Fas'ta Bazalt Agregası İçin Konik Kırıcılı Mobil Tesis

Fas'ta bazalt agregası üretmeyi planlayan bir yüklenici için konik kırıcı, tesisin en pahalı ama aynı zamanda en çok kazandıran parçasıdır. Orta Atlas'ın volkanik platolarından çıkan koyu, ince taneli bazalt, otoyol kaplamalarında ve yüksek dayanımlı betonda aranan bir taştır; aynı taş yanlış kırıcıya verildiğinde aşınma parçalarını beklenenden çok önce tüketir. Bu yazı, saatte 120-180 ton hedefleyen bir Fas projesinde konik kırıcının hatta nereye konacağını, nasıl ayarlanacağını ve hangi gerçek General modelleriyle bu bandın karşılanacağını sahada çalışmış bir kırma-eleme mühendisinin gözünden adım adım anlatıyor. Amaç, teklif masasına oturmadan önce hangi soruları sormanız gerektiğini netleştirmek.
Fas'ta bazalt nerede çıkar, kırıcıya nasıl bir taş gelir?
Fas'ta bazalt denince ilk akla gelen bölge Orta Atlas'tır: Azrou ve Timahdite çevresindeki platolar, genç volkanik akıntıların örttüğü geniş alanlardır. Ülkenin başka kesimlerinde de volkanik kayaç mostraları bulunur; ancak aynı ruhsat sahası içinde bile taşın karakteri değişebilir. Bir akıntının çekirdeği yoğun ve sert iken üst kısmı gözenekli, cüruflu ve daha hafif olabilir. Kırıcı açısından bu fark kritiktir: yoğun bazalt metali aşındırır ve basma kuvvetiyle kırılmayı ister, gözenekli kısım ise kolay dağılır ama fazla toz ve yassı tane üretebilir.
Bu yüzden makine seçiminden önce ocaktan temsil edici numuneler alınmalı ve bir laboratuvarda aşındırıcılık (Bond Ai), basınç dayanımı ve Los Angeles aşınma değerleri ölçülmelidir. Agreganın gideceği iş (asfalt aşınma tabakası, beton, alt temel ya da balast) ürün şartnamesini belirler; şartnamenin kendisi ilgili idareden veya proje dokümanlarından teyit edilmelidir. Aşağıdaki bütün değerlendirmeler bu iki girdiye, yani taşın test sonucuna ve ürün şartnamesine dayanır.
Konik kırıcı bazaltta neyi iyi yapar, neye dayanamaz?
Basma kırma ve aşınma ekonomisi
Konik kırıcıda malzeme, eksantrik dönen konik başlık (mantle) ile sabit zırh kovanı (concave) arasında defalarca sıkıştırılarak kırılır ve yerçekimiyle aşağı iner. Darbeli bir rotordaki gibi taşı yüksek hızla çarpmadığı için silika oranı yüksek bazaltta aşınma parçası tüketimi belirgin biçimde düşük kalır. Astarlar genelde manganlı çeliktir; çok yüksek silikalı taşta yüksek kromlu astar seçeneği değerlendirilir. Sekonder kademede tipik redüksiyon oranı 6:1-8:1, tersiyer kademede yaklaşık 10:1'dir. Ürün boyutu hidrolik CSS ayarıyla değiştirilir ve ani sıkışmaya karşı hidrolik silindir koruması bulunur. General konik kırıcı sayfasında bu çalışma prensibi ayrıntılı olarak anlatılır.
Konik kırıcının sevmediği besleme
Konik kırıcı her malzemeyi kabul eden bir makine değildir. Besleme boyutu genellikle 50-250 mm, bazı ayarlarda 300 mm aralığındadır; bunun üstündeki bloklar önce çeneli kırıcıda küçültülmelidir. Killi, ıslak ya da çok ince malzemeyle dolu bir besleme kırma odasında paketlenir, gücü boşa harcar ve astarlarda düzensiz aşınma bırakır. Yumuşak, az aşındırıcı kireçtaşında ise darbeli kırıcı daha yüksek redüksiyon verdiği için koniğin avantajı azalır. Fas'ta bazalt ocağı ile kireçtaşı ocağı arasında dönüşümlü çalışacak bir işletme bu ayrımı baştan hesaba katmalıdır.
Ürün şartnamesinden geriye doğru: CSS, redüksiyon ve elek gözü
Doğru konik kırıcılı tesis, kırıcıdan değil son üründen başlanarak tasarlanır. Önce hangi fraksiyonların hangi oranda satılacağı yazılır, sonra eleme katları, ardından koniğin CSS ayarı ve en son primerin çıkış ayarı belirlenir. Bu sıra tersine çevrildiğinde tesis ya fazla toz üretir ya da satılamayan iri fraksiyon stoğu biriktirir.
Asfalt ve yüzey kaplama mıcırı
Aşınma tabakasına gidecek bazalt mıcırında tane şekli, yani yassılık indeksi, çoğu şartnamede belirleyici kalemdir. Konik kırıcı choke-feed denilen dolu kırma odasıyla çalıştığında taşlar birbirine sürtünerek kırılır ve daha kübik tane çıkar. Tane şekli sınırı çok sıkıysa koniğin arkasına bir kübikleştirici kademe eklenir; GNR MK serisi mobil kübitzer bu iş için tasarlanmıştır, 0-25 mm son ürün verir ve iç astarı Hardox 500'dür.
