İçeriğe geç

Cezayir'de Çimento Hammaddesi Kırmak İçin Primer Darbeli Kırıcı

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Cezayir'de Çimento Hammaddesi Kırmak İçin Primer Darbeli Kırıcı

Bir çimento fabrikasının kırıcıdan beklediği şey, bir agrega ocağının beklediğinden farklıdır. Agrega üreticisi tane şeklini ve fraksiyon sayısını konuşur; çimento tarafı ise klinker fırınına giden farinin kimyasını dengede tutacak, ön homojenizasyon stokuna düzenli akacak ve hammadde değirmenini zorlamayacak bir kırılmış kireçtaşı ister. Cezayir'de kireçtaşı ve marn ocağından saatte 250-450 ton hammadde hazırlayacak bir hatta primer darbeli kırıcının neden öne çıktığını, bu aralığı hangi gerçek modellerin karşıladığını ve yatırım kararından önce ocakta hangi verilerin toplanması gerektiğini bu yazıda bir proses mühendisinin gözüyle ele alıyoruz.

Fırın hattının kırıcıdan istediği: kimya, tane boyu, süreklilik

Çimento hammaddesinde kırıcının görevi şudur: ocaktan gelen iri ve düzensiz bloğu, değirmen tedarikçisinin belirlediği üst tane boyunun altına, kesintisiz ve öngörülebilir bir debiyle indirmek. Kübik tane şekli burada ikincil bir konudur; hammadde zaten değirmende toz hâline getirilecektir. Asıl belirleyici olan üç şeydir.

Birincisi kimyasal süreklilik. Kireçtaşı tek başına fırına gitmez; silis, alümin ve demir oksidi dengelemek için marn, kil ya da başka düzeltici malzemelerle birlikte hazırlanır. Kırıcı çıkışı ne kadar düzenli olursa ön homojenizasyon stokunda karışım o kadar kolay tutturulur. İkincisi tane boyu dağılımı. Çıkışta çok fazla iri parça kalırsa değirmenin yükü artar; gereğinden ince çıkış ise tozlanmayı ve bant taşıma kayıplarını büyütür. Üçüncüsü süreklilik. Bir agrega ocağında kırıcı durduğunda stoktan satış devam eder; çimento fabrikasında hammadde stoku eridiğinde fırın programı risk altına girer. Bu nedenle kapasite hesabı, ortalama tonajdan çok durma senaryolarına göre yapılmalıdır.

Cezayir ocaklarında çimento hammaddesinin karakteri

Cezayir'in kuzeyinde, özellikle Tell Atlas kuşağında kireçtaşı ve marn formasyonları yaygındır ve çimento sanayisinin hammadde ocakları büyük ölçüde bu kuşağa dayanır. Aynı ocakta saf ve sert bir kireçtaşı bankı ile killi, nemli marn seviyeleri yan yana bulunabilir. Bu karışım kırıcı seçimini doğrudan etkiler: sert banklar kırma enerjisini, killi seviyeler ise besleme tarafındaki tıkanma riskini belirler.

Bölgeden bölgeye değişen bir diğer unsur silis içeriğidir. Bazı kireçtaşı banklarında çört yumruları ya da kumlu ara seviyeler bulunabilir. Bu tür ayrıntılar genel jeoloji haritasından okunamaz; ocağın farklı kotlarından alınmış numunelerin aşındırıcılık ve kimya analizi olmadan model seçimi yapılmamalıdır. Kuru ve sıcak yaz aylarında iç kesimlerdeki ocaklarda toz, yağışlı dönemde ise kuzey ocaklarında yapışkan marn işletmenin iki ayrı yüzüdür; hat bu iki mevsime göre tasarlanır.

Darbeli primer kırıcı kireçtaşında neden avantajlı?

Primer darbeli kırıcıda (HSI) yatay rotordaki blow-bar'lar malzemeye vurur ve onu kırma plakalarına fırlatır; kırılma sıkıştırmayla değil serbest darbeyle olur. Kireçtaşı gibi kırılgan ve aşındırıcılığı düşük bir kayaçta bu prensip tek kademede çok yüksek küçültme sağlar. GNR PDK serisinin ürün bilgisinde kireçtaşı için 20:1'e varan redüksiyon oranı belirtilir; çeneli kırıcıda tipik oranlar bunun çok altındadır. Çimento hattı açısından bunun pratik sonucu şudur: aynı nihai boyuta ulaşmak için daha az kırma kademesi, daha kısa bant hattı ve daha az aktarma noktası gerekir. Aktarma noktası azaldıkça hem toz kaynağı hem de bakım noktası azalır.

