İçeriğe geç

Kırma Tesisi Karbon Ayak İzi ve Emisyon Azaltımı

Yayınlanma: · Güncellenme:
Kırma Tesisi Karbon Ayak İzi ve Emisyon Azaltımı

Kırma tesisi karbon ayak izi ve emisyon azaltımı hangi iki veriye dayanır

Bir tesisin karbon beyanı, karmaşık bir modelden değil iki basit veriden çıkar: ürettiğiniz her ton için harcanan enerji ve o enerjinin emisyon faktörü. Kırma tesisi karbon ayak izi ve emisyon azaltımı çalışması bu yüzden ölçümle başlar, tahminle değil. Kantar verisi ile aynı döneme ait yakıt ve elektrik tüketimi yan yana konduğunda, ton başına litre ve ton başına kilovatsaat değerleri elde edilir. Bu iki sayı elinizde yoksa hiçbir azaltım hedefi doğrulanabilir değildir; azaltım iddiası ancak ölçülen bir taban değere göre kurulabilir.

Kapsam ayrımı: hangi tüketim nereye yazılır

Beyanın kabul görmesi için tüketimlerin doğru kapsamda raporlanması gerekir. Sahada yakılan yakıt doğrudan emisyondur; satın alınan elektrik ayrı bir kapsamda, dolaylı emisyon olarak raporlanır; yakıtın çıkarılması, rafine edilmesi ve tesise taşınması sırasında oluşan emisyonlar ise tedarik zinciri kapsamında ayrı bir faktörle hesaplanır. Bu ayrım önemlidir, çünkü dizel yerine elektriğe geçen bir tesis kendi doğrudan emisyonunu düşürürken toplam emisyonu yalnız şebekenin karbon yoğunluğu ölçüsünde azaltır.

FaaliyetÖlçülecek veriBirimNereden alınırRaporlama kapsamı
Kırıcı ve elek tahriki (elektrikli)Dönem elektrik tüketimikWhSayaç, otomasyon kaydıSatın alınan enerji
Jeneratörle çalışmaJeneratöre verilen yakıtlitreYakıt tankı kaydıDoğrudan yakma
Mobil tesis dizel tahrikÜnite başına yakıtlitreSaha yakıt fişleriDoğrudan yakma
Yükleyici ve kamyon (saha içi)Makine başına yakıtlitreYakıt otomasyonuDoğrudan yakma
Ürün sevkiyatıTon-kilometret·kmSevk irsaliyeleriTedarik zinciri
Yakıtın üretimi ve taşınmasıAynı yakıt miktarılitreYakıt kayıtlarıTedarik zinciri

Emisyon faktörü nereden alınır

Faktörler icat edilmez; her ülke için yıllık olarak yayımlanan resmî dönüşüm tablolarından alınır ve raporlanan yılla aynı yılın tablosu kullanılır. Dizel için litre başına yaklaşık 2,6-2,7 kilogram karbondioksit eşdeğeri değeri yaygın olarak kullanılır, ancak kesin değer yakıtın bileşimine ve tablonun yılına göre değişir. Elektrik için tek bir dünya değeri yoktur: şebekenin karbon yoğunluğu ülkeden ülkeye çok farklıdır ve yıl içinde de değişir. Bu nedenle beyanın altına hangi tablonun hangi yıl sürümünün kullanıldığı yazılır; yazılmadığında sayı denetlenemez hale gelir.

Hesabın kurulumu

Hesap üç satırda kurulur. Birinci satır enerji: dönem içinde tüketilen litre ve kilovatsaat. İkinci satır üretim: aynı dönemde kantardan geçen satılabilir ton. Üçüncü satır faktör: her enerji türü için seçilen resmî faktör. Bu üç satır çarpılıp toplandığında dönemsel toplam emisyon, üretim tonajına bölündüğünde ise ton başına emisyon yoğunluğu çıkar. Ton başına değer, kapasite değiştiğinde bile karşılaştırılabilir olduğu için hedef koymaya uygun tek göstergedir. İşletme maliyeti hesabı da aynı iki veriyle beslendiği için, enerji tüketimi kaydı bir kez düzgün kurulduğunda hem maliyet hem emisyon tarafı aynı kaynaktan raporlanır.

Azaltımın sırası: önce kWh/ton

Emisyonu düşürmenin en ucuz yolu, enerji kaynağını değiştirmek değil harcanan enerjiyi azaltmaktır. Sıralama şöyledir. Birincisi gereksiz kırmayı bırakmak: ürün şartnamesinin gerektirdiğinden daha ince kırmak, hem enerji hem aşınma parçası tüketir. İkincisi ön eleme: kırıcıya girmesi gerekmeyen ince malzemeyi elemek, boşa harcanan enerjiyi doğrudan keser. Üçüncüsü kamara doluluğunu kararlı tutmak: dalgalı besleme ile çalışan bir kırıcının ortalama verimi düşer. Dördüncüsü rölanti: yüksüz dönen bir konveyör ya da boş çalışan bir kırıcı, hiçbir ton üretmeden tüketmeye devam eder. Beşincisi saha içi taşıma: mesafeli kamyon taşımasını konveyörle değiştirmek, ton başına yakıtı belirgin biçimde azaltır.

