Mozambik'te Doğalgaz Altyapısı İçin Agrega Kırma Tesisi

Mozambik'in kuzeyinde, Cabo Delgado kıyısındaki Rovuma havzası doğalgazına bağlı LNG yatırımları konuşulurken gündemde çoğunlukla sıvılaştırma üniteleri ve gemiler olur. Sahada ise işin büyük kısmı taşla döner: tank ve proses temelleri, iskele ve rıhtım betonu, modül taşıyan ağır nakliye yolları, işçi kampı, depo sahaları ve drenaj kanalları. Bu kalemlerin hepsi kırılmış agrega tüketir ve ana yüklenicinin planı çoğu zaman saatte 250-375 ton bandında, düzenli fraksiyon veren bir kırma eleme tesisi ister. Aşağıda bu hedefi hangi gerçek makinelerle karşılayabileceğinizi, ocak kayacının seçimi nasıl değiştirdiğini, beton agregası için neye dikkat etmeniz gerektiğini ve limandan sahaya kadar lojistiği anlatıyoruz. Teknik değerlerin hepsi ürün sayfalarımızdaki katalog verileridir. Projenin kendisine ait hacim, takvim ve şartname bilgileri ise mutlaka işveren ya da ana yükleniciden teyit edilmelidir.
LNG sahasında agrega talebi neden dalgalı seyreder?
Bir sıvılaştırma tesisinin inşaatı tek tip bir agrega talebi yaratmaz; talep, işin evresine göre şekil değiştirir. Tesis bu değişime göre seçilmezse bir dönem kapasite fazlası, bir sonraki dönem ise darboğaz yaşanır.
Erken işler: yol, kamp ve platform
İlk aylarda en çok kaba malzeme tüketilir. Saha içi yollar, ağır vinç platformları, kamp ve depo alanlarının dolgusu 19-40 mm ve daha iri kırma taş ister. Bu evrede tane şekli ve iyi sıkışma önemlidir; ince fraksiyonun temizliği ikinci plandadır.
Ağır inşaat: tank, proses ve iskele betonu
Temel betonlarına geçildiğinde talep ince ve orta fraksiyona kayar: 0-5 mm kum ile 5-12 ve 12-19 mm mıcır. Burada beklenti değişir; kübik tane, düşük kil ve toz içeriği, sabit gradasyon şartnamenin merkezindedir. Aynı ocaktan iki farklı ürün profili çıkarabilmek için çok katlı elek ve gerektiğinde yıkama hattı planlanmalıdır.
Bu iki evrenin tonaj dağılımını teklif aşamasında yüzde olarak paylaşırsanız elek katı, kırıcı tipi ve stok alanı doğru boyutlandırılır. Saatlik kapasite ihtiyacı için basit bir formül yeterlidir: gerekli saatlik kapasite = aylık hedef tonaj ÷ (aylık çalışma günü × günlük net üretim saati). Net saat hesabına bakım, yağmur ve vardiya değişimi kayıplarını mutlaka katın.
Cabo Delgado'da ocak taşı: kıyı tortulu mu, iç bölgenin kristalen kayası mı?
Kuzey Mozambik'te kıyı şeridi boyunca kireçtaşı, mercan kökenli kalker ve kumtaşı gibi tortul kayaçlar görülür. Kıyıdan içeri girildikçe gnays ve granit gibi eski kristalen temel kayaçları öne çıkar. Bu ayrım makine seçiminin ilk sorusudur. Yumuşak ve az aşındırıcı kalkerde darbeli kırıcı hem yüksek küçültme hem kübik tane verir. Silis oranı yüksek gnays ve granitte ise darbeli kırıcının blow bar ve apronları hızla tükenir; çeneli primer ile basınçla kıran konik sekonder daha ekonomik kalır.
Kıyıya yakın kalker yataklarının bir sorunu daha vardır: gözenekli, zayıf tabakalar ve kil cepleri beton agregasının kalitesini düşürebilir. Ocak açılmadan önce birkaç noktadan numune alıp basınç dayanımı, aşınma (Los Angeles) ve kil-silt içeriği testleri yaptırmak, hem kırıcı tipini hem yıkama ihtiyacını netleştirir. Tahmine dayanarak makine seçmek, LNG şartnamesinin sıkı agrega kriterleri düşünüldüğünde en pahalı hatadır.
