İçeriğe geç

Türkiye’nin Coğrafi Şartlarına Uygun Mobil Konkasör Mühendislik Çözümleri

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Türkiye’nin Coğrafi Şartlarına Uygun Mobil Konkasör Mühendislik Çözümleri

Türkiye'de bir mobil konkasörün çalışacağı yer, aynı ülke sınırları içinde birbirine hiç benzemeyen sahalar demektir: kıyıya yakın bir kireçtaşı ocağı, yüksek bir platodaki bazalt yarması, ovadaki bir dere yatağı ya da yalnızca dar bir köy yoluyla ulaşılan dağ ocağı. Bu yazı bölge adlarını değil, saha tiplerini esas alıyor. Makineyi belirleyen şey haritadaki konum değil; taşın cinsi, tüvenanın nemi ve kili, sahaya giden yolun izin verdiği ölçü, enerjiye erişim ve iklimdir. Her saha tipi için hangi mühendislik riskinin öne çıktığını, bu riski hangi mekanizmanın çözdüğünü ve General Makina ürün tablolarında hangi modelin aday olduğunu sırayla ele alıyoruz.

Coğrafyayı dört mühendislik sorusuna çevirmek

Teklif hazırlanırken sorulan "Tesis hangi bölgede çalışacak?" sorusu tek başına cevap vermez. Aynı ilin sınırları içinde kireçtaşı ocağı da, volkanik taş yarması da, alüvyon düzlüğü de bulunabilir. Bu yüzden coğrafi şartları, her biri ayrı bir ekipman kararına bağlanan dört soruya ayırıyoruz:

  1. Taş ne kadar sert ve aşındırıcı? Kırıcı prensibini, yani darbe mi basma mı sorusunu bu belirler.
  2. Tüvenan ne kadar killi, nemli ya da yuvarlak? Besleyici tipini, ön eleme ve yıkama ihtiyacını bu belirler.
  3. Sahaya giden yol hangi ölçüye ve ağırlığa izin veriyor? Şase sayısını ve model büyüklüğünü bu belirler.
  4. Enerji ve iklim koşulları nasıl? Jeneratör gücünü, şebeke bağlantısını ve çalışma sezonunun planını bu belirler.

Bu dört soru cevaplanmadan kapasite konuşmak erkendir. Katalogdaki t/s aralığı, makinenin uygun malzemede ve doğru ayarda verdiği banttır. Yanlış prensipteki bir kırıcı aynı bandı sahada tutturamaz; tutturduğu durumda da aşınma parçasını beklenenden hızlı tüketir.

General 944 Mobil Çeneli + Konik Kırma Eleme Tesisi, çekici üzerinde sevkiyata hazır
General 944 Mobil Çeneli + Konik Kırma Eleme Tesisi, çekici üzerinde sevkiyata hazır

Kireçtaşı ağırlıklı sahalar: darbe prensibinin alanı

Türkiye'nin pek çok bölgesinde agrega ocaklarının büyük kısmı kireçtaşı ve benzeri az aşındırıcı taş üzerinde çalışır. Bu taşta darbeli kırıcı iki kazanç getirir: tek kademede yüksek küçültme oranı ve kübik tane. Aşınma parçası tüketimi de abrazif kayaya göre makul seviyede kalır.

General 800, PDK 1280 primer darbeli kırıcısıyla 80-150 t/s bandında çalışır, 600 mm'ye kadar besleme alır ve 1300×4000 mm 3 katlı elekle fraksiyonları ayırır; güç tarafında 450 kVA jeneratörle tanımlanmıştır. Daha yüksek tonaj isteyen ocak için General 01, GPS 1210 iki odalı darbeli kırıcısıyla primer ve sekonder işi tek gövdede toplar: 120-180 t/s, 700 mm besleme, 1600×5000 mm 4 katlı elek ve 550 kVA jeneratör.

Kireçtaşı sahasında asıl mühendislik sorusu çoğu zaman kırıcının kendisi değil, ocak örtüsünden gelen toprak ve ince malzemedir. Karstik ve çatlaklı formasyonlarda boşlukları dolduran kil ceplerine sık rastlanır. By-pass ızgaralı titreşimli besleyici bu inceyi kırıcıya sokmadan ayırır; rotor gereksiz yükten kurtulur, toprak da ürüne karışmaz. Teklif aşamasında örtü kalınlığını ve kil ceplerini tarif etmek, besleyici ve ızgara seçimini doğrudan değiştirir.

