İçeriğe geç

Konkasör Tesisinde Toz Bastırma Sistemleri Karşılaştırması

· Yayınlanma: · Güncellenme:
Konkasör Tesisinde Toz Bastırma Sistemleri Karşılaştırması

Saatte 100 ile 300 ton arasında çalışan bir agrega hattında toz, tek bir noktadan çıkmaz. Kırıcı ağzı, elek kasası, bant aktarmaları ve stok yığınının tepesi ayrı ayrı toz verir ve her birinin çaresi farklıdır. Bu yazıda sahada kullanılan dört bastırma yolunu yan yana koyuyoruz: nozullu su püskürtme, kuru sis, muhafaza ile emişli filtre ve tozu kaynağında azaltan makine seçimi. Hangisinin nereye yakıştığını, su ve bakım yükünü, ürüne etkisini ve 100-300 t/s bandındaki gerçek modellerimizle nasıl eşleştiğini anlatıyoruz.

Toz yükünü belirleyen değişkenler

Aynı kapasitedeki iki tesis, çok farklı miktarda toz üretebilir. Farkı makinenin büyüklüğünden çok malzeme ve hat düzeni yaratır. Teklif aşamasında bastırma sistemini boyutlandırmadan önce şu değişkenleri netleştiriyoruz.

Malzemenin doğal nemi ilk sıradadır. Ocaktan kuru gelen kireçtaşı ile yağmur almış bir dere malzemesi arasında toz bakımından gece ile gündüz kadar fark vardır. İkinci değişken, beslemedeki ince ve toprak oranıdır: tüvenanın içinde ne kadar çok toprak varsa, kırıcıya girmeden ayrılmadığı sürece o kadar çok toz havaya karışır. Üçüncüsü kırma prensibidir. Darbeli ve dik milli kırıcılar taşı fırlatarak kırar ve bol ince üretir; basma prensibiyle çalışan konik kırıcı daha az toz çıkarır. Dördüncüsü düşme yüksekliğidir: malzemenin bir banttan diğerine ya da yığına düştüğü mesafe arttıkça toz bulutu büyür. Rüzgâr yönü ve yerleşim alanına yakınlık ise bastırma seviyesini belirler; ıssız bir sahada yeterli olan önlem, yerleşim yerine yakın bir ocakta yetmez.

Bu nedenle "300 t/s için şu kadar nozul" diye hazır bir reçete vermiyoruz. Bastırma planı numune ve yerleşim planı üzerinden çıkarılır; malzemenin nemini ve ince oranını laboratuvarda ölçtürmenizi öneririz.

Islak bastırma: nozul hattı ve su yönetimi

En yaygın yöntem, toz çıkan noktalara nozullarla su püskürtmektir. Pompa, filtre, manifold, solenoid vanalar ve nozul gruplarından oluşur. Kurulumu basittir, parçaları her yerde bulunur ve operatörün öğrenmesi kolaydır. Zayıf yanı, suyu ürüne katmasıdır. Kırma kum ya da beton agregası üretiyorsanız fazla su, eleklerde göz tıkanmasına ve ince fraksiyonun topaklanmasına yol açar.

Nozulları nereye koymalı

Islak bastırmada verimi nozul sayısından çok yerleşim belirler. Kırıcı besleme ağzında su, malzemenin üstüne yağdırılır ki kırılma anında oluşan ince tanecikler ıslak yüzeye tutunsun. Kırıcı çıkış bandında nozul, düşen malzeme perdesinin hemen arkasına bakar. Elek üzerinde su püskürtmek çoğu zaman ters teper: ince malzeme tele yapışır, elek verimi düşer. Elekte toz sorunu varsa önce kasayı örtmek, sonra çıkış oluklarına bastırma koymak daha doğru sonuç verir. Stok bantlarının boşaltma ucunda ise yığına düşüş noktası hedeflenir.

Su kalitesi, donma ve otomasyon

Nozulların en sık arızası tıkanmadır. Sondaj ya da havuz suyu kullanılıyorsa pompa girişinde ince filtre şarttır. Kışın don riski olan sahalarda hat boşaltma vanaları ve gerekirse ısıtma kablosu planlanır. Su, malzeme akmıyorken püskürmeye devam ederse bant ve şase üstünde çamur birikir. Bunu önlemek için solenoid vanalar bant çalışma sinyaline bağlanır. Otomasyon ve kontrol sistemi içindeki PLC, sıralı kalkış mantığıyla hangi bant dönüyorsa yalnız onun nozullarını açacak şekilde programlanabilir.