Darbeli kırıcının bir diğer avantajı, killi marnı çeneli kırıcıya göre daha az sorunla işlemesidir; çene boşluğunda sıkışıp keklenen malzeme, rotorun hızlı darbesiyle dağıtılır. Yine de nemli ve yapışkan besleme için asıl çözüm besleyici tarafındadır; aşağıda ayrıca ele alıyoruz.

Silis yükseldiğinde ne değişir?

Darbeli kırıcının sınırı aşındırıcılıktır. PDK ürün verisinde kireçtaşının aşınma indeksi Ai yaklaşık 0,001–0,03 aralığında verilir; silis oranı %10'un üzerinde ya da Ai değeri 0,15'in üzerinde olan malzemelerde blow-bar'ların çok hızlı tükendiği ve bu durumda çeneli + konik kombinasyonun tercih edildiği belirtilir. Cezayir'deki bir çimento ocağında hammaddenin büyük kısmı temiz kireçtaşıysa ama silis düzeltmesi için kumtaşı ya da silisli kum ekleniyorsa, bu katkıyı darbeli kırıcıdan geçirmek yerine ayrı bir yoldan hazırlamak aşınma maliyetini kontrol altında tutar.

250-450 t/s aralığını karşılayan gerçek modeller

Aşağıdaki tablo, bu kapasite bandına yaklaşan primer darbeli kırıcıları yalnızca ürün sayfalarımızda yayımlanan değerlerle karşılaştırır. Bilinmeyen hücreler boş bırakılmıştır.

Çimento hammaddesi için primer darbeli kırıcı seçenekleri (üretici verileri)
ModelYapıKapasite (t/s)Maks. besleme (mm)Rotor (mm)Motor (kW)Ağırlık (kg)
GNR PDK01Sabit primer HSI250–50010001400×1500315—
GNR PDK02Sabit primer HSI200–3009001400×1200200—
M-PDK01Seyyar, besleyici bunkerli250-5001200—31550.000
M-PDK02Seyyar, besleyici bunkerli200-3001200—25045.000
GPS-1415Primer + sekonder tek gövde150–40010001400×1500315—

Tablodan çıkan sonuç açık: 250-450 t/s bandının tamamını tek makineyle karşılayan modeller GNR PDK01 primer darbeli kırıcı ve onun seyyar karşılığı M-PDK01'dir. GPS-1415 üst sınırda 400 t/s'de kaldığı için 450 t/s hedefini tek başına karşılamaz; daha düşük tonajlı ve ikinci kademe ürünü de isteyen projelerde değerlendirilebilir. Diğer kırıcı tiplerini karşılaştırmak isteyenler kırıcı ve kırma makineleri kategorisine bakabilir.

Seçenek A: sabit GNR PDK01 hattı

Ocak ömrü uzun ve fabrikaya bantla bağlanacak bir kırma noktası planlanıyorsa en sade çözüm, beton temel üzerine kurulan tek bir GNR PDK01'dir. 1000 mm besleme ağzı, ocak patlatmasından gelen iri blokların büyük kısmını kabul eder; 315 kW motor ve 1400×1500 mm rotor, 450 t/s hedefinin üzerinde bir pay bırakır. Besleyici seçiminde tuzağa düşmemek gerekir: GNR 110 grizzly besleyici 200~300 t/s ile bu hattı aç bırakır; 350~600 t/s kapasiteli GNR 140 (1400×5000 mm, 2x9,2 kW) bu tonaja uygun olandır. Sabit hat kurgusunun tamamı için sabit taş kırma eleme hatları sayfası referans alınabilir.

Seçenek B: ocak cephesine yakın M-PDK01

Basamaklar ilerledikçe kırma noktasının da cepheyle birlikte yer değiştirmesi isteniyorsa M-PDK01 seyyar primer darbeli kırıcı aynı kapasite bandını tek şase üzerinde sunar. Besleyici bunker (1500×5000 mm) ve kırıcı birlikte gelir; 0-1200 mm besleme kabul eder ve 0-70 mm çıkış verir. Kamyon taşıma mesafesi kısaldıkça ocak içi nakliye maliyeti düşer; buna karşılık 50.000 kg'lık ünitenin her yer değişiminde zemin hazırlığı ve bant hattı uzatması planlanmalıdır.

Seçenek C: iki ünite ile yedekli besleme

Fırın sürekliliği her şeyin önündeyse iki adet M-PDK02 (her biri 200-300 t/s) toplamda 400-600 t/s aralığına ulaşır. Normal çalışmada iki ünite birlikte 450 t/s'yi rahat karşılar; biri blow-bar değişimi ya da arıza için durduğunda diğeri tek başına bandın alt ucuna, yani 250 t/s civarına yakın bir debiyle ön homojenizasyon stokunu beslemeye devam eder. Tek büyük makineye göre yatırım ve işletme kalemi artar; karşılığında hammadde akışı hiç sıfırlanmaz. Bu seçeneğin anlamlı olup olmadığı, fabrikanın stok holü hacmi ve fırının günlük tüketimiyle birlikte hesaplanmalıdır.