250-375 t/s hedefini gerçek modellerle kurmak
Başlıktaki bandı tek başına karşılayan modelimiz General 03'tür: GPS 1415 primer darbeli kırıcı, 2400×5000 mm dört katlı elek ve 750 kVA jeneratörle saatte 250-375 ton üretir. Ancak bu model darbeli olduğundan kalker ve benzeri az aşındırıcı taş içindir. Ocak gnays ya da granit çıkarsa çözüm çeneli primerli bir hat veya iki ünitenin birlikte çalışmasıdır. Tüm lastikli seçenekleri mobil kırma eleme tesisleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz.
| Konfigürasyon | Kapasite | Kırıcılar | Maks. besleme | Elek | Jeneratör | Uygun kayaç |
|---|---|---|---|---|---|---|
| General 03 (tek ünite) | 250-375 t/s | GPS 1415 primer darbeli | 900 mm | 2400×5000 mm, 4 kat | 750 kVA | Kalker, az aşındırıcı taş |
| General 02 (tek ünite) | 250-300 t/s | GPS 1413 primer darbeli | 1000 mm | 2000×5000 mm, 4 kat | 660 kVA | Kalker, iri bloklu kıyı ocağı |
| GNR-MC110 (çift şase) | 200-300 t/s | GPJ 110 çeneli + DMK03 darbeli | 900 mm | 2000×6000 mm, 4 kat | 750 kVA | Sert kaya, karışık besleme |
| GNR-MC110 + General 944 | 320-480 t/s (toplam) | GPJ 110 + DMK03 / GPJ 90 + GM430 konik | 900 / 800 mm | 2000×6000 mm + 1600×5000 mm | 750 + 550 kVA | Gnays, granit |
| Sabit hat (GNR 140 besleyici + GNRK 130 çeneli + konik kademe) | Primer kademe 400-500 t/s | GNRK 130 çeneli + konik | — | Projeye göre | — | Uzun ömürlü sert kaya ocağı |
Kalker çıkarsa: tek ünite ile sade bir yerleşim
General 03, sahaya tek şase olarak gelir, katlanır hidrolik bantları ve sabitleme ayaklarıyla beton temel gerektirmeden kurulur. Dört katlı elek 0-5, 5-12, 12-19 ve 19-40 mm fraksiyonları tek geçişte ayırır; bu da erken iş dönemindeki kaba malzeme ile beton dönemindeki ince malzemeyi aynı makineden almayı kolaylaştırır. Ocakta iri blok oranı yüksekse ve tonaj 300 t/s civarında kalacaksa 1000 mm besleme ağzıyla General 02 de değerlendirilebilir.
Gnays ve granit çıkarsa: iki ünite, tek akış
GNR-MC110 iki ayrı şaseden oluşur: primer şasede besleyicili bunker ve GPJ 110 çeneli kırıcı, sekonder şasede DMK03 darbeli kırıcı ile 2000×6000 mm dört katlı elek bulunur. Saatte 200-300 ton verir ve primer grup tek başına da çalışabilir. Buna General 944 eklendiğinde GPJ 90 çeneli ve GM430 konik kırıcı ile saatte 120-180 ton daha gelir. Konik sekonder, silisli kayada metal ömrünü uzatır ve beton agregası için kübik tane üretir. İki hattın toplamı 320-480 t/s ile 375 t/s hedefinin üzerinde pay bırakır; bir ünite bakımdayken diğeri üretimi sürdürür.

Ocak birkaç yıl boyunca birden fazla sözleşmeye hizmet edecekse sabit taş kırma eleme hatları da masaya gelmelidir. GNR 140 besleyici (350-600 t/s) ve GNRK 130 çeneli kırıcı (400-500 t/s) ile kurulan bir primer kademe, 375 t/s hedefini rahat taşır; sekonder ve tersiyer kademe ile elek ölçüleri ise ocak verisine göre projelendirilir.
Beton agregası şartnamesi: kırıcıdan sonra ne gelir?
LNG tesislerinde beton şartnameleri genelde sıkıdır ve agrega kabulünü laboratuvar raporları belirler. Kırma tesisi doğru seçilse bile şu üç noktada sorun çıkabilir:
- İnce madde ve kil: Kıyı kalkerinde ve ayrışmış kaya örtüsünde kil oranı yüksekse 0-5 mm kum kabul sınırını aşabilir. Bu durumda kum yıkama ünitesi gerekir; seçenekler mobil kum yıkama ve kuru eleme tesisleri sayfasındadır.
- Tane şekli: Yassı ve uzun tane betonun işlenebilirliğini bozar. Konik ya da darbeli sekonder, doğru besleme ve kapalı devre çalışma ile kübik ürün alınır.
- Gradasyon sürekliliği: Fraksiyonların her gün aynı eğride çıkması için elek telleri düzenli kontrol edilmeli, yırtık tel aynı gün değiştirilmelidir.
- Stok ayrımı: Fraksiyonlar arasında bölme duvarı ya da yeterli mesafe bırakılmazsa yağmur ve kepçe trafiği stokları birbirine karıştırır.
Agrega aynı sahada betona dönüşecekse kırma hattı ile beton santralleri birlikte planlanmalıdır. Böylece agrega bunkerlerinin kapasitesi ile kırma tesisinin günlük çıktısı birbirine göre ayarlanır.
