Cezayir'de Demiryolu Balastı Üreten Konkasör Tesisi

Cezayir'de bir demiryolu kesiminin taş ihtiyacı konuşulurken soru çoğu zaman "kaç ton?" diye başlar; oysa balast işinde belirleyici olan, o tonajın ne kadarının şartnameye uyan iri ve köşeli taş olarak stoğa girdiğidir. Saatte 200-300 ton besleme kapasitesi olan bir tesis, yanlış kırıcı sırasıyla kurulursa bunun büyük bölümünü balast yerine ince malzemeye çevirebilir. Bu yazıda Akdeniz kıyısındaki ocaklardan Yüksek Platolara uzanan coğrafyada balast üretecek bir hattı; kayaç seçimi, kırıcı kademeleri, gerçek model kombinasyonları ve saha koşulları üzerinden ele alıyoruz. Tüm teknik değerler ürün sayfalarımızdaki tablolardandır.
Şartname önce gelir: balast hattının kabul ölçütleri
Balastın tane aralığı, aşınma ve darbe direnci, yassılık sınırı ve ince madde oranı, hattı yapan idarenin teknik şartnamesinde tanımlanır. Cezayir'deki demiryolu yatırımlarında da bu değerler proje bazında belirlenir; makine seçimine geçmeden önce ihale dosyasındaki balast şartnamesini ve deney yöntemlerini elde etmenizi öneriyoruz. Tesis tasarımını değiştiren başlıklar şunlardır:
- Hedef fraksiyon: Balast, beton agregasından çok daha iri ve dar bir bantta istenir. Elek katları ve tel açıklıkları bu banda göre baştan belirlenmelidir.
- Kırık yüzey ve kübiklik: Taneler traversin altında birbirine kenetlenerek yük taşır; yuvarlak ya da yassı taneler bu kenetlenmeyi zayıflatır.
- Temizlik: Toz ve ince tane drenajı bozar. Balast yığına temiz girmeli, yükleme sırasında da kirlenmemelidir.
- Kaya dayanımı: Laboratuvar aşınma ve darbe deneylerinden geçemeyen bir kaya, hangi kırıcıyla işlenirse işlensin balast olmaz.
Bu dört ölçütün tesis tarafındaki karşılığı nettir: Az sayıda kademe, kontrollü redüksiyon ve düşük ince üretimi. Agrega ocağında başarı sayılan yüksek redüksiyon, balast hattında çoğu zaman satılamayan ince malzeme demektir.
Tell Atlas'tan Yüksek Platolara kayaç seçimi
Cezayir'in kuzey kuşağında kireçtaşı ve dolomit ocakları yaygındır; kıyıya yakın bazı kesimlerde magmatik ve metamorfik kayaç yüzlekleri, güneyde Hoggar bölgesinde ise kristalen kayaçlar bulunur. Bu çeşitlilik, balast hattının tek bir reçeteyle kurulamayacağı anlamına gelir.
Sert ve yoğun magmatik kayaç (granit, bazalt, andezit türleri) balast için ilk adaydır. Kireçtaşının bir kısmı da şartnamenin aşınma eşiğini karşılayabilir; ancak bu, deney sonucuyla kanıtlanmadan varsayılmamalıdır. Aynı yatağın içinde ayrışmış, çatlaklı ya da killi bantlar da olabilir. Bu yüzden teklif aşamasında ocaktan alınmış temsili numunelerin aşınma, darbe, su emme ve yassılık deney raporlarını istiyoruz. Bu raporlar iki soruyu birden yanıtlar: Ocak balast verebilir mi, verirse hangi kırıcı ailesi ekonomik olur?
Kayanın silis içeriği yüksekse basma prensibiyle çalışan çeneli ve konik kırıcılar aşınma maliyetini düşük tutar. Darbeli kırıcılar ise bu tür kayada parça tüketimini hızla artırır ve balast hattının ana kolunda yer almamalıdır.
Kırıcı kademeleri: çene ve konik omurga, darbeli yan kol
Sert kayada balast üretiminin güvenli yolu, primer çeneli kırıcının ardından sekonder konik kırıcı kullanmaktır. Bu sıra hem metal aşınmasını hem de ince oranını düşük tutar.
