BAE'de Kırma Kum ve Mıcır Üreten Kırma Eleme Hattı

Birleşik Arap Emirlikleri'nde bir hazır beton santrali ya da yol yüklenicisi ocaktan iki ürünü birlikte ister: beton kumu yerine geçecek kırma kum ve farklı boylarda mıcır (Körfez'de çoğu zaman İngilizce "chippings" diye anılır). Bu iki ürün aynı kayadan, aynı hattan çıkar ama birbirinin payından yer. Kum oranını yükseltmek için tersiyer kademeyi sıkarsanız 12-19 mm mıcır azalır; mıcıra öncelik verirseniz kum stoğu erir. Bu yazıda saatte 200-300 ton besleme alan bir kırma eleme hattının BAE ocaklarında bu dengeyi nasıl kurduğunu, hangi gerçek modellerle kurulabileceğini ve sahada nelere bakılacağını anlatıyoruz.
Yazıdaki bütün model ve kapasite değerleri ürün kataloğumuzdan alınmıştır. Emirlikler'deki belirli bir ocak, ihale ya da şartname hakkında bilgi vermiyoruz. Ürün gradasyonu ve kum kalitesi için geçerli sınırları projenin danışmanından, ilgili belediye ya da yol idaresinin şartnamesinden teyit edin.
Kum ve mıcır aynı hattan çıkınca ürün oranı nasıl yönetilir
Bir kırma eleme hattında son ürün yüzdeleri tesadüf değildir. Primer kırıcının ağız ayarı, ikinci kademenin kapalı ağız açıklığı ve son kademenin rotor hızı birlikte, besleme tonajının ne kadarının 0-5 mm'ye, ne kadarının iri fraksiyonlara düşeceğini belirler. Eleğin göz açıklıkları da bu tabloyu son kez düzenler.
Kum payını büyüten ayarlar
Elek üstünde kalan 5-12 ve 12-19 mm'nin bir kısmını konveyörle son kademeye geri göndermek, kum oranını yükseltmenin en doğrudan yoludur. Darbeli tersiyer kırıcıda rotor hızını artırmak ve kırma plakası aralığını daraltmak aynı yöne çalışır. VSI'da ise rotor çevresel hızı ve kaskad (by-pass) oranı ayarlanır: by-pass açıldıkça kübik şekil korunur ama kum verimi düşer.
Mıcırın tane şeklini koruyan ayarlar
Yol ve beton mıcırında yassı ve uzun tane istenmez. Konik ya da darbeli ikinci kademenin sürekli dolu (choke-feed) beslenmesi, taneler arası kırılmayı artırır ve şekli düzeltir. Kırıcıyı yarı boş çalıştırmak hem kumu azaltır hem de mıcırı yassılaştırır. Bu yüzden besleyici debisi ile kırıcı kapasitesi arasındaki uyum, ürün oranını elek kadar etkiler.
Varsayımsal bir örnek: 250 t/s beslemenin yaklaşık üçte birinin 0-5 mm olarak çıkması isteniyor ve ilk geçişte bu oran beşte birde kalıyor. Aradaki farkı kapatmak için geri dönen elek üstü malzeme son kademeye ek yük olarak biner. Bu ek tonaj, son kademe makinesi seçilirken nominal beslemenin üzerine eklenmelidir. Formül basittir: son kademe yükü = birinci geçişte gelen elek altı dışı malzeme + geri döndürülen malzeme.
Hacer Dağları ocaklarında kayaç kırıcıyı seçer
Emirlikler'de agrega ocaklarının önemli bir bölümü Fujairah ve Ras Al Khaimah'ta, Hacer Dağları'nın eteklerinde yer alır. Bu kuşakta gabro ve diğer ofiyolitik sert kayaçlar ile kireçtaşı ocakları birlikte bulunur. İki kayaç grubu kırıcıya çok farklı davranır, bu yüzden aynı kapasite için iki ayrı hat kurgusu gerekir.
Gabro gibi sert ve aşındırıcı kayaçta darbe prensibiyle kıran makineler parça tüketimini hızla artırır. Burada primerde sıkıştırarak kıran çeneli kırıcı, ikinci kademede konik kırıcı ve son kademede rock-on-rock modunda çalışan VSI daha ekonomik bir zincir kurar. Kireçtaşında ise tablo tersine döner: primer darbeli kırıcı tek kademede yüksek redüksiyon verir, tersiyer darbeli kırıcı da kumu ve ince mıcırı düşük maliyetle üretir.
Ocağın tam olarak hangi gruba girdiğini numune kararlaştırır. Silis oranı ve aşındırıcılık testi yapılmadan model seçmek, ilk aşınma parçası değişiminde pahalı bir sürprize dönüşür. Teklif aşamasında birkaç kilogramlık temsilî numune göndermenizi öneririz.
200-300 t/s için gerçek model eşleştirmesi
Aşağıdaki tablo, 200-300 t/s besleme bandını karşılayan katalog modellerini kademe kademe gösterir. Konik kırıcının model bazlı kapasite değerleri projeye özel verildiği için tabloda boş bırakılmıştır.
| Kademe | Model | Kapasite (t/s) | Besleme (mm) | Güç |
|---|---|---|---|---|
| Besleme | GNR 110 grizzly besleyici | 200-300 | 1500'e kadar | 2×7,5 kW |
| Primer (sert kayaç) | GNRK 110 çeneli kırıcı | 200-350 | Ağız 1100×850 | 110/132 kW |
| Primer (kireçtaşı) | GNR PDK02 darbeli kırıcı | 200-300 | 900 | 200 kW |
| Sekonder (sert kayaç) | General konik kırıcı | — | 50-250 | 90-500 kW aralığı |
| Tersiyer (kireçtaşı) | GNR 150 tersiyer kırıcı | 200-300 | 150 | 250 kW |
| Kum kademesi (sert kayaç) | GNR 900 VSI | 80-210 | 50-55 | 2×200 kW |
| