İki Kademeli ve Üç Kademeli Kırma Tesisi Farkları

Bir kırma eleme tesisine kaç kırıcı konacağı, satın alma görüşmesinde genellikle kapasite sorusunun gölgesinde kalır. Oysa 150-375 t/s aralığında aynı tonajı veren iki hat, kademe sayısı farklıysa bambaşka ürün listesi çıkarır. İki kademeli hat (primer + sekonder) mıcır ve stabilize üretiminde yeterlidir. Üç kademeli hat, araya ya da sona bir şekillendirme veya kum makinesi ekleyerek beton ve asfalt şartnamesinin istediği kübik ince ürünü ve kırma kumu verir. Bu yazıda iki yapıyı, General Makina'nın gerçek modelleri ve katalog değerleri üzerinden karşılaştırıyoruz.
Okurdan beklediğimiz tek ön hazırlık şu: hangi ürünü, hangi oranda satacağınızı yazılı olarak bilmek. Kademe sayısı o listeden türetilir, tersi değil.
Kademe sayısı ürün listesinden çıkar
Her kırıcı belli bir küçültme oranında verimli çalışır. Ürün sayfalarımızda verilen tipik değerler şöyle: çeneli kırıcıda 4:1 ile 9:1 arası (primerde yaklaşık 8:1), sekonder konik kırıcıda 6:1 ile 8:1, sekonder darbeli DMK serisinde yaklaşık 10:1. Dik milli (VSI) kırıcının küçültmesi ise düşüktür, yaklaşık 1:1 ile 4:1; bu makine boyut indirmekten çok tane şekli ve kum üretir.
Bu oranları yan yana koyunca tablo netleşir. 800 mm'lik bir ocak taşını çene ve ardından konik ya da darbeli kırıcıyla 0-40 mm aralığına indirmek iki kademede mümkündür. 0-5 mm kırma kumunu yüksek oranda ve kübik tane şekliyle istiyorsanız, iki kademe sonunda elek üstünde biriken 5-20 mm malzemeyi işleyecek üçüncü bir makine gerekir. Kırma kumu satmayacak, yalnız yol alt temeli ve dolgu malzemesi verecek bir işletme için üçüncü kademe çoğu zaman gereksiz bir yatırım kalemidir.
İki kademeli hatlar: çene ile ikinci kırıcıda biten akış
İki kademeli bir lastikli tesiste akış besleyicili bunker, primer kırıcı, sekonder kırıcı ve çok katlı elekten oluşur; elek üstündeki iri parça geri dönüş bandıyla sekondere döner. Bu kapalı devre, ayarlanan üst boyutun üzerine çıkan tanenin stoka gitmesini engeller. Seçimi belirleyen asıl etken taşın aşındırıcılığıdır.
Sert ve silisli taşta çene + konik
Bazalt, granit ve kuvars içeriği yüksek taşta darbeli kırıcının blow-bar'ları hızlı aşınır. Burada General 944 öne çıkar: GPJ 90 çeneli primer ve GM430 konik sekonder, 120-180 t/s kapasite, 800 mm besleme, 1600×5000 mm üç katlı elek ve 550 kVA jeneratör. Tonaj 150 t/s'nin üzerine çıkması gerekiyorsa çeneli primerli en büyük lastikli seçenek GNR-MC110 modelidir. GPJ 110 çeneli ve DMK03 darbeli kırıcıyı iki ayrı şasede taşır, 200-300 t/s verir, 900 mm besleme kabul eder ve 2000×6000 mm dört katlı elekle 0-5, 5-12, 12-19 ve 19-40 mm olmak üzere dört ürün ayırır. Primer şase tek başına çalışabildiği için ikinci şase sonradan da eklenebilir.
Kireçtaşında tek gövdede iki kademe
Az aşındırıcı kireçtaşında GPS serisi darbeli kırıcı, primer ve sekonder işini aynı gövdede yapar. Teknik olarak iki kırma kademesi tek makinede birleşir; bu yüzden General 02 ve General 03 tek kırıcılı görünse de iki kademeli hat gibi değerlendirilmelidir. General 02 (GPS 1413) 250-300 t/s ve 1000 mm besleme; General 03 (GPS 1415) 250-375 t/s, 2400×5000 mm dört katlı elek, 750 kVA güç ve dört akslı şase sunar. Başlıktaki aralığın üst ucu olan 375 t/s'ye tek şasede ulaşan model General 03'tür. Bu ailenin tamamı lastikli mobil kırma eleme tesisleri sayfasında listelidir.