Bir sınırı da belirtmek gerekir: kireçtaşının içinde silisli bantlar ya da çakmaktaşı yumruları varsa darbe paletlerinin ömrü belirgin biçimde kısalır. Numune incelenmeden "kireçtaşı ise darbeli" kuralını otomatik uygulamayın; ocağın farklı kotlarından alınan birkaç numune, tek bir el örneğinden çok daha güvenilir bir tablo verir.

Bazalt ve sert volkanik kayaçlar: basma prensibi ve tane şekli

Doğu Anadolu'da ve İç Anadolu'nun bazı kesimlerinde volkanik kökenli bazalt ve andezit ocakları öne çıkar. Bu taşlar serttir ve silis içerikleri yüksek olabilir; darbeli bir primer burada metal parçayı hızla tüketir. Doğru kurgu, basma prensibiyle çalışan çene ve konik kademedir.

General 944 mobil çeneli + konik tesis bu kurgunun lastikli karşılığıdır: GPJ 90 çeneli primer ve GM430 konik sekonder, 800 mm besleme, 120-180 t/s, 1600×5000 mm 3 katlı yatay elek ve 550 kVA jeneratör. Konik kademe, basma-kırma prensibiyle aşındırıcı taşta darbeli rotora göre metal ömrünü uzatır. Tonaj ihtiyacı 200 t/s'nin üstüne çıkıyorsa GNR-MC110 değerlendirilir: GPJ 110 çeneli primer, 900 mm besleme, 200-300 t/s ve 750 kVA; hat iki ayrı şaseye bölünmüştür.

Bazaltta ikinci sorun tane şeklidir. Basma ile kırılan sert taş yassı tane verebilir; beton ya da asfalt şartnamesi kübik ürün istiyorsa primer sonrasına bir şekillendirme kademesi eklenir. Seyyar kübitzer serisinden GNR MK100, 1550×1200 mm rotoru, 250 mm besleme sınırı ve 132 kW motoruyla 90-130 t/s bandında çalışır; iç astarları Hardox 500 çeliktir. Serbest kuvars oranı yüksek taşta astar ömrü yakından izlenmeli, gerekirse konik alternatif yeniden değerlendirilmelidir.

Çeneli ve darbeli kırıcıların sert kayadaki davranışını model tablolarıyla ayrıca ele aldığımız sert kaya için çeneli ve darbeli konkasör karşılaştırması bu bölümün ayrıntılı devamıdır.

Dere malzemesi, kil ve nem: yıkama ve ön ayırma

Akarsu yataklarından ve alüvyon ovalarından gelen tüvenan yuvarlak, karışık boyutlu ve çoğu zaman killi ya da siltlidir. Burada kırıcı tipinden önce yıkama sorusu gelir: killi malzemeden yalnızca kırma ve kuru eleme ile temiz agrega çıkmaz, kil tanelerin yüzeyinde kalır ve beton reçetesini bozar.

Mobil 90 kırma-yıkama-eleme tesisi bu iş için tek şasede üç işlevi birleştirir: GPJ 90 çeneli kırıcı (800 mm besleme), 1600×5000 mm 3/4 katlı yıkamalı elek ve 600×6000 mm çiftli helezon yıkayıcı. 90-150 t/s bandında çalışır, 350 kVA jeneratörle tanımlanır ve 45.000 kg ağırlığındadır. Çiftli helezon, 0-5 mm kumu suyla birlikte kaçırmadan toplar; dere malzemesinde en değerli fraksiyon çoğu zaman bu kumdur.

Kilin çok yapışkan olduğu ve klasik ızgaranın körleştiği sahalarda sorun besleyicide başlar. Wobbler besleyicili mobil çeneli ünite, malzemeyi dönen miller üzerinde yuvarlayarak kili ve inceyi çeneye girmeden ayırır; 250-450 t/s bandındadır. Bu ünite ve primer, sekonder ya da kübitzer kademesini ayrı şaselerde sunan modeller mobil seyyar kırıcılar kategorisinde toplanır.

Yıkamalı hat su kaynağı, çöktürme havuzu ve çamur yönetimi ister. Dere yatağından malzeme alınması ve su kullanımı izne tabidir; yerel mevzuatı ilgili kurumdan teyit edin ve yıkama hattının yerini bu izne göre planlayın.

