Suudi Arabistan'da Yol Projeleri İçin 250-375 t/s Mobil Tesis

Suudi Arabistan'da bir karayolu sözleşmesi imzalandığında agrega sorunu genellikle ilk ayda kendini gösterir: alttemel için binlerce ton kırmataş, temel tabakası için gradasyonu sıkı tutulmuş malzeme, asfalt için ise temiz ve kübik mıcır aynı takvime sıkışır. Üstelik güzergâh uzar, ocak ile serim noktası arasındaki mesafe her hafta değişir. Saatte 250-375 ton bandında çalışan bir mobil tesis bu tabloda iki işi birden görür: bir yandan hedef tonajı tutturur, bir yandan da yol ilerledikçe ocağı ve şantiyeyi takip eder. Aşağıda bu bandı karşılayan gerçek modelleri, Suudi güzergâhlarında karşılaşılan taş tiplerine göre nasıl seçileceklerini ve çöl sahasında işletmeyi etkileyen ayarları rakamlarıyla anlatıyoruz.
Katman katman düşünmek: yol yapımında 250-375 t/s neye karşılık gelir
Bir yol kesitinde her katmanın kırma tesisinden beklentisi farklıdır ve tesisin kapasitesini değil, ürün dağılımını belirleyen de bu beklentidir. Alttemel tabakası geniş bir gradasyon bandını tolere eder; tonajı yüksektir, şekil kriteri görece gevşektir. Temel tabakasında ince malzeme oranı ve plastisite sınırları devreye girer, bu da ön elemenin ne kadar iyi yapıldığına bağlıdır. Asfalt aşınma ve binder tabakaları için ise yassılık indeksi düşük, tozdan arındırılmış ve dar fraksiyonlu mıcır gerekir.
Bu nedenle "saatte kaç ton" sorusunu "hangi fraksiyondan saatte kaç ton" diye sormak gerekir. Örneğin 0-5 mm kırma kum fazla gelirken 12-19 mm eksik kalıyorsa, tesis nominal kapasitesinde çalışsa bile asfalt ekibi bekler. Fraksiyon sınırları, gradasyon zarfları ve kalite deneyleri projenin teknik şartnamesinde tanımlıdır; bu değerleri ilgili idareden ve sözleşme dokümanlarından teyit etmeden elek teli ve kırıcı ayarı seçilmemelidir.
Kırmataşın büyük bölümünün yol temeline gittiği projelerde kırma hattının arkasına bir plentmiks ünitesi eklemek de düşünülebilir. Mobil mekanik plent tesisi 200-600 t/s kapasite, 3-5 soğuk silo ve 2×22 kW çift milli mikserle çalışır; hazır beton değil, çimento ya da bağlayıcıyla stabilize edilmiş granüler temel üretir. Kırma tesisi ve plent aynı güzergâhta birlikte yer değiştirdiğinde ara stok ve kamyon trafiği kısalır.
Güzergâh boyunca değişen taş: batıdaki kalkandan orta platoya
Suudi Arabistan'ın jeolojisi, tek bir kırıcı tipinin bütün ülkede doğru cevap olmasına izin vermez. Kabaca söylemek gerekirse batıda, Kızıldeniz'e paralel uzanan Arap Kalkanı'nda magmatik ve metamorfik kayaçlar, geniş volkanik sahalarda bazalt öne çıkar; orta ve doğu kesimlerde ise tortul istif, yani kireçtaşı, dolomit ve kumtaşı hâkimdir. Vadi tabanlarında da yuvarlak çakıl ve kum birikimleri bulunur. Aynı yol projesi bu bölgelerden ikisini birden kesebilir.
Sert ve aşındırıcı kayaç: granit, bazalt, gnays
Silis oranı yüksek magmatik taşta darbeli kırıcının çekiçleri hızlı aşınır; bu taşta basma prensibiyle çalışan çene ve konik kombinasyonu metal ömrünü uzatır. Asfalt mıcırında kübik şekil gerekiyorsa sekonder kademede darbeli ünite yine devreye alınabilir, ancak aşınma parçası tüketimi işletme bütçesine baştan yazılmalıdır. Mangan döküm çene plakaları ve uygun alaşımlı blow bar seçimi, numune deneyiyle birlikte konuşulmalıdır.
Kireçtaşı, dolomit ve vadi çakılı
Orta platodaki kireçtaşı ocaklarında primer darbeli kırıcı tek kademede yüksek küçültme oranı ve kübik ürün verir; çene + sekonder kurgusuna göre daha sade bir hattır. Vadi çakılında ise malzemenin bir kısmı zaten hedef boyuttadır: kırma yerine önce eleme yapmak, kırıcıyı yalnız iri taneyle beslemek tonajı belirgin biçimde artırır. Her durumda ocaktan alınacak numunenin aşınma, sertlik ve kil içeriği deneyleri yapılmadan nihai model kararı verilmemelidir.