Besleme ve primer kademe
Tüvenan, 1100 mm genişliğinde ve 4750 mm uzunluğunda gövdesi olan GNR 110 titreşimli ızgaralı besleyiciye dökülür. Bu model 200-300 t/s kapasitededir, 1500 mm'ye kadar kaya kabul eder ve 2x7,5 kW tahrikle çalışır. Izgaralı bölüm, ocak yüzeyinden gelen toprağı ve ince kısmı kırıcıya uğratmadan ayırır; balast hattında bu, kirli malzemenin balast yığınına hiç ulaşmaması demektir. Primerde GNRK serisi çeneli kırıcı ailesinden GNRK 110 öne çıkar: 1100×850 mm ağız, 110/132 kW motor, 150-225 mm çıkış ayarı ve 200-350 t/s kapasite. Hedef bant 300 t/s'nin üzerine çıkacaksa GNRK 130 (1300×1000 mm, 160 kW, 400-500 t/s) pay bırakır.
Sekonder kademe ve ürün şekli
Balastın kalitesini belirleyen kademe sekonderdir. General konik kırıcı standart astarla 6:1-8:1 redüksiyon yapar, 50-250 mm (bazı konfigürasyonlarda 300 mm) besleme kabul eder ve hidrolik CSS ayarıyla ürün boyutunu hassas biçimde tutar. Balast üretiminde ayar, ürünün büyük kısmı iri bantta kalacak şekilde açık tutulur. Kırıcı ağzı sürekli dolu (choke-feed) çalıştırıldığında taneler birbirine sürtünerek kırılır ve köşeli, kübik şekil kazanır. Konik kırıcının model bazlı kapasite tablosu projeye özel hazırlandığı için büyüklük, deney sonuçları ve hedef elek aralığı birlikte değerlendirilerek seçilir.
Darbeli kırıcının yeri: balast dışı fraksiyonlar
Hiçbir balast hattı yalnız balast üretmez. Elek altına geçen orta ve ince fraksiyonlar alt temel, yol dolgusu ya da beton agregası olarak değerlendirilebilir. Demiryolu kesimlerindeki istinat yapıları, menfezler ve istasyon binaları da agrega ister. Bu ikincil akış, ocağın kayası darbeli kırmaya uygunsa (kireçtaşı, dolomit) ayrı bir kolda işlenebilir.
GNR DMK sekonder darbeli kırıcı serisinde DMK03 modeli 1100×1500 mm rotor, 800 mm maksimum besleme, 250 kW motor ve 250-300 t/s kapasite sunar. Tipik redüksiyonu yaklaşık 10:1'dir. Bu yüksek redüksiyon balast için dezavantaj, beton agregası için avantajdır. Şekil şartı sıkı olan mıcırda GNR K110 kübitzer (1550×1800 mm rotor, 210 mm maksimum besleme, 160 kW, 160-250 t/s) yassı taneleri düzelterek ikinci kolu tamamlar. Granit ve bazalt gibi yüksek silisli kayada bu kol da darbeli yerine konik ya da VSI ile kurulmalıdır.

200-300 t/s için üç gerçek dizilim
Aşağıdaki tablo, başlıktaki kapasite bandını karşılayan konfigürasyonları yalnız ürün tablolarımızdaki değerlerle karşılaştırır. Bilinmeyen ya da projeye özel değerler "—" ile gösterilmiştir.
| Dizilim | Ana makineler | Kapasite | Maks. besleme | Balasta uygunluk |
|---|---|---|---|---|
| A, Sabit çene + konik | GNR 110 besleyici, GNRK 110 çeneli (110/132 kW), konik sekonder, GNR 2060 elek (2000×6000 mm, 18,5 kW) | Primer 200-350 t/s | Çene ağzı 1100×850 mm | Sert kayada en uygun |
| B, İki adet General 944 | Her biri GPJ 90 çeneli + GM430 konik, 1600×5000 mm 3 katlı elek, 550 kVA jeneratör | 2 × 120-180 t/s | 800 mm | Uygun; konik sekonder |
| C, GNR-MC110 | GPJ 110 çeneli + DMK03 darbeli, 2000×6000 mm 4 katlı elek, 750 kVA jeneratör | 200-300 t/s | 900 mm | Yalnız düşük aşındırıcı kayada |
A dizilimi, aynı ocakta uzun yıllar çalışacak ve beton temele oturacak bir sabit kırma eleme hattı olarak planlanır; besleme ağzı ve elek alanı mobil şase sınırlarına takılmaz. B dizilimi, demiryolu güzergâhı boyunca ocak değiştirme ihtimali olan yükleniciye uygundur: General 944 ünitelerinden biri bakımdayken diğeri üretimi sürdürür. C dizilimi tek platformda yüksek kapasite sunar, ancak sekonderi darbeli olduğu için yüksek silisli balast kayasında ana çözüm değildir.