Fabrika sahasında sevk konumunda bekleyen üç akslı mobil VSI kum makinası; kırmızı yan muhafazalar ve katlanmış delikli platformlar
General Makina fabrika sahasında sevkiyata hazırlanan mobil VSI tersiyer ünite. Kırma kum üreten bu tür ünitelerde gövde muhafazaları toz bastırma planının ilk halkasıdır.

Kuru sis, muhafaza ve emişli filtre

Ürüne su katmak istemediğiniz ya da suyun kısıtlı olduğu sahalarda ıslak bastırma tek başına uygun düşmez. Bu durumda üç yöntem birlikte ya da ayrı ayrı değerlendirilir.

Kuru sis üniteleri

Kuru sis, basınçlı hava ve su ile çok ince damlacık üretir. Damlacık boyutu toz taneciğine yakın olduğu için havadaki tozu yakalayıp çöktürür ve malzemeyi belirgin biçimde ıslatmaz. Kapalı ya da yarı kapalı noktalarda, örneğin kırıcı besleme haznesinin üstünde veya muhafazalı bir bant aktarmasında iyi çalışır. Açık havada rüzgâr sisi dağıtır, verim düşer. Kompresör ihtiyacı ve nozulların hassasiyeti nedeniyle bakımı nozullu sisteme göre daha disiplin ister. Kuru sis, General Makina tesislerinde standart donanım değildir; projeye göre seçilip entegre edilebilecek bir önlemdir.

Muhafaza ve bant örtüleri

Tozu bastırmanın en az maliyetli yolu, onu hiç dışarı çıkarmamaktır. Bant aktarma oluklarına lastik perdeli kapaklar, elek kasasına toz örtüsü ve bant boyunca yarım ya da tam örtü bu amaçla kullanılır. Taşıma bant sistemlerimizde ön ve arka sıyırıcı lastikler standarttır; geri dönüş kolunda yapışık kalan ince malzemenin yere dökülüp rüzgârla kalkmasını azaltırlar. Muhafaza, ıslak bastırma ve kuru sisin verimini de artırır, çünkü hava akışını keser.

Emişli filtre

Kapalı noktalardan havayı emip torbalı ya da kartuşlu bir filtreden geçirmek, en yüksek tutma oranını veren ama en fazla enerji ve bakım isteyen yöntemdir. Sabit tesislerde, özellikle ince ürünün paketlendiği ya da yerleşime çok yakın hatlarda tercih edilir. Mobil tesislerde fan ve filtre grubu ayrı bir şase gerektirir ve her taşınmada kanal bağlantısı yeniden kurulur. Tutulan toz, filler olarak satılabiliyorsa yöntem kendi maliyetinin bir kısmını karşılar.

Tozu kaynağında azaltan makine seçimleri

Her bastırma sistemi, oluşmuş tozla uğraşır. Makine seçimi doğru yapılırsa bastırılacak toz miktarı baştan düşer.

İlk adım, toprağı kırıcıya sokmamaktır. Titreşimli grizzly besleyici 1500 mm'ye kadar tüvenanı 75-600 t/s aralığında kırıcıya düzenli aktarır; ızgaralı by-pass bölümü ince malzemeyi ve toprağı kırıcıdan önce ayırır. Bu ince kısım ayrı bir banda alınır, gerekirse yalnız o bant bastırılır. Kırıcının içinde un haline gelecek toprak hiç oluşmaz.

İkinci adım, kırma prensibini kayaca göre seçmektir. Konik kırıcıların basma prensibi toz oranını ve aşınmayı düşürür. General 944, GPJ 90 çeneli primer ile GM430 konik sekonderi birleştirir; sert ve aşındırıcı taşta hem metal ömrü hem toz açısından avantaj sağlar. Kireçtaşı gibi yumuşak taşta darbeli kırıcı daha ekonomik ve kübik ürün verir, karşılığında besleme ve çıkışta bastırma ihtiyacı artar.

Üçüncü adım, besleme hızını sabit tutmaktır. Kırıcı boş çalışıp ani dolduğunda toz patlaması yaşanır. Otomasyondaki frekans sürücüleri besleyici hızını kırıcı yüküne göre dengeler; ağız dolu ve düzenli çalışır, toz çıkışı daha öngörülebilir olur.