Fabrika sahasında GPJ-60 kırıcı gövdeli, katlanmış bantlı lastikli mobil kırma tesisi yandan
General Makina fabrika sahasında sevkiyat öncesi bekleyen lastikli mobil kırma ünitesi; katlanmış bant ve delikli bunker yan panelleri yol konumunda.

Killi marn ve yağışlı dönem: besleme tarafındaki karar

Çimento ocaklarında kapasite kaybının en sık nedeni kırıcının kendisi değil, besleyicide köprü kuran ya da ızgarayı tıkayan killi malzemedir. Kuru kireçtaşı bankları için titreşimli grizzly besleyici idealdir: ızgaralı bölüm ince malzemeyi ve toprağı kırıcıya girmeden ayırır, kırıcı ağzı sürekli dolu çalışır. Marn oranı yüksek ve nemli dönemlerde ise sabit ızgara aralıkları hızla tıkanır.

Bu koşul için Wobbler besleyici (GWB1136) değerlendirilmelidir. Senkronize dönen eliptik diskli miller kendi kendini temizler, yapışkan ince fraksiyonu ayırırken iri kayayı kırıcıya taşır. GWB1136 için verilen 75-600 t/s besleme kapasitesi, 18,5 kW motor gücü ve 1500 mm maksimum besleme boyutu 450 t/s'lik bir PDK01 hattıyla uyumludur. Burada çimento tarafına özgü bir avantaj daha vardır: ayrılan killi ince malzeme çoğu zaman atık değil, farinin alümin düzeltmesinde kullanılabilecek bir bileşendir. Bu fraksiyonun ayrı bantla stoklanıp kullanılamayacağı fabrikanın kimya laboratuvarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Aşınma parçaları ve patlatmadan gelen metal

Primer darbeli kırıcının işletme maliyetini büyük ölçüde blow-bar alaşımı belirler. Temiz ve aşındırıcılığı yüksek beslemede yüksek kromlu beyaz dökme demir, ani darbe ve metal parça riski olan beslemede tok mangan ya da martensitik alaşım tercih edilir. Çimento ocaklarında ikinci durum sanıldığından sık görülür: delici uçları, kepçe dişleri ve patlatma artığı demir parçalar kırıcıya ulaşabilir. Bu nedenle bant hattına manyetik ayırıcı ya da metal dedektörü eklenmesi, projeye göre seçilebilecek önlemler arasında ilk sıralarda yer almalıdır.

Toz tarafında da benzer bir yaklaşım geçerlidir. Kırıcı çıkışı, bant aktarma noktaları ve stok besleme bandı tozun yoğunlaştığı yerlerdir. Kapalı bant örtüleri, su spreyi ile toz bastırma ya da filtreli emiş, sahanın yerleşimine ve fabrikanın çevre şartnamesine göre seçilir. Suyun kıt olduğu iç kesim ocaklarında filtre çözümü, suyun bol olduğu ancak marnın zaten nemli olduğu ocaklarda ise ölçülü sprey daha mantıklıdır.

Hidrolik ayakları açılmış, geniş besleme bunkerli ve korkuluklu bakım platformlu mobil tesis
General Makina sahasında hidrolik destek ayakları açık mobil ünite: geniş besleme bunkeri ve korkuluklu bakım platformu, besleme tarafına güvenli erişimin önemini gösteriyor.

Teklif öncesi ocaktan toplanacak bilgiler

Doğru model ve doğru besleyici ancak ocağın gerçek verileriyle seçilebilir. Bir teklif talebine eklenmesi gereken bilgileri şöyle sıralıyoruz:

  • Farklı kotlardan alınmış kireçtaşı ve marn numunelerinin kimya analizi ile silis içeriği
  • Aşındırıcılık testi (Ai) ve mümkünse basınç dayanımı sonuçları
  • Patlatma sonrası en iri blok boyutu ve tipik tane dağılımı
  • Değirmen tedarikçisinin istediği üst tane boyu ve stok holüne giriş koşulu
  • Saatlik hedef ile günlük ve yıllık çalışma süresi; fırının hammadde tüketimine göre gereken yedeklilik
  • Yağışlı dönemde marnın nem ve kil durumu
  • Elektrik altyapısı: şebeke bağlantısı mı, jeneratör mü
  • Kırma noktası ile fabrika arasındaki mesafe ve bant güzergâhı
  • Nakliye: Akdeniz limanından ocağa karayolu güzergâhı, köprü ve yol sınırlamaları

Garanti edilen kapasitenin hangi malzeme ve hangi çıkış boyutu için verildiğini sözleşmeye yazdırın; bu konuyu sözleşmeye eklenmesi gereken teknik maddeler yazımızda ayrıntılı ele aldık. Ocağın bağlı olduğu idarenin ya da fabrikanın teknik şartnamesindeki kapasite ve çevre koşulları da teklif aşamasında ayrıca teyit edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Cezayir'de daha önce çalışan bir makineniz var mı?

