Umman'da Gabbro ve Kireçtaşı Ocakları İçin Konkasör Tesisi

Umman'da taş ocağı kuracak bir yatırımcı çoğu zaman iki ayrı kayaçla karşılaşır: Hajar Dağları boyunca uzanan ofiyolit kuşağından çıkan koyu renkli, tok gabbro ve kıyı şeridi ile iç ovalarda yaygın kireçtaşı. Bu iki kayaç aynı kırıcıda aynı davranışı göstermez. Gabbro sıkıştırılarak kırılmayı ister; kireçtaşı darbeyle kırıldığında daha kübik ve parça maliyeti daha düşük ürün verir. Saatte 250 ile 450 ton arasında üretim hedefleyen bir tesiste asıl karar, hangi kademenin iki kayaç için ortak kalacağı ve hangisinin ayrılacağıdır. Bu yazıda o kararı ürün sayfalarımızdaki gerçek model değerleriyle adım adım kuruyoruz.
Belirli bir ocak, ruhsat ya da kamu ihalesi hakkında bilgi vermiyoruz. Projenizin agrega şartnamesini ilgili idareden veya yüklenici dokümanından teyit etmenizi, ocaktan alınan numunelerle laboratuvar testi yaptırmanızı öneririz; aşağıdaki model önerileri bu verilerle kesinleşir.
Gabbro ile kireçtaşı kırıcıda neden farklı davranır?
Gabbro iri kristalli, yoğun ve tok bir derinlik kayacıdır. Kırılmaya karşı direnci yüksektir; darbeli bir rotorda blow bar'lar bu tokluğu kinetik enerjiyle yenmek zorunda kalır ve aşınma hızlanır. Aşındırıcılığı ise ocaktan ocağa değişir: aynı kuşaktaki iki gabbro ocağının serbest silika içeriği ve Bond aşındırma indeksi (Ai) birbirinden farklı çıkabilir. Bu yüzden gabbro için kırıcı tipi tahminle değil, Ai ve basma dayanımı testleriyle seçilmelidir.
Kireçtaşı düşük abrazif bir tortul kayaçtır. GNR PDK primer darbeli kırıcı verilerine göre kireçtaşında tek kademede 20:1'e kadar redüksiyon alınabilir; çeneli kırıcıda tipik değer 4:1–9:1 aralığındadır. Bu fark kireçtaşı hattında kırıcı sayısını azaltır ve tane şeklini iyileştirir. Aynı darbeli makineyi gabbroya vermek ise blow bar tüketimini ton başına maliyetin ana kalemine dönüştürür.
Pratik sonuç şu: iki kayaçlı bir Umman ocağında tek tip kırıcıyla her iki malzemeden en iyi sonucu alan bir hat kurulamaz. Ya iki ayrı hat ya da ortak primerden sonra ikiye ayrılan bir sekonder düzen gerekir.
Ortak kademe, ayrılan kademe: iki kayaçlı hat kurgusu
Çeneli kırıcı her iki kayacı da güvenle kırar. Basma prensibi gabbroda metal aşınmasını düşük tutar, kireçtaşında da sorunsuz çalışır. Bu nedenle iki kayaçlı ocaklarda primer kademe çoğunlukla ortak tutulur, sekonder kademe kayaca göre seçilir. GNRK serisi çeneli kırıcı çene plakalarında ostenitik manganlı çelik kullanır; yüksek silikalı beslemede Mn18/Mn22 alaşımlara geçilir.
Gabbro kolu: çene + konik
Gabbro hattında GNRK çeneli primerin ardından konik kırıcı gelir. Konik kırıcının sekonder redüksiyonu 6:1–8:1, besleme aralığı 50–250 mm (bazı astarlarda 300 mm), ürün aralığı 0–60 mm (75 mm'ye kadar) mertebesindedir. Mantle ve concave astarları sıkıştırmayla çalıştığı için gabbro gibi tok kayaçta darbeli rotora göre belirgin biçimde daha yavaş aşınır. Konik kırıcının model bazlı kapasite ve güç tablosu projeye özel hazırlanır; bu yüzden aşağıdaki tabloda konik için kesin kapasite vermiyoruz.
Kireçtaşı kolu: darbeli primer ya da darbeli sekonder
Kireçtaşı ayrı bir hatta işlenecekse en kısa zincir PDK primer darbeli kırıcıyla kurulur. Kireçtaşı ortak çeneli primerden geçecekse sekonderde GNR DMK darbeli kırıcı kullanılır; DMK serisinin tipik redüksiyonu ~10:1'dir ve 800 mm'ye kadar besleme kabul eder. DMK kireçtaşından kübik mıcır üretmek için uygundur; yüksek silikalı sert kayaçta ise sekonder konik tercih edilir. Bu ayrımın hangi kırıcı ailesinde nasıl karşılandığını taş kırıcılar sayfamızda kademe kademe görebilirsiniz.