Hedef bandı karşılayan modeller ve iki ünitelik seçenek
Lastikli mobil tesis ailesinde 250-375 t/s aralığını tek şasede karşılayan model General 03'tür. Bandın alt yarısında kalacak, iri blok beslenecek bir ocak için General 02 de değerlendirilmelidir. Taş sert ve aşındırıcıysa tek darbeli üniteyi zorlamak yerine iki çeneli tesisin paralel çalıştırılması daha sağlıklı bir yoldur. Tüm seçenekleri lastikli mobil kırma eleme tesisleri sayfasında inceleyebilirsiniz.

| Ölçüt | General 03 | General 02 | General 944 + General 950 |
|---|---|---|---|
| Kırıcı düzeni | GPS 1415 primer darbeli | GPS 1413 primer darbeli | Her ikisinde GPJ 90 çeneli primer; sekonder GM430 konik (944) ve DMK01 darbeli (950) |
| Kapasite | 250-375 t/s | 250-300 t/s | 2 × 120-180 t/s = 240-360 t/s |
| Maksimum besleme | 900 mm | 1000 mm | 800 mm |
| Elek | 2400×5000 mm, 4 katlı | 2000×5000 mm, 4 katlı | 1600×5000 mm, 3 katlı yatay (her ünitede) |
| Jeneratör | 750 kVA | 660 kVA | 550 kVA + 600 kVA |
| Ağırlık | — | 76.000 kg | 70.000 kg + 70.000 kg |
| Uygun taş | Kireçtaşı, az aşındırıcı taş | Kireçtaşı, iri bloklu ocak | Granit, bazalt ve diğer sert-aşındırıcı taş |
General 03 4 akslı şasesi ve 2400×5000 mm elek yüzeyiyle serinin en geniş eleme alanına sahiptir; dört katlı elek, alttemel, temel ve mıcır fraksiyonlarını tek geçişte ayırır. General 02 ise 1000 mm besleme ağzıyla patlatma sonrası iri bloğun fazla olduğu ocaklarda ön kırma ihtiyacını azaltır. Sert kayaçta önerdiğimiz ikili kurguda General 944 konik sekonderiyle aşınmayı sınırlar, General 950 ise darbeli sekonderiyle asfalt mıcırına kübik form kazandırır. İki ünite ayrıca bir yedeklilik sağlar: biri bakımdayken diğeri üretimi sürdürür.
Güzergâh uzun süre aynı ocağa bağlı kalacaksa ve tonaj 375 t/s'nin üzerine çıkıyorsa, sabit taş kırma eleme hatları da masaya konmalıdır. Bu konuda Suudi Arabistan'dan somut bir örnek var: Suudi Arabistan'da GNR PDK 02 sabit konkasör, çöl şartlarında 250 t/s üretim için kuruldu.
Yol ilerledikçe tesis de ilerler: nakliye ve yeniden kurulum
Karayolu projesinde mobil tesisin asıl değeri, kurulum ile söküm arasındaki sürenin kısa olmasıdır. Lastikli şaseler çekiciyle karayolunda taşınır; katlanır hidrolik bantlar ve sabitleme ayakları beton temel ihtiyacını ortadan kaldırır. Bu sayede ocak, güzergâhın yeni kesimine yakın bir noktaya taşındığında kamyon başına taşıma mesafesi yeniden kısalır.

Türkiye'den Suudi Arabistan'a sevkiyat genellikle deniz yoluyla, Kızıldeniz ya da Körfez kıyısındaki limanlardan biri üzerinden yapılır; limandan sahaya ise karayolu ile gidilir. Bu aşamada dikkat edilecek noktalar şunlardır:
- Şasenin yükleme ölçüleri ve aks sayısı, limandan sahaya kadar geçilecek güzergâhın özel yük izinleriyle karşılaştırılmalı.
- Elek telleri, yedek blow bar ve çene plakası ilk sevkiyatla birlikte gönderilmeli; uzak sahada parça beklemek tonaj kaybıdır.
- Kurulum noktasında zemin sıkıştırılmalı, sabitleme ayaklarının oturacağı alan düzlenmeli.
- Stok sahası, fraksiyonların birbirine karışmayacağı ve rüzgârın tozu kamp alanına taşımayacağı yönde planlanmalı.