100-300 t/s modellerinde bastırma noktaları

Aşağıdaki tablo, bu kapasite bandını karşılayan modellerimizin ürün sayfalarındaki değerleri ve her birinde bastırmanın yoğunlaşması gereken noktayı gösterir. 100-180 t/s için tek ünite yeterlidir; tüm seçenekler mobil konkasör tesisleri sayfasında. 200-300 t/s bandında General 02 veya GNR-MC110 öne çıkar.

100-300 t/s bandındaki modeller ve toz açısından yoğun noktalar
ModelKapasiteMaks. beslemeKırıcı(lar)ElekJeneratörBastırmanın yoğunlaşacağı yer
General 01120-180 t/s700 mmGPS 1210 darbeli1600×5000 mm, 4 katlı550 kVADarbeli kırıcı çıkışı ve elek boşaltma olukları
General 944120-180 t/s800 mmGPJ 90 çeneli + GM430 konik1600×5000 mm, 3 katlı550 kVABesleme bunkeri ve 0-5 mm stok bandı
General 02250-300 t/s1000 mmGPS 1413 darbeli2000×5000 mm, 4 katlı660 kVAKırıcı çıkışı, kapalı devre geri dönüş bandı, elek
GNR-MC110200-300 t/s900 mmGPJ 110 çeneli + DMK03 darbeli2000×6000 mm, 4 katlı750 kVAİki şase arasındaki aktarma ve sekonder çıkışı
Mobil VSI tersiyer ünite60-250 t/s0-200 mmDik milli darbe (VSI)——Rotor çıkışı ve 0-10 mm kum bandı

General 02 kapalı devre çalışır; iri parça rotora geri döner. Bu geri dönüş bandı hattaki en uzun düşüş noktalarından biri olabilir ve bastırma planında atlanmamalıdır. GNR-MC110'da primer ve sekonder iki ayrı şase üzerindedir. Şaseler arasındaki bağlantı bandı, sahada yerleşime göre uzayıp kısalır; bu aktarmanın muhafazası sahaya özel çözülür.

Mobil VSI kum makinasının arka çeyrekten görünümü: kapalı kırmızı yan paneller, katlanmış delikli platformlar ve çelik iniş ayağı
Fabrika avlusunda mobil VSI ünitesinin arka görünümü. Hattın en ince ürününü veren bu kademede bastırma, rotor çıkışı ile kum stok bandına odaklanır.

Kırma kum hattında ayrı bir durum

Mobil VSI tersiyer ünite elek üstü iri malzemeyi 0-10 mm kırma kuma çevirir. Taşı taşa çarptıran (rock-on-rock) prensip, hattın en ince ürününü verir; dolayısıyla toz yoğunluğu en fazla burada hissedilir. Islak bastırma bu noktada kumun nemini artırır ve beton santraline giden üründe istenmeyebilir. Kuru sis ile rotor çıkışının muhafazası daha uygun bir ikilidir. Kumun yıkanması planlanıyorsa toz sorunu yıkama hattında kendiliğinden çözülür, ama bu bir su ve çamur yönetimi projesidir.

Seçeneklerin karşılaştırması ve devreye alma kontrol listesi

Toz bastırma yöntemlerinin işletme açısından karşılaştırması
YöntemSu ihtiyacıÜrün nemine etkisiBakım yüküEn uygun nokta
Nozullu su püskürtmeYüksekBelirginDüşük, filtre temizliğiKırıcı besleme, stok boşaltma
Kuru sisDüşükÇok azOrta, kompresör ve nozulKapalı aktarmalar, hazne üstü
Muhafaza ve örtüYokYokDüşük, perde ve contaBant aktarmaları, elek kasası
Emişli filtreYokYokYüksek, torba ve fanSabit hat, ince ürün noktaları
Kaynağında azaltmaYokYokMakinenin kendi bakımıBesleme ve kırma kademesi

Uygulamada tek yöntem nadiren yeter. Sahada en sık kurduğumuz kurgu şöyledir: besleme ve primer çıkışında nozullu su, ince ürün tarafında muhafaza ile kuru sis, bant aktarmalarında perdeli kapak. Sistemi devreye alırken şu kontrolleri yapın:

  • Malzemenin doğal nemi ve ince oranı numune ile ölçüldü mü?
  • Su kaynağı, debisi ve kalitesi belli mi; pompa girişinde filtre var mı?
  • Nozul vanaları bant çalışma sinyaline bağlandı mı?
  • Elek üzerine su verilmiyor, kasa örtülü mü?
  • Bant aktarmalarında perdeli kapak ve sıyırıcılar takılı mı?
  • Kış için hat boşaltma vanaları ve don önlemi planlandı mı?
  • Rüzgârın baskın yönüne göre stok yığınlarının yeri seçildi mi?
  • Operatörlere nozul temizliği ve filtre değişimi gösterildi mi?