250-450 t/s aralığına oturan gerçek modeller
Başlıktaki 250-450 t/s aralığını tek bir makine karşılamaz; karşılayan modeller kademe kademe aşağıda. Tablodaki tüm değerler ürün sayfalarımızdan alınmıştır, bilinmeyen hücreler "—" ile gösterilmiştir.
| Kademe | Model | Kapasite (t/s) | Ağız / rotor / tekne (mm) | Maks. besleme (mm) | Motor (kW) | Kayaç |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Besleme | GNR 110 grizzly besleyici | 200~300 | 1100×4750 | 1500 | 2x7,5 | gabbro, kireçtaşı |
| Besleme | GNR 140 grizzly besleyici | 350~600 | 1400×5000 | 1500 | 2x9,2 | gabbro, kireçtaşı |
| Primer | GNRK 110 çeneli | 200–350 | 1100×850 | — | 110/132 | gabbro, kireçtaşı |
| Primer | GNRK 130 çeneli | 400–500 | 1300×1000 | — | 160 | gabbro, kireçtaşı |
| Primer | GNR PDK01 darbeli | 250–500 | 1400×1500 | 1000 | 315 | kireçtaşı |
| Primer | GNR PDK02 darbeli | 200–300 | 1400×1200 | 900 | 200 | kireçtaşı |
| Sekonder | GNR DMK03 darbeli | 250–300 | 1100×1500 | 800 | 250 | kireçtaşı |
| Sekonder | GNR DMK05 darbeli | 250–500 | 1400×2000 | 800 | 500 | kireçtaşı |
| Sekonder | Konik kırıcı | (projeye özel) | — | 50–250 (300) | 90–500 (mertebe) | gabbro |
Tablodan iki eşik çıkıyor. 250-350 t/s hedefinde gabbro hattının girişi GNR 110 besleyici ve GNRK 110 çeneliyle kurulabilir. 400-450 t/s için GNRK 130 ve onu besleyebilecek GNR 140 besleyici gerekir; GNR 110 besleyicinin 200~300 t/s değeri bu tonajda dar kalır. Kireçtaşında GNR PDK01'in 250–500 t/s aralığı 450 t/s hedefini tek primerle karşılar; sekonderde DMK05 aynı bandı tek makineyle, DMK03 ise 300 t/s'ye kadar karşılar.
Eleme tarafında GNR 2460 (2400×6000 mm, 22 kW) ve GNR 2470 (2400×7000 mm, 30 kW) dairesel titreşimli elekler 100-400 t/s aralığında çalışır. 450 t/s'lik bir hatta eleme yükünü iki eleğe bölmek ve kat sayısını hedef fraksiyonlara göre belirlemek gerekir. Kış yağmurlarından sonra nemlenen kireçtaşında göz tıkanması yaşanıyorsa üç milli oval strok GNRTK-2060 (2000×6000 mm, 30 kW, 3 kat) değerlendirilebilir.
Sabit hat mı, lastikli mobil tesis mi?
Ocağın rezervi uzun yıllara yayılıyorsa ve 400 t/s üzerine çıkılacaksa sabit kırma eleme hattı mantıklıdır: şase taşıma sınırı olmadığından daha büyük besleme ağzı ve daha fazla elek katı kullanılabilir. Gabbro ve kireçtaşı birbirinden uzak noktalardan çıkarılıyorsa ya da üretim zamanla başka bir alana kayacaksa lastikli mobil kırma eleme tesisleri esneklik sağlar. Lastikli seride bu aralığa üç seçenek var:
- General 03: GPS 1415 primer darbeli, 250-375 t/s, 900 mm besleme, 2400×5000 mm 4 katlı elek, 750 kVA güç ünitesi, 4 akslı şase. Kireçtaşı içindir; gabbro için tasarlanmamıştır.
- GNR-MC110: iki şasede GPJ 110 çeneli primer ile DMK03 darbeli sekonder, 200-300 t/s, 900 mm besleme, 2000×6000 mm 4 katlı elek, 750 kVA. Primer şase bağımsız çalışabildiği için gabbro döneminde yalnız ön kırma yapıp ayrı bir konik kademeyi besleyebilir.
- İki adet General 944: her biri GPJ 90 çeneli ile GM430 konik, 120-180 t/s, 800 mm besleme, 550 kVA. Paralel çalışan iki ünite 240-360 t/s gabbro kapasitesi verir; biri bakımdayken diğeri üretimi sürdürür.
Mobil seçeneklerin üst sınırı, sabit hattaki GNRK 130 + PDK01 düzeninin altında kalır. 450 t/s hedefi kesinse sabit hat; 250-350 t/s bandında ve birden fazla üretim noktası varsa lastikli tesis öne çıkar.

Hajar eteklerinden kıyıya: Umman sahasında tasarım önlemleri
Umman'daki ocakların önemli bir kısmı dağ eteklerinde, yerleşimden uzak ve şebekeye bağlantısı zayıf noktalardadır. Tesis tasarımında üç konu öne çıkar.
Sıcak, rüzgâr ve ince toz
Yaz aylarındaki yüksek sıcaklık ve rüzgârla taşınan ince toz; motorlar, jeneratör ve elektrik panosu için en büyük yüktür. Projeye göre seçilebilecek önlemler: kırıcı çıkışı ile bant aktarmalarında su püskürtmeli toz bastırma, bant örtüleri, panoların toza karşı korunan kabinlerde konumlandırılması ve jeneratör hava filtrelerinin daha sık kontrolü. Komşu Suudi Arabistan'da çöl şartlarında çalışan GNR PDK 02 sabit konkasör tesisi (250 t/s) kireçtaşı tarafında bu kapasite sınıfına yakın bir örnektir.
Enerji kaynağı
Şebekeye uzak ocakta güç kaynağı jeneratördür. Kataloğa göre güç ünitesi General 03 ve GNR-MC110'da 750 kVA, General 944'te 550 kVA'dır. Sabit hatta toplam bağlı güç, seçilen kırıcı, besleyici ve eleklerin motor değerleri toplanarak hesaplanır; örneğin GNRK 130 (160 kW) ile GNR PDK01 (315 kW) aynı tesiste yer alacaksa jeneratör ya da trafo boyutu bu yükler ve motorların yol alma akımları dikkate alınarak belirlenmelidir.
Liman, yol ve temel
Türkiye'den Umman'a ekipman genellikle deniz yoluyla gelir ve Sohar ya da Salalah gibi limanlardan ocağa karayoluyla taşınır. Sabit hattın konveyörleri cıvatalı modüler şaselerle hazırlanır; lastikli tesisler kendi şaseleri üzerinde çekilir. Sabit tesisin beton temel projesi, kırıcı ağırlıkları (GNRK 110 için 33.000 kg, GNRK 130 için 42.500 kg) ve dinamik yükler esas alınarak yerel mühendislik desteğiyle hazırlanmalıdır.
Teklif istemeden önce toplanacak saha verileri
- Her iki kayaçtan numune; Bond aşındırma indeksi (Ai), basma dayanımı ve serbest silika oranı.
- Patlatma sonrası en büyük blok boyutu; GNR grizzly besleyiciler en fazla 1500 mm kabul eder.
- Hedef fraksiyonlar ve oranları (örneğin 0-5, 5-12, 12-19, 19-40 mm) ile projenin agrega şartnamesi.
- Gabbro ve kireçtaşının yıllık üretimdeki payı; iki kayaç aynı anda mı, dönüşümlü mü işlenecek?
- Sahada şebeke elektriği olup olmadığı, yoksa tamamen jeneratörle mi çalışılacağı.
- Toz bastırma için kullanılabilecek su kaynağı.
- Rezerv ömrü ve tesisin ileride yer değiştirme ihtimali.
- Varış limanı ve limandan ocağa yol koşulları.
Bu verilerle hazırlanan yerleşim planı, akış şeması ve model listesi teklifimizin temelini oluşturur. Fiyatı belirleyen başlıca unsurlar kırıcı tipi ve sayısı, elek kat sayısı, sabit ya da mobil seçimi, güç kaynağı, toz bastırma kapsamı ve nakliye şeklidir.
Sık sorulan sorular
Gabbro için darbeli kırıcı kullanılabilir mi?
Kullanılabilir, ancak tok ve aşındırıcı gabbroda blow bar ömrü kısalır ve ton başına parça maliyeti yükselir. Ai testi düşük çıkan bazı gabbrolarda DMK sekonder denenebilir; genel öneri çene + koniktir.
Aynı tesiste iki kayaç birlikte işlenebilir mi?
Ortak çeneli primerden sonra iki ayrı sekonder kol (gabbro için konik, kireçtaşı için DMK) kurulursa evet. Ürünlerin karışmaması için ayrı elek ve stok bantları gerekir. Kampanya usulü, yani kayaçları dönüşümlü işlemek de bir seçenektir.
450 t/s için hangi primer kırıcı gerekir?
Gabbroda GNRK 130 (400–500 t/s), kireçtaşında GNR PDK01 (250–500 t/s). GNRK 110'un üst sınırı 350 t/s olduğu için 450 t/s'de tek başına yetmez.
Garanti ve belgeler nelerdir?
Makinelerimiz ISO 9001 ve CE belgelidir; garanti aşınma parçaları hariç 1 yıldır. Fiyat ve teslim planı, saha verileriyle hazırlanan projeye özel teklifte netleşir.
Sonuç
Umman'da gabbro ve kireçtaşını birlikte işleyecek 250-450 t/s'lik bir tesiste doğru yaklaşım, iki kayacı aynı kırıcıya zorlamak değil, kademeleri kayaca göre ayırmaktır: gabbroda çene + konik, kireçtaşında PDK ya da DMK. 1976'dan beri İzmir'de kırma-eleme tesisi üreten ve Orta Doğu'ya ihracat yapan ekibimiz, model önerisini numune verileriyle kurar. Numune sonuçlarınızı ve hedef fraksiyonlarınızı iletişim sayfamız üzerinden gönderin; akış şeması ve model listesiyle size özel teklif hazırlayalım.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