Pemba ve Nacala limanından sahaya: sevkiyat, yerleşim ve iklim
Türkiye'den yola çıkan makine, kuzey Mozambik'te genellikle Pemba ya da Nacala limanına ulaşır; oradan karayoluyla sahaya çekilir. Lastikli tesislerin avantajı, kendi şaseleri üzerinde taşınmalarıdır. Yine de rota planı yükleme ölçülerine göre yapılmalıdır:

General 02'nin yükleme ölçüsü 4340×20600×4500 mm, ağırlığı 76.000 kg'dır. General 03 dört akslı uluslararası nakliye şasesi üzerindedir. GNR-MC110'da yük iki şaseye bölünür: primer şase 3000×13500 mm ve 55.000 kg, sekonder şase 4200×18300 mm ve 55.000 kg. Bu değerlerle liman çıkışından ocağa kadar köprü, menfez ve dar virajlar önceden kontrol edilmeli; dingil yükü ve özel yük izni koşulları ilgili karayolu idaresinden teyit edilmelidir. Kurulum yerinin zemini, yağmur mevsiminde de ağır şaseyi taşıyacak şekilde stabilize edilmelidir.
Tropikal kıyı ikliminde işletme: nem, yağmur ve tuzlu hava
Cabo Delgado'nun kıyı kuşağında belirgin bir yağmur mevsimi ve yıl boyu yüksek nem vardır. Bu koşullar kırma tesisini üç yönden zorlar. Islak ve killi besleme ızgaralarda ve elek tellerinde tıkanma yapar; yağışlı dönemde besleme hızını düşürmek ve ön elemeyi sık temizlemek gerekir. Denizden gelen tuzlu hava, boyasız yüzeylerde, elektrik panolarında ve bağlantı noktalarında korozyonu hızlandırır; panoların sızdırmazlığı ve düzenli temizliği bakım planına yazılmalıdır. Kurak aylarda ise toz bastırma için bant aktarma noktalarında su püskürtme düzeni projeye göre seçilebilecek bir önlemdir.
Uzak sahada şebeke elektriği çoğu zaman bulunmaz; lastikli tesisler kendi jeneratörüyle çalışır. General 03 ve GNR-MC110 için 750 kVA, General 944 için 550 kVA katalog değeridir. İki üniteli kurulumda yakıt lojistiği, tank kapasitesi ve yedek filtre stoğu baştan hesaplanmalıdır. Aşınma parçaları için de aynı mantık geçerlidir: çene plakası, blow bar ve konik astarları sahada yedek olarak tutmak, limandan parça bekleme süresini üretim kaybına dönüştürmez.
Teklif istemeden önce hazırlanacak bilgi dosyası
- Ocağın konumu ve kayaç türü; varsa basınç dayanımı, aşınma ve kil içeriği test raporları.
- Evrelere göre fraksiyon dağılımı: yol ve dolgu için kaba malzeme, beton için 0-5, 5-12, 12-19 mm oranları.
- Günlük çalışma saati, vardiya sayısı ve hedef aylık tonaj.
- Beton agregası şartnamesinin ilgili maddeleri ve yıkama gerekip gerekmediği.
- Varış limanı, limandan sahaya rota ve yol kısıtları.
- Enerji kaynağı: jeneratör mü, şebeke bağlantısı mı?
- Tesisin LNG işi bittikten sonra başka bir ocağa taşınıp taşınmayacağı.
Sık sorulan sorular
Tek bir General 03 ile 375 t/s'ye çıkılabilir mi?
General 03'ün katalog kapasitesi 250-375 t/s'dir. Üst sınıra yaklaşmak, kalker gibi az aşındırıcı ve kuru beslemeyle mümkündür. Gnays veya granitte darbeli kırıcı önermiyoruz; bu kayaçlarda GNR-MC110 ve General 944 kombinasyonu daha doğru sonuç verir.
Proje bitince tesis ne olur?
Lastikli üniteler sabit temele bağlı olmadığından başka bir ocağa ya da başka bir altyapı işine çekilebilir. Bu, LNG gibi süresi belli projelerde yatırımı tek işe bağlamamanın en pratik yoludur.
Hangi belgeler ve garanti sunuluyor?
Makinelerimiz ISO 9001 ve CE belgelidir. Garanti süresi, aşınma parçaları hariç 1 yıldır. General Makina 1976'dan beri İzmir'de üretim yapıyor.
Teklif fiyatını hangi unsurlar belirler?
Seçilen model ve ünite sayısı, yıkama ihtiyacı, ek konveyör ve stok bantları, jeneratör seçimi, yedek aşınma parçası paketi ve teslim şekli fiyatı belirler. Net bir rakam için yukarıdaki bilgi dosyasıyla başvurmanız yeterlidir.
Kısa değerlendirme
Mozambik'teki LNG altyapısına saatte 250-375 ton agrega verecek tesisin modeli, ocaktan çıkan taşla belirlenir: kalkerde General 03 sade ve tek ünitelik bir çözümdür; gnays ve granitte GNR-MC110 ile General 944 birlikte hem kapasite payı hem metal ömrü sağlar. Beton agregasının temizliği, Pemba ya da Nacala'dan sahaya rota ve nemli kıyı iklimi en az model seçimi kadar önemlidir. Ocak bilgilerinizi ve fraksiyon ihtiyacınızı iletişim sayfamızdan gönderin; mühendislerimiz size uygun konfigürasyonu ve teklifi hazırlasın.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