Dağ yolları, enerji ve iklim: şase ve güç seçimi

Türkiye'nin engebeli topografyası, sahaya ulaşımı model seçiminin bir parçası hâline getirir. Dar köy yolları, keskin virajlar, eğimli ocak rampaları ve taşıma sınırı olan köprüler, yükleme ölçüsünü ve ağırlığı tonaj kadar önemli kılar. Ürün tablolarındaki değerler karşılaştırma için şöyledir: General 800 için 3600×15500×4500 mm ve 35.000 kg, General 640 için 3500×17000×4500 mm ve 38.000 kg, General 944 için 4130×20350×4500 mm ve 70.000 kg. GNR-MC110'da ağırlık iki şaseye bölünür: primer şase 3000×13500 mm ve 55.000 kg, sekonder şase 4200×18300 mm ve 55.000 kg. Zor güzergâhta bu bölünme bir çözümdür; ayrıca primer şase tek başına çalışabildiği için sekonder kademe sonradan eklenebilir.

Tesis seçilmeden önce sahaya giden son kilometreler yerinde incelenmelidir: viraj yarıçapları, köprülerin taşıma sınırı, üst geçit yükseklikleri ve yol üstündeki enerji hatları. Bu bilgi teklif masasına geldiğinde model ve şase kurgusu baştan doğru seçilir.

Uzak ocaklarda şebeke çoğu zaman yoktur ya da yetersizdir. Jeneratör gücü modele göre tanımlanır: General 640 için 300 kVA (opsiyonel), General 800 için 450 kVA, General 01 ve General 944 için 550 kVA, GNR-MC110 için 750 kVA. Rakım yükseldikçe içten yanmalı motorların verebildiği güç azalır; yüksek platolardaki sahalarda jeneratör seçimini motor üreticisinin rakım düzeltmesine göre yaptırın.

İklim de saha tipine göre farklı önlem ister. Doğu Anadolu'nun uzun ve sert kışında hidrolik yağ, su devresi ve bunkerde donma riski öne çıkar. Karadeniz kıyısının yağışlı karakteri yapışkan besleme ve drenaj sorununu büyütür. Güneydeki sıcak ve kuru yazlarda ise motor soğutması ve toz bastırma ana gündemdir. Bu önlemler makineyle birlikte konuşulmalı, sahada sonradan eklenmemelidir.

General 640 Mobil Kırma Eleme Tesisi, taş ocağında üretimde
General 640 Mobil Kırma Eleme Tesisi, taş ocağında üretimde

Saha tipine göre karar matrisi

Aşağıdaki tablo, yukarıdaki saha tiplerini baskın riskle ve o riski çözen mekanizmayla eşleştirir. Değerler ilgili ürün tablolarından alınmıştır; tabloda karşılığı olmayan hücreler "—" ile gösterilmiştir.

Saha tipi, baskın risk ve aday model (değerler General Makina ürün tablolarından)
Saha tipiBaskın riskÇözüm mekanizmasıAday modelKapasiteBeslemeGüç
Kireçtaşı ocağı, örtü toprağı varİnce malzemenin kırıcıyı yormasıBy-pass ızgaralı besleyici + primer darbeliGeneral 80080-150 t/s600 mm450 kVA
Kireçtaşı, daha yüksek tonajİki ayrı kırıcının yer ve kurulum yüküPrimer ve sekonder tek gövdedeGeneral 01120-180 t/s700 mm550 kVA
Bazalt / andezitHızlı metal aşınmasıÇene + konik, basma prensibiGeneral 944120-180 t/s800 mm550 kVA
Sert kaya, yüksek tonaj, zor güzergâhTek şasenin ağırlık sınırıİki şaseli modüler hatGNR-MC110200-300 t/s900 mm750 kVA
Bazalt, kübik ürün şartıYassı taneSeyyar kübitzer ile şekillendirmeGNR MK10090-130 t/s250 mm132 kW
Dere yatağı, killi tüvenanKil ve kum kaybıYıkamalı elek + çiftli helezonMobil 9090-150 t/s800 mm350 kVA
Çok yapışkan kilIzgaranın körleşmesiWobbler ile ön ayırmaWobbler besleyicili mobil çeneli ünite250-450 t/s——

Matrisi kullanabilmek için teklif öncesinde sahadan şu bilgileri toplayın:

  • Ocağın farklı noktalarından alınmış temsili numune; mümkünse sertlik ve aşındırıcılık analizi.
  • Tüvenandaki en iri blok boyutu ile örtü toprağı ve kil cepleri hakkında gözlem.
  • Hedef ürünler ve bağlı oldukları şartname: beton agregası, asfalt agregası, alt temel.
  • Günlük çalışma saati ve hedef tonaj.
  • Sahaya giden güzergâhın dar ve riskli noktaları: köprü, viraj, eğim, üst geçit.
  • Şebeke durumu, saha rakımı ve kış koşulları.
  • Yıkamalı hat düşünülüyorsa su kaynağı ve izin durumu.

