Yol alttemel ve temel agrega şartnamesi

Yol alttemel ve temel agrega şartnamesi neyi ayırır

Şantiyede sık duyulan cümle şudur: malzeme aynı ocaktan çıkıyor, tabaka farkı ne olacak. Oysa yol alttemel ve temel agrega şartnamesi iki farklı görev tanımı yazar. Alttemel, taban zemini ile üst yapı arasında yük dağıtan ve drenaj sağlayan kalın bir geçiş tabakasıdır; temel ise kaplamanın hemen altında oturan, gerilmenin en yoğunlaştığı ve sıkışma sonrası kilitlenmesi beklenen tabakadır. Görev farklıysa kabul kriterleri de farklıdır.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: bir kırma eleme tesisi aynı tüvenandan iki ayrı ürün üretmek zorundadır ve bu iki ürün ayrı stoklanır. Aynı yığından hem alttemel hem temel satan bir tesis, er ya da geç deney sonucu nedeniyle malzeme iade eder.

Ölçülen büyüklükler ve deney yöntemleri

İki tabakada da aynı büyüklükler ölçülür, fakat beklenen sıkılık farklıdır. Deney yöntemi adları sözleşmeye yazılırken standardın güncel baskısı esas alınır.

Tablodaki sayısal limitler bilinçli olarak yazılmamıştır: bu limitler idarenin şartnamesinden, yolun sınıfından ve trafik yükünden okunur. Bir tesisin yapması gereken, limitleri ezberlemek değil, sözleşmedeki limit setini üretim kontrol planına çevirmektir.

Neden temel daha temiz olmak zorunda

Temel tabakası, kaplamadan gelen tekerlek yükünü doğrudan alır. İnce madde ve kil oranı arttığında malzeme suya doyduğunda taşıma gücünü kaybeder ve kaplamada oturma olarak görünür. Bu yüzden temelde yıkamalı üretim veya en azından etkin toz alma tercih edilir. Alttemelde aynı hassasiyet aranmaz, çünkü tabaka daha derindedir ve drenaj görevi ağır basar.

Gradasyonun tesiste kurulması

İstenen bant, kırıcı ayarıyla değil elek kombinasyonuyla tutturulur. Tersiyer kırıcıdan çıkan ürünün tek başına şartname bandına oturması beklenmez; genellikle iki veya üç fraksiyon kontrollü oranlarda karıştırılarak bant içine getirilir. Karışım oranı sabit bir reçete değildir: tüvenan değiştikçe ve elek telleri yorulduğunda yeniden ayarlanır. Bu nedenle üretim sırasında düzenli numune alınmadan bant tutturulamaz.

Sahaya taşınan malzemede ayrışma da ayrı bir risktir. Yüksekten dökülen geniş bantlı malzeme, yığının eteğinde iri, tepesinde ince toplanır. Yükleme sırasında yığının yalnız bir yüzünden alınan malzeme şartnameye uymayabilir; doğru yöntem yığın boyunca dikey kesit alacak şekilde yüklemektir.

İki tabakanın kalınlık ve serme mantığı

Kriter farkı yalnız laboratuvarda kalmaz, serme aşamasında da görünür. Alttemel genellikle daha kalın tabakalar halinde serilir çünkü üst tane boyu iridir ve tabaka kalınlığının en iri taneye göre yeterli olması gerekir; çok ince serilen iri malzeme silindir altında kilitlenmez, taneler kırılarak yerleşir. Temel tarafında ise tane boyu küçüldüğü için daha ince tabakalar tercih edilir ve yüzey düzgünlüğü belirleyici hale gelir, zira üstüne gelen bağlayıcılı tabakanın kalınlığı bu yüzeyin düzgünlüğüne bağlıdır.

Bu nedenle tesis, iki ürünün yalnız gradasyonunu değil üst tane boyunu da sözleşmeye göre sabitler. Sahada sık yaşanan sorun, temel için sipariş edilen malzemenin üst tane boyunun beklenenden iri gelmesi ve ince serilen tabakada yüzeyde tane oynamasıdır. Sevkiyat öncesi tek bir elek kontrolü bu tartışmanın tamamını önler.

Sıkıştırma olmadan şartname anlamsızdır

Doğru gradasyon yanlış su içeriğiyle sıkıştırıldığında hedef yoğunluğa ulaşmaz. Optimum su muhtevası laboratuvarda belirlenir ve sahada tabaka kalınlığı, silindir tipi ve geçiş sayısı buna göre planlanır. Malzemeyi suçlamadan önce sıkıştırma kaydına bakmak, çoğu uyuşmazlığı çözer. Bu tarafın plent ve karışım ekipmanıyla ilişkisi yol temeli plentmiks tesisi sayfasında ayrıntılandırılıyor.

Üretim kontrol planı

Şartnameyi karşılamak tek seferlik bir deney değil, süreklilik işidir. Vardiya başına en az bir gradasyon, günlük ince madde kontrolü, haftalık plastisite ve periyodik aşınma deneyi tipik bir plandır. Sonuçlar tarih ve stok numarasıyla birlikte tutulur; iade tartışmasında elde yalnız bu kayıt kalır. Şantiye tarafındaki lojistik ve tesis kurulumu konuları şantiye ve mobil tesis başlığında toplanmıştır.

Sık sorulanlar

Geri dönüşüm malzemesi bu tabakalarda kullanılabilir mi

Kullanılabilir; belirleyici olan malzemenin kökeni değil, aynı deneylerden geçip geçmediğidir. Beton kırığında ince madde oluşumu ve su emme davranışı ayrıca izlenir.

Alttemel için elenmiş tüvenan yeterli mi

Bazen yeterlidir, fakat karar deneyle verilir. Elenmiş tüvenan çoğu zaman plastisite ve tane şekli tarafında sınırda kalır ve bir kırma aşaması eklenmesi gerekir.

İki tabaka için aynı stok kullanılabilir mi

Kullanılmamalıdır. Aynı yığından iki farklı şartname beyan etmek, kayıt düzenini de deney izlenebilirliğini de bozar.