Elektrik mi dizel mi: cevap şebekeye bağlı

Elektrikli tahrik, doğrudan emisyonu sahadan çıkarır ve tesis sınırında sıfır egzoz üretir. Ancak toplam emisyon, elektriğin nasıl üretildiğine bağlıdır: karbon yoğunluğu yüksek bir şebekede kazanç sınırlı kalır. Sahada jeneratörle üretilen elektrik ise dizel tüketiminin üzerine dönüşüm kaybını da ekler; bu nedenle şebeke bağlantısı mümkün olan yerlerde jeneratör kalıcı çözüm olarak planlanmaz. Karar verirken üç veri karşılaştırılır: şebeke faktörü, sahaya elektrik getirme maliyeti ve tesisin yıllık çalışma saati. Az saat çalışan bir kurulumda şebeke yatırımı geri dönmezken, sürekli çalışan bir sabit tesiste hem maliyet hem emisyon tarafında kazanç görünür.

Geri dönüşümün etkisi ve beyanın kullanımı

Yıkım betonunu kullanım noktasının yakınında işlemek, hem doğal agrega üretimini hem de uzun mesafeli taşımayı ortadan kaldırdığı için ton başına emisyonu en çok düşüren kalemlerden biridir. Bu kazanç beyanda ancak ölçülürse görünür: işlenen atık miktarı, yerine geçtiği doğal agrega ve kaçınılan taşıma mesafesi kayda geçirilir. Beyanın kendisi de bir belgeye bağlanır. İhale dosyalarında istenen bilgi genelde aynıdır: ton başına emisyon yoğunluğu, hesapta kullanılan faktör kaynağı ve yılı, kapsam ayrımı ve ölçüm dönemi. Bu dört başlık hazırsa beyan her ihalede yeniden üretilmez, güncellenir.

Ölçüm düzenini kurmak

Bu hesabın sürdürülebilir olması, kaydın vardiya rutinine girmesine bağlıdır. Üç kayıt yeterlidir: vardiya sonunda kantardan geçen satılabilir tonaj, aynı vardiyada verilen yakıt miktarı ve sayaç okuması. Kayıtlar aynı zaman diliminde tutulmazsa ton başına değerler anlamsızlaşır; bir haftanın yakıtı başka bir haftanın tonajına bölündüğünde çıkan sayı hiçbir şeyi göstermez. Otomasyon panosu olan tesislerde bu veriler zaten toplanır, tek eksik olan raporlama biçimidir. Aylık bir tablo, yıl sonunda beyanı hazırlamak için yeterli çözünürlüğü verir ve vardiyalar arasındaki farkı da görünür kılar.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

İlgili İçerik

Sudan'da Yeniden Yapılanma İçin 200 t/s Mobil Kırma Eleme Tesisi
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Sudan'da Yeniden Yapılanma İçin 200 t/s Mobil Kırma Eleme Tesisi

Sudan'da yeniden yapılanma işleri enkaz kaldırma, yol onarımı ve yeni beton yapılar olarak üç evrede ilerlediği için saatte 200 ton…

Niamey Çevre Yolu Agregası: Nijer'de Laterit Altı Granit Kırma
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Niamey Çevre Yolu Agregası: Nijer'de Laterit Altı Granit Kırma

Niamey çevresindeki ocaklarda granite ulaşmadan önce laterit ve killi ayrışmış zon kazılır; 200-300 t/s hat bu malzemeyi ızgaralı b…

Burkina Faso'da Yol Yapımı İçin Laterit ve Granit Kırma Tesisi
ŞANTİYE VE MOBİL TESİS

Burkina Faso'da Yol Yapımı İçin Laterit ve Granit Kırma Tesisi

Burkina Faso yol işlerinde laterit çoğunlukla kırılmaz; ızgaralı besleyici ve GNR ME1650 kuru eleme ile şartnameye getirilir, gerek…

Burkina Faso'da Altın Cevheri Ön Kırma İçin Mobil Kırma Hattı
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Burkina Faso'da Altın Cevheri Ön Kırma İçin Mobil Kırma Hattı

Burkina Faso'daki bir altın sahasında 100-200 t/s ön kırma için GNR 90, GNR 110 veya GNR-MC110 primer şasesi, cevherin oksitten taz…