Eleme kurgusu ve balastın temiz kalması
Balastta elek, sınıflandırmanın yanında temizlik görevi de görür. Titreşimli elek serisinde GNR 2060 (2000×6000 mm, 18,5 kW) ve GNR 2460 (2400×6000 mm, 22 kW) bu tonaj için öne çıkan gövdelerdir. Üst kat balast bandının üstünü sekonder kırıcıya geri döndürür, orta kat balastı ayırır, alt katlar ise yan ürünleri sınıflandırır. Her ilave katın kapasiteyi yaklaşık %10 azalttığı hesaba katılmalı, elek gövdesi buna göre bir boy büyük seçilmelidir.
Kuru ve rüzgârlı iç bölgelerde toz hem çalışma ortamını hem ürünü etkiler. Kırıcı çıkışlarında ve transfer noktalarında su spreyli toz bastırma, kapalı bant kapakları ve elek üstü örtüler projeye göre seçilebilecek önlemlerdir. Balast stoğu, ince malzeme yığınlarından uzakta ve rüzgâr yönü dikkate alınarak konumlandırılmalıdır.
Limandan ocağa: Cezayir'de sevkiyat ve saha hazırlığı
İzmir'den çıkan bir hat, Cezayir'in Akdeniz limanlarından birine deniz yoluyla ulaşır; oradan ocağa karayoluyla taşınır. Sabit hatta bu, beton temel projesinin makineyle eşzamanlı hazırlanmasını; mobil ünitelerde ise şase ölçülerinin güzergâhtaki köprü ve virajlarla karşılaştırılmasını gerektirir. Kurulumdan önce netleştirilmesi gerekenler:
- Ocak numunelerinin balast şartnamesine göre deney raporları.
- Hedef balast bandı ve yan ürün listesi (fraksiyonlar ve oranları).
- Enerji kaynağı: şebeke bağlantısı mı, jeneratör mü (mobil ünitelerde 550 veya 750 kVA)?
- Sıcak dönemlerde motor ve hidrolik soğutması, toz filtresi bakım aralıkları.
- Su kaynağı: toz bastırma ve gerekirse balast yıkama için.
- Stok alanı, kamyon ya da vagon yükleme düzeni.
Cezayir'de daha önce teslim ettiğimiz 150 t/s kapasiteli General 01 mobil konkasör projesi ülkeye sevkiyat ve saha devreye alma sürecinde edindiğimiz tecrübenin somut örneğidir. Tüm makinelerimiz ISO 9001 ve CE belgelidir; aşınma parçaları hariç 1 yıl garanti kapsamındadır.
Sık sorulan sorular
Balast için kireçtaşı ocağı kullanılabilir mi?
Ancak kaya, şartnamedeki aşınma ve darbe deneylerini geçerse. Geçemeyen kireçtaşı ocağı alt temel ve beton agregası için değerlendirilir; balast için sert magmatik kayaçlı bir ocak aranır.
Neden sekonderde darbeli kırıcı önermiyorsunuz?
Darbeli kırıcının yaklaşık 10:1 redüksiyonu ince oranını artırır; yüksek silisli kayada aşınma parçası tüketimi de hızlanır. Konik kırıcı, kontrollü redüksiyon ve basma prensibiyle balast bandını daha verimli üretir.
Tek bir mobil tesisle 300 t/s balast mümkün mü?
GNR-MC110 200-300 t/s kapasitededir ama sekonderi darbelidir. Sert kayada konik sekonderli iki General 944 ünitesi (her biri 120-180 t/s) daha uygun bir mobil çözümdür.
Fiyat ve teslimatı ne belirler?
Konfigürasyon (sabit ya da mobil), kırıcı büyüklükleri, elek kat sayısı, enerji kaynağı, toz bastırma kapsamı ve sevkiyat şekli. Bu bilgilerle projeye özel teklif hazırlıyoruz.
Sonuç ve teklif
Cezayir'de balast üretecek bir hat, önce kaya deneyleriyle, sonra çene + konik omurgasıyla, en son da elek ve toz önlemleriyle doğru kurulur. Darbeli kırıcılar bu hatta yan ürün koluna aittir. Ocağınızın deney raporlarını, hedef balast bandını ve saha bilgilerini iletişim sayfamızdan gönderin; 200-300 t/s hedefinize uygun konfigürasyonu ve teklifi hazırlayalım.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