Sık sorulan sorular

Toz bastırma sistemi tesisle birlikte mi gelir?

Mobil tesislerimizde bastırma donanımı her sahanın suyu, malzemesi ve yerleşimine göre değiştiği için siparişte ayrıca tanımlanır. Nozul hattı, kuru sis ya da örtüler projeye göre seçilip tesise entegre edilebilir.

Kırma kum üretirken ıslak bastırma kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ama kumun nemi artar ve eleklerde göz tıkanması görülebilir. Kum beton santraline gidecekse kuru sis ile muhafaza daha uygundur. Nihai karar, kumun kullanılacağı yerin şartnamesine göre verilir.

Konik kırıcı seçmek toz sorununu çözer mi?

Basma prensibi daha az ince ürettiği için toz yükünü azaltır, ama ortadan kaldırmaz. Bant aktarmaları ve stok yığınları yine bastırma ister. Konik sekonder sert taşta zaten mantıklıdır; yumuşak kireçtaşında darbeli kırıcı ile iyi kurulmuş bir bastırma planı daha ekonomik olabilir.

Bastırma sisteminin maliyeti nasıl belirlenir?

Nokta sayısı, seçilen yöntem, su kaynağının mesafesi, iklim ve otomasyonla entegrasyon maliyeti belirler. Bu bilgileri yerleşim planıyla birlikte paylaşırsanız tesis teklifine bastırma kalemini ayrıca ekleriz.

Sonuç

100-300 t/s bir agrega hattında toz bastırma, tek bir cihaz satın almakla bitmez. Toprağı ızgarada ayırmak, kayaca uygun kırıcıyı seçmek ve besleme hızını sabit tutmak tozu baştan azaltır. Geriye kalanı noktaya göre su, kuru sis, muhafaza ya da filtre ile bastırırsınız. 1976'dan beri kırma eleme tesisi üreten ekibimiz, malzeme numunenizi ve saha planınızı görerek modeli ve bastırma noktalarını birlikte çıkarır; tüm makineler ISO 9001 ve CE belgelidir. Kapasite, malzeme ve saha bilgilerinizle teklif için bize ulaşın.

Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü

Yazar
Selin Yıldız
Saha uygulamaları, bakım ve makine kontrolü · General Makina

İlgili İçerik

Mobil Konkasör Tesislerinde Otomasyon ve Uzaktan İzleme Sistemleri
TESİS VERİMLİLİĞİ

Mobil Konkasör Tesislerinde Otomasyon ve Uzaktan İzleme Sistemleri

Mobil kırma-eleme tesisinde otomasyon, uzaktan kumanda ve uzaktan izleme ayrı katmanlardır; sıralı kalkış, kilitleme ve akıma bağlı…

Kiralık mı Satılık mı? Şantiyeler İçin Mobil Konkasör Maliyet Karşılaştırması
YATIRIM VE MALİYET

Kiralık mı Satılık mı? Şantiyeler İçin Mobil Konkasör Maliyet Karşılaştırması

Kiralık mobil konkasör kısa ve tek seferlik işte kolay görünse de yıllık kırma ayı arttıkça kira, sahiplik maliyetini hızla geçer. …

Sert Kayalar ve Madenler İçin En Etkili Kırma Tesisleri: Çeneli ve Darbeli Konkasör Karşılaştırması
MADEN MÜHENDİSLİĞİ

Sert Kayalar ve Madenler İçin En Etkili Kırma Tesisleri: Çeneli ve Darbeli Konkasör Karşılaştırması

Bazalt, granit ve cevher gibi aşındırıcı malzemede çeneli primer + konik sekonder metal tüketimini kontrol altında tutar; kireçtaşı…

Konkasör Tesisinde Ton Başı Maliyet Nasıl Düşürülür?
YATIRIM VE MALİYET

Konkasör Tesisinde Ton Başı Maliyet Nasıl Düşürülür?

200-300 t/s agrega tesisinde ton başı maliyet, toplam giderin satılabilir tona bölünmesiyle bulunur ve en büyük kazanç çoğu zaman p…