Evet, ancak farklı ölçekte: Cezayir'de General 01 mobil konkasör ile 150 t/s'lik proje sitemizde yer alıyor. Bu proje mobil ve daha düşük tonajlı bir uygulamadır; 250-450 t/s'lik çimento hammaddesi hattı için yukarıdaki PDK seçenekleri ayrıca projelendirilir.

Primer darbeli kırıcı çıkışı doğrudan hammadde değirmenine gidebilir mi?

Bu, değirmenin kabul ettiği üst tane boyuna bağlıdır. M-PDK serisi için 0-70 mm çıkış verilir; değirmen daha ince besleme istiyorsa hatta ikinci bir kırma ya da eleme kademesi gerekir. Karar, değirmen tedarikçisinin besleme şartıyla birlikte verilir.

Aynı hattan hem kireçtaşı hem marn geçirilebilir mi?

Geçirilebilir; pek çok ocakta ikisi zaten aynı patlatmadan gelir. Önemli olan, nemli dönemde marnın besleyiciyi tıkamaması ve iki malzemenin ön homojenizasyon stokunda istenen oranda buluşmasıdır. Besleyici tipi ve ızgara aralığı bu dengeye göre seçilir.

Fiyat hangi unsurlara göre oluşur?

Model ve adet (tek PDK01 ya da iki M-PDK02), sabit veya seyyar yapı, besleyici tipi, bant hattının uzunluğu, toz ve metal ayırma donanımı, elektrik çözümü ve sevkiyat kapsamı fiyatı belirler. Ocak verileriyle birlikte projeye özel teklif hazırlanır.

Sonuç

Cezayir'deki bir çimento ocağında 250-450 t/s kireçtaşı ve marn hazırlamak için en doğrudan yol, tek kademede yüksek redüksiyon veren bir GNR PDK01 ya da cepheye yakın çalışacak M-PDK01'dir; fırın sürekliliği öncelikse iki M-PDK02 ile yedekli bir düzen kurulabilir. Asıl farkı besleyici seçimi, blow-bar alaşımı ve ocak numunelerinin gerçek analizi yaratır. 1976'dan beri İzmir'de kırma ve eleme ekipmanı üreten ekibimizle ocak verilerinizi paylaşmak için iletişim sayfamızdan bize ulaşın; ISO 9001 ve CE belgeli ekipman, aşınma parçaları hariç 1 yıl garanti ile teklif hazırlayalım.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Murat Aydın
Kırma-eleme tesisleri ve model seçimi · General Makina

İlgili İçerik

Mobil Primer Darbeli Kırıcının Muğla’ya Nakliyesi Yapıldı.
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Mobil Primer Darbeli Kırıcının Muğla’ya Nakliyesi Yapıldı.

Mobil Primer Darbeli Kırıcının Muğla’ya Nakliyesi Yapıldı.

Primer Darbeli Kırıcı Seçimi: Silissiz Kalker, Çalışma Prensibi ve Ürün Dağılımı
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Primer Darbeli Kırıcı Seçimi: Silissiz Kalker, Çalışma Prensibi ve Ürün Dağılımı

Primer darbeli kırıcı, SiO2 içermeyen kalker işleyen tesislerde, orta sertlikte ve az aşındırıcı malzemeyi tek kademede yüksek oran…

Suudi Arabistan'a GPDK 02: Kireçtaşı ve Dolomit İçin Primer Darbeli Kırıcı
ÜRÜN TANITIMLARI

Suudi Arabistan'a GPDK 02: Kireçtaşı ve Dolomit İçin Primer Darbeli Kırıcı

Suudi Arabistan'da çalışacak GPDK 02 primer darbeli kırıcının imalatını tamamladık.

GNR PDK01 Primer Darbeli Kırıcının İmalatı Tamamlandı: Novi Pazar'daki Sabit Tesis İçin
ÜRÜN TANITIMLARI

GNR PDK01 Primer Darbeli Kırıcının İmalatı Tamamlandı: Novi Pazar'daki Sabit Tesis İçin

Sırbistan'ın Novi Pazar kentinde kurulacak sabit konkasör tesisi için GNR PDK01 primer darbeli kırıcıyı imal ettik.