Sıcak, tozlu ve şebekesiz sahada işletme ayarları
Suudi yol şantiyelerinin çoğu şebeke hattından uzaktır; tesis kendi jeneratörüyle çalışır. General 03 için 750 kVA, General 02 için 660 kVA değerleri, kırıcı, elek ve bant motorlarını birlikte taşıyacak biçimde belirlenmiştir. Yaz aylarındaki yüksek ortam sıcaklığı motor ve jeneratör soğutmasını zorladığı için hava filtrelerinin değişim aralığı kısaltılmalı, radyatör yüzeyleri düzenli temizlenmelidir.
İnce toz hem çalışanlar hem rulman ve elektrik panosu için risktir. Projeye göre seçilebilecek önlemler arasında besleme ve aktarma noktalarında su püskürtmeli toz bastırma, aktarma noktalarına bant kapakları ve panolar için filtreli havalandırma sayılabilir. Su temininin kısıtlı olduğu sahalarda püskürtme sistemi düşük debili nozullarla, yalnız toz çıkan noktalara odaklanacak şekilde kurulmalıdır. Kumlu ve rüzgârlı günlerde elek tellerinin açıklıklarının tıkanıp tıkanmadığı vardiya başında kontrol edilmelidir.
Teklif istemeden önce hazırlanacak saha dosyası
Doğru model ve konfigürasyon, yükleniciden gelen verinin kalitesine bağlıdır. Teklif talebinize şu bilgileri eklemeniz, değerlendirmeyi hızlandırır ve sonradan revizyon ihtiyacını azaltır:
- Kırılacak taşın türü, ocak numunesinin aşınma ve sertlik deney sonuçları, varsa kil içeriği.
- Besleme boyutu: patlatma sonrası en iri blok ya da vadi malzemesinin üst tane boyu.
- Şartnamede istenen fraksiyonlar ve her fraksiyonun günlük hedef tonajı.
- Günlük çalışma saati ve vardiya sayısı.
- Enerji kaynağı: jeneratör mü, ileride şebeke bağlantısı mümkün mü.
- Sahanın limana uzaklığı ve güzergâhtaki taşıma kısıtları.
Teklif fiyatını belirleyen başlıca unsurlar; seçilen model ya da iki ünitelik kombinasyon, elek teli ve aşınma parçası tercihi, toz bastırma gibi ilave donanımlar ve sevkiyat kapsamıdır. Bu nedenle rakamsal bir fiyat ancak yukarıdaki dosya netleştiğinde verilebilir.
Sık sorulan sorular
Suudi yol projesinde tek bir General 03 yeterli olur mu?
Taş kireçtaşı ya da benzeri az aşındırıcı bir kayaçsa ve günlük hedef 250-375 t/s bandındaysa General 03 tek başına yeterlidir. Ocak granit ya da bazalt çıkarsa General 944 ve General 950'den oluşan ikili kurgu, aşınma maliyetini kontrol altında tutar.
Alttemel ve asfalt mıcırı aynı tesisten çıkabilir mi?
Evet, dört katlı eleklerle 0-5, 5-12, 12-19 ve 19-40 mm fraksiyonlar aynı anda ayrılabilir. Ancak asfalt mıcırının şekil ve temizlik kriterleri şartnameye göre test edilmelidir; gerekirse elek teli ve kırıcı ayarı bu fraksiyona göre optimize edilir.
Garanti ve belgeler neleri kapsar?
General Makina tesisleri ISO 9001 ve CE belgelidir; aşınma parçaları hariç 1 yıl garanti verilir. Firma 1976'dan beri İzmir'de üretim yapmaktadır ve Orta Doğu ihracat bölgeleri arasındadır.
Fiyat ve teslim süresini nasıl öğrenebilirim?
Her ikisi de seçilen konfigürasyona ve sevkiyat kapsamına göre değişir. Saha dosyanızı ilettiğinizde, projeye özel teklif ve takvim yazılı olarak hazırlanır.
Sonuç
Suudi Arabistan'da 250-375 t/s hedefli bir yol projesi için karar, taşın türüyle başlar. Kireçtaşı ve az aşındırıcı taşta General 03 tek şasede tam aralığı karşılar; iri bloklu ocakta General 02, sert-aşındırıcı kayaçta ise General 944 ile General 950 ikilisi daha doğru seçimdir. Kalıcı ocak ve daha yüksek tonaj söz konusuysa sabit hat değerlendirilmelidir. Numune deneylerinizi, fraksiyon hedeflerinizi ve saha bilgilerinizi iletişim sayfamız üzerinden gönderin; mühendislerimiz güzergâhınıza uygun konfigürasyonu ve teklifi hazırlasın.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