Beton agregası ve alt temel
Beton agregasında 0-5, 5-12 ve 12-19 mm gibi fraksiyonlar ile kum fraksiyonunun ince madde oranı önem kazanır. Alt temel ve dolguda daha geniş bir gradasyon yeterlidir; bu durumda konik kırıcı daha açık CSS ile çalıştırılıp kapasite artırılabilir. Redüksiyonu kabaca kontrol etmek için şu ilişki kullanılır: redüksiyon oranı = besleme F80 / ürün P80. Varsayımsal örnek: koniğe gelen malzemenin %80'i 90 mm altındaysa ve ürünün %80'inin 15 mm altında olması isteniyorsa oran 6 olur; bu değer sekonder koniğin 6:1-8:1 aralığına düşer. Oran 10'u aşıyorsa tek konik kademe yetmez, ikinci bir kademe ya da kapalı devre geri dönüş gerekir.
120-180 t/s bandı için gerçek konik kırıcılı dizilişler
Aşağıdaki tablo yalnız ürün sayfalarımızda yayımlanan değerlere dayanır. Kesin olmayan hücreler "—" ile bırakılmıştır; bu değerler projeye özel teklifte netleşir.
| Diziliş | Kırma zinciri | Kapasite (t/s) | Maks. besleme (mm) | Elek | Enerji / motor | Ağırlık (kg) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| General 944 (tek şase) | GPJ 90 çeneli + GM430 konik | 120-180 | 800 | 1600×5000 mm, 3 katlı yatay | 550 kVA jeneratör | 70.000 |
| General 944 + GNR MK100 | 944 hattı + rotorlu kübitzer (mıcır akışı) | 120-180 (MK100: 90-130) | 800 (MK100: 250) | 1600×5000 mm, 3 katlı yatay | 550 kVA + 132 kW (MK100) | 70.000 + |
| Modüler hat | GNR 110 mobil primer çeneli + General konik + GNR 1650 elek | GNR 110: 180-300 | — | 1600×5000 mm (GNR 1650, 15 kW) | Konik: 90-500 kW mertebesi | 55.000 +, + 6.400-8.100 |
Birinci diziliş Fas için en sade çözümdür: General 944 800 mm beslemeyi GPJ 90 çeneli primerde karşılar, GM430 konik sekonderle ikinci kademeyi yapar ve 0-100 mm çıkış ayarıyla 0-5 / 5-12 / 12-19 mm olmak üzere üç fraksiyon verir. İkinci diziliş, aşınma tabakası mıcırında tane şekli şartı sıkı olduğunda devreye girer; MK100 ünitesi 1550×1200 mm rotor ve 250 mm maksimum beslemeyle hattın tamamını değil, yalnız mıcır fraksiyonlarını işler. Daha büyük pay gerekiyorsa MK110 (1550×1800 mm rotor, 350 mm besleme, 160-250 t/s, 200 kW) seçilir. Üçüncü diziliş, ocak ömrü uzun ve ileride kapasite artırma düşünülen sahalar içindir; GNR 110 ünitesinin besleyicisi 1100×4750 mm'dir, konik kırıcının model bazlı kapasite ve güç değerleri ise projeye özel verildiği için tabloda açık bırakılmıştır. Tekerlekli seçeneklerin tamamı lastikli mobil kırma eleme tesisleri sayfasında, kırıcı tipleri ise kırıcılar sayfasında toplanmıştır.
Sitemizde, Afrika'daki bir sahada General 944 ile kurulan 120-150 t/s sert taş uygulaması proje sayfası olarak yayımlanmıştır. Bu örnek Fas'ta değildir; aynı çene + konik kurgusunun sert taşta nasıl çalıştığını göstermek için verilmiştir.

Konik kırıcıyı verimli çalıştırmak için saha kuralları
Aynı makine iki farklı ocakta iki farklı sonuç verebilir; fark çoğunlukla işletme disiplininden gelir. Devreye almadan önce aşağıdaki listeyi operatör ve şantiye şefiyle birlikte gözden geçirin:
- Kırma odasını dolu tutun: konik kırıcı, besleme seviyesi sabit ve hazne dolu çalıştığında en kübik ürünü ve en düzenli aşınmayı verir; aç-kapa besleme astarı kademeli aşındırır.
- İnce malzemeyi koniğe göndermeyin: primerden sonra hedef ürün boyutunun altındaki malzeme elekte ayrılırsa konik yalnız kırılması gereken taşla çalışır.
- CSS ayarını vardiya başında ölçün: astar aşındıkça açıklık büyür ve ürün kabalaşır; hidrolik ayar bu sapmayı düzeltmek içindir.
- Astarı aşınma profiline göre değiştirin: mantle ve concave takvime göre değil, ölçülen kalınlığa ve ürün eğrisindeki kaymaya göre yenilenir; yedek astar setini sahada tutun.