Üçüncü kademeyi gerektiren ürünler
Üçüncü kırıcı iki farklı gerekçeyle hatta girer. Birincisi kırma kum talebi, ikincisi tane şekli. İkisi aynı makineyle çözülebilir ama her zaman değil; ürünü hangi müşteriye satacağınız seçimi değiştirir.
Kırma kum için VSI kademesi
Dere kumu bulunmayan ya da kumun killi olduğu bölgelerde beton santralleri kırma kuma yönelir. İki kademeli hatta 0-5 mm ürün, kırılan taşın küçük bir bölümü olarak çıkar ve tanesi köşelidir. GNR-MVSI 900 lastikli VSI tesisi bu açığı kapatmak için tasarlanmıştır: 90-180 t/s, en fazla 50 mm besleme, 0-3, 3-5 ve 5-12 mm ürün ve 850 kVA güç ünitesi. 50 mm besleme sınırı, bu makinenin bir primer ya da sekonderin yerine geçemeyeceğini, yalnız ardından gelebileceğini gösterir. Elek üstü iri malzemeyi kuma çevirmek istenirse mobil tersiyer kum makinesi 0-200 mm besleme alır, 0-10 mm kum verir ve 60-250 t/s aralığında çalışır.
Yassı taneyi düzelten şekillendirme
Asfalt ve yüksek dayanımlı beton şartnameleri yassılık indeksine sınır koyar. Konik kırıcıdan çıkan mıcır bu sınırı her zaman tutmaz. Bazalt hatlarında sık kullanılan çözüm mobil kübitzerdir; GNR MK110 modeli 160-250 t/s kapasitede, 350 mm'ye kadar besleme ile 0-25 mm kübik ürün verir. İkinci yol, iki kırma odalı ve titreşimli ön elekli mobil ön elekli DMK ünitesidir: 0-100 mm besleme, 0-30 mm ürün ve 40-300 t/s. Ön elek, zaten boyutundaki ince taneyi kırıcıya sokmadan ayırır; manganlı astarlar daha az yük altında çalışır. Tüm bu ünitelerin karşılaştırması seyyar kırıcılar kategorisinde yer alır.
150-375 t/s bandında gerçek konfigürasyonlar
Aşağıdaki tablo yalnız katalog değerlerini içerir. Üç kademeli satırlarda kapasite, en düşük kapasiteli ünitenin sınırıyla birlikte okunmalıdır; üçüncü kademe tüm akışı değil, elekten ona yönlendirilen kısmı işler.
| Konfigürasyon | Kademeler | Kapasite | Besleme | Elek | Güç ünitesi |
|---|---|---|---|---|---|
| General 944 | 2: GPJ 90 çene + GM430 konik | 120-180 t/s | 800 mm | 1600×5000 mm, 3 kat | 550 kVA |
| GNR-MC110 | 2: GPJ 110 çene + DMK03 darbeli | 200-300 t/s | 900 mm | 2000×6000 mm, 4 kat | 750 kVA |
| General 03 | 2 (tek gövde): GPS 1415 | 250-375 t/s | 900 mm | 2400×5000 mm, 4 kat | 750 kVA |
| GNR-MC110 + GNR-MVSI 900 | 3: çene + darbeli + VSI | 200-300 t/s (VSI kolu 90-180 t/s) | 900 mm / VSI 50 mm | 2000×6000 + 1600×5000 mm | 750 + 850 kVA |
| General 944 + mobil ön elekli DMK | 3: çene + konik + darbeli | 120-180 t/s (DMK 40-300 t/s) | 800 mm / DMK 0-100 mm | 1600×5000 mm + ön elek | 550 kVA (DMK için katalogda değer yok) |
Kesin güç ve elek kombinasyonu, numune sonucu ve istenen ürün dağılımıyla teklif aşamasında netleşir.
Geri dönüş yükü ve varsayımsal bir elek hesabı
Üçüncü kademe eklemek kapasite tablosunu tek başına değiştirmez; elek yükünü değiştirir. Elek sayfalarımızda iki kural yer alır: her ilave elek katı kapasiteyi yaklaşık %10 azaltır ve deşarj ucunda malzeme yatağının derinliği göz açıklığının 3-4 katını geçmemelidir. Üç kademeli hatta VSI'dan dönen ürün yeniden elenir, yani elek aynı tonu iki kez görür.
Varsayımsal örnek: hatta saatte A ton taş giriyor, elekte B oranı 5 mm üstünde kalan ince fraksiyon olarak VSI'ya yönlendiriliyor. VSI devredeyken elek üzerindeki toplam yük yaklaşık A × (1 + B) ton olur. B 0,4 ise eleğin, giriş tonajının 1,4 katını kaldırabilecek alana sahip olması gerekir. Bu yüzden üç kademeli tasarımda ikinci bir elek (VSI'nın kendi 1600×5000 mm eleği gibi) ya da daha büyük bir ana elek, kırıcı kadar önemli bir kalemdir. Rakamlar örnektir; gerçek oran ancak taşın kırılma davranışı ölçülünce çıkar.