Bu listeyle mobil konkasör tesisleri kategorisindeki modelleri karşılaştırdığınızda aday sayısı genellikle bire ya da ikiye iner.

Sık sorulan sorular

Türkiye'nin her bölgesi için tek bir "en uygun" model var mı?

Hayır. Aynı bölgede kireçtaşı ocağı da bazalt yarması da bulunabilir. Model, bölge adına göre değil; taşın sertliğine, tüvenanın kil durumuna, güzergâha ve enerjiye göre seçilir.

Doğu Anadolu'daki bir bazalt ocağında darbeli tesis kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak sert ve aşındırıcı taşta darbe paletleri hızlı tükenir. Sürekli üretim için General 944 gibi çene + konik kurgu daha doğru bir başlangıçtır; kübik ürün şartı varsa ardından kübitzer kademesi eklenir.

Dere malzemesinde kuru eleme yetmez mi?

Malzemede kil ve silt yoksa yetebilir. Kil varsa kuru elekten çıkan agrega şartnameyi karşılamaz; yıkamalı elek ve helezon gerekir. Kararı numunenin yıkama testine göre verin.

Tesis fiyatı bölgeye göre değişir mi?

Fiyatı bölge değil, bölgenin gerektirdiği donanım belirler: kırıcı kombinasyonu, şase sayısı, jeneratör gücü, yıkama ekipmanı ve iklim önlemleri. Rakam vermek için saha bilgisiyle hazırlanmış bir teklif gerekir.

Sonuç

Türkiye'deki sahalar tek bir standart tesisle karşılanamayacak kadar farklıdır. Kireçtaşında darbe ve ızgaralı ön eleme, bazaltta basma ve şekillendirme, dere yatağında yıkama, zor güzergâhta şase kurgusu, uzak sahada doğru jeneratör gücü belirleyici olur. General Makina 1976'dan beri İzmir'de üretim yapıyor; ürünleri ISO 9001 ve CE belgelidir ve aşınma parçaları hariç 1 yıl garantiyle teslim edilir. Numunenizi, güzergâh bilgisini ve hedef ürünlerinizi paylaşın, sahanıza uygun kurguyu birlikte belirleyelim: teklif ve teknik görüşme için bize ulaşın.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Murat Aydın
Kırma-eleme tesisleri ve model seçimi · General Makina

İlgili İçerik

Kalker ve Kireç Taşı İçin Yüksek Verimli Mobil Konkasör Çözümleri
TESİS VERİMLİLİĞİ

Kalker ve Kireç Taşı İçin Yüksek Verimli Mobil Konkasör Çözümleri

Kalkerde verim, ızgaralı ön eleme, ocağa uygun çarpma paleti alaşımı, apron ayarı ve PLC ile dengelenen beslemeyle kazanılır. Gener…

Mobil Konkasörde Hidrolik Sistem Arızaları ve Çözümleri
BAKIM VE AŞINMA

Mobil Konkasörde Hidrolik Sistem Arızaları ve Çözümleri

Saatte 100-200 ton işleyen mobil konkasörde hidrolik arızaların çoğu kirli, sulu ya da havalanmış yağdan başlar ve kendini ayak çök…

Gana'da Granit Ocakları İçin Jeneratörlü Mobil Konkasör Tesisi
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Gana'da Granit Ocakları İçin Jeneratörlü Mobil Konkasör Tesisi

Gana'da şebekeden uzak granit ocakları için 120-180 t/s hedefe, 550 kVA güç üniteli ve GM430 konik sekonderli General 944 en uygun …

Irak Yol Şartnamesine Uygun Asfalt Mıcırı İçin Konkasör Ayarı
TESİS VERİMLİLİĞİ

Irak Yol Şartnamesine Uygun Asfalt Mıcırı İçin Konkasör Ayarı

Irak'ta 150-250 t/s asfalt mıcırı için kireçtaşında GNR-MC110, çakıl ve sert kayada General 944 ile isteğe bağlı GNR MK mobil kübit…