- Kırılamayan metali hattan uzak tutun: ocakta delici uç ya da kova dişi gibi parçalar çıkıyorsa besleme bandına metal ayırıcı projeye göre eklenebilir.
- Elek tellerini ürüne göre seçin: göz açıklıkları şartnamedeki fraksiyonlara göre siparişte belirlenir; yırtık tel doğrudan şartname dışı ürün demektir.
Aşınma parçaları 1 yıllık garantinin dışındadır; bu yüzden astar ve çene plakası tüketimi işletme bütçesinde ayrı bir kalem olarak planlanmalıdır. Ton başına aşınma maliyetini kendi verilerinizle izlemek için her astar değişiminde işlenen tonajı ve sökülen astarın kalan ağırlığını kaydetmek, ikinci yıldan itibaren en güvenilir tahmini verir.

Fas'ta saha hazırlığı: liman, karayolu, enerji ve toz
İzmir'den çıkan bir mobil tesis Fas'a genellikle deniz yoluyla ulaşır ve Casablanca ya da Tanger Med gibi büyük limanlardan sahaya karayoluyla taşınır. General 944'ün ölçüleri 4130×20350×4500 mm, ağırlığı 70.000 kg'dır; bu değerler güzergâh planında, köprü ve viraj geçişlerinde ve gerekirse özel taşıma izni başvurusunda esas alınır. Orta Atlas'ın dağlık yolları için güzergâh, sevkiyattan önce yerel nakliyeciyle birlikte yerinde incelenmelidir.
Ocakların önemli bir kısmı şebekeden uzak olduğu için tesis jeneratörle çalışır; 944'ün teknik tablosunda 550 kVA jeneratör yer alır. Yaz aylarında sıcak ve tozlu hava, jeneratör ile hidrolik ünitenin soğutucuları ve hava filtreleri için daha sık kontrol gerektirir; kışın ise yüksek platolarda soğukta ilk çalıştırma ve yağ seçimi önem kazanır. Transfer noktalarında su püskürtmeli toz bastırma ve bant kapakları projeye göre seçilebilecek önlemlerdir; yerleşim alanına yakın sahalarda bunların teklif aşamasında konuşulması gerekir.
Sözleşme öncesi hazırlanacak teknik dosyada şunlar bulunmalıdır:
- Taş numunelerinin test sonuçları (Bond Ai, basınç dayanımı, Los Angeles)
- Hedef fraksiyonlar ve her birinin yıllık satış payı
- Patlatma sonrası en büyük blok boyutu
- Saha düzlüğü, besleme yöntemi (kamyon ya da loder) ve stok alanı
- Enerji kaynağı: jeneratör mü, ileride şebeke bağlantısı mı
- Varış limanı ve sahaya kadar karayolu güzergâhı
Sık sorulan sorular
Fas'taki bazalt için konik yerine darbeli sekonder kullanılabilir mi?
Kullanılabilir; General 950 aynı GPJ 90 çeneli primerin arkasında DMK01 darbeli sekonder taşır ve 120-180 t/s kapasitededir. Ancak yoğun bazaltta darbeli kırıcının aşınma parçaları daha hızlı tükenir. Taş ağırlıklı olarak sert bazaltsa konik sekonderli 944, ocak bazalt ile yumuşak taş arasında dönüşümlü çalışacaksa 950 değerlendirilir.
Konik kırıcılı tesis tek başına asfalt mıcırı şartnamesini karşılar mı?
Çoğu durumda doğru CSS ve dolu kırma odasıyla karşılar. Yassılık sınırı çok düşük tutulmuşsa koniğin arkasına GNR MK serisi kübitzer eklenir. Karar, deneme kırmasından alınan numunenin laboratuvar sonucuna göre verilmelidir.
Tesis şebeke elektriği olmayan bir ocakta çalışır mı?
Evet. General 944, teknik tablosundaki 550 kVA jeneratörle şebekeden bağımsız çalışacak şekilde tanımlanmıştır. Yakıt lojistiği ve jeneratör bakımı sahanın işletme planına baştan eklenmelidir.
Fiyat ve teslim süresi neye göre belirlenir?
Fiyatı diziliş (tek şase, kübitzerli ya da modüler), elek kat sayısı, astar malzemesi, toz bastırma gibi opsiyonlar ve varış limanı belirler. Teslim süresi siparişin kapsamına göre teklifte yazılı olarak verilir. ISO 9001 ve CE belgeleri ile 1 yıl garanti (aşınma parçaları hariç) teklifin parçasıdır.
Sonuç
Fas'ta bazalt agregası için konik kırıcılı mobil tesis seçimi üç kararla netleşir: taşın test sonucu, ürün şartnamesi ve sahanın lojistiği. 120-180 t/s bandında General 944 sade ve kendi enerjisiyle çalışan çözümdür; tane şekli şartı sıkıysa GNR MK serisi kübitzer, uzun ömürlü ocakta ise modüler hat devreye girer. 1976'dan beri İzmir'de kırma-eleme tesisi üreten ekibimizle ocak verilerinizi paylaşmak ve projenize özel teklif almak için iletişim sayfamızdan bize ulaşın.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