Sabit tesiste üç kademe nasıl kurgulanır
Yıllarca aynı ocakta kalacak 300 t/s ve üzeri hatlarda üç kademe çoğunlukla sabit kırma eleme hatları ile kurulur. Şase taşıma sınırı olmadığından primerde GNRK 110 çeneli (1100×850 mm ağız, 200-350 t/s) ya da kireçtaşında GNR PDK01 primer darbeli (1000 mm besleme, 250-500 t/s) kullanılabilir. Üçüncü kademede tersiyer darbeli GNR 150 (200-300 t/s, en fazla 150 mm besleme) ya da sert taşta GNR 900 VSI (80-210 t/s) yer alır. Yüksek debide tek elek boğulursa ikiz titreşimli elek 100-500 t/s aralığında aynı taban alanında iki eleme yüzeyi sağlar.
Sahada gerçek bir örnek olarak Manisa'daki 300 t/s GNR PDK01 tesisi incelenebilir: primer darbeli kırıcının ardından tersiyer kırıcıyla kireçtaşından kübik agrega üretilir. Mobil ile sabit arasında karar verirken sahada kalış süresine ve kaç farklı sahaya taşınacağınıza bakın; üç kademeli mobil hat iki ya da üç ayrı ünite demektir ve her taşımada bantların yeniden hizalanması gerekir.
Teklif istemeden önce netleşmesi gerekenler
- Satılacak ürünlerin listesi ve her birinin yaklaşık payı (örneğin 0-5 mm kum, 5-12 mm, 12-19 mm, 19-40 mm).
- Taşın türü ve bir laboratuvardan alınmış aşındırıcılık ya da silis değeri; numune yoksa birkaç kilo temsilî taş.
- Ocaktan gelen en iri blok boyutu; çeneli kırıcıda azami besleme ağız genişliğinin yaklaşık 0,8-0,9 katıdır.
- Müşterinin yassılık indeksi ya da kum için ince madde sınırı gibi yazılı şartları.
- Şebeke elektriği olup olmadığı; jeneratörlü sahada üç ünitenin toplam kVA ihtiyacı.
- Sahanın kaç yıl kullanılacağı ve tesisin kaç kez taşınacağı.
- Killi ya da nemli malzeme varsa yıkama ihtiyacı.
Bu bilgiler geldiğinde kademe sayısı genellikle ilk görüşmede belli olur ve teklif iki ya da üç alternatif konfigürasyonla hazırlanabilir.
Sık sorulan sorular
İki kademeli hatta kırma kum üretilebilir mi?
Üretilir, ancak 0-5 mm ürün toplam tonajın küçük bir bölümü olur ve tanesi köşeli kalır. Kum ana ürünlerden biriyse GNR-MVSI 900 gibi bir VSI kademesi eklemek gerekir.
Üçüncü kademe hattın kapasitesini artırır mı?
Hayır. Giriş kapasitesini primer ve sekonder belirler. Üçüncü kademe ürün dağılımını ve tane şeklini değiştirir; elek yükü arttığı için elek alanı yeniden hesaplanmalıdır.
Sonradan üçüncü kademe eklemek mümkün mü?
Lastikli hatlarda mümkündür. Ana tesisin elek çıkışından bir bantla VSI ya da ön elekli DMK ünitesine malzeme verilir. GNR-MC110'da primer şasenin bağımsız çalışabilmesi de kademeli büyümeye uygun bir yapıdır.
Garanti ve belgeler nelerdir?
Makinelerimiz ISO 9001 ve CE belgelidir; aşınma parçaları hariç 1 yıl garanti verilir. Fiyat, seçilen kademe sayısı, elek kombinasyonu ve güç ünitesine göre değiştiği için projeye özel teklifle bildirilir.
Hangi hat hangi işletmeye
Yol alt temeli, stabilize ve beton mıcırı satan bir ocak için iki kademe yeterlidir: sert taşta General 944 ya da GNR-MC110, kireçtaşında General 02 veya 03. Kırma kum ve şartnameli kübik agrega satılacaksa üçüncü kademe gerçek bir gelir kalemi açar ve elek kapasitesiyle birlikte planlanmalıdır. 1976'dan beri İzmir'de kırma eleme tesisi üreten ekibimiz, ürün listenizi ve taş numunenizi incelediğinde iki ve üç kademeli seçenekleri aynı teklifte karşılaştırır. Bilgilerinizi iletişim sayfamızdan gönderebilirsiniz.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




