t/s hedefi için iki mobil ünite, tek gövdeli GPS hattı veya ayrı primer-sekonder sabit hat seçenekleri vardır. Kalker ve karbonat kayaçlarındaki genel deneyimimiz için kalker için mobil konkasör çözümleri yazısına göz atabilirsiniz. Numune sonuçlarınızı ve hedef ürünlerinizi iletişim sayfamızdan bize iletin; ocağınıza uygun kurguyu birlikte belirleyelim.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Murat Aydın
Kırma-eleme tesisleri ve model seçimi · General Makina

İlgili İçerik

Mısır Yeni Başkent Projelerinde Agrega İçin Mobil Darbeli Konkasör
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Mısır Yeni Başkent Projelerinde Agrega İçin Mobil Darbeli Konkasör

Yeni İdari Başkent çevresindeki kireçtaşı ve dolomit ocaklarında 200-300 t/s agrega için ilk aday General 02, büyüme payı için Gene…

Mısır'da Dolomit Kırmak İçin Mobil Darbeli Konkasör
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Mısır'da Dolomit Kırmak İçin Mobil Darbeli Konkasör

Mısır'da 120-180 t/s dolomit kırmak için temiz, düşük silisli taşta GPS 1210 kırıcılı General 01 tek şaside dört ürün verir; sık ta…

M-PDK01 ve M-PDK02: Seyyar Primer HSI Kırıcı
Ürünler

M-PDK01 ve M-PDK02: Seyyar Primer HSI Kırıcı

Mobil Primer Darbeli Kırıcı, besleyici bunker ile birincil darbeli (HSI) kırıcıyı tek şasede birleştirir. 0-1200 mm besleme, 0-70 m…

Cezayir'de Çimento Hammaddesi Kırmak İçin Primer Darbeli Kırıcı
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Cezayir'de Çimento Hammaddesi Kırmak İçin Primer Darbeli Kırıcı

Cezayir'de 250-450 t/s kireçtaşı ve marn hazırlayan bir çimento ocağında tek kademede yüksek redüksiyon veren GNR PDK01 ya da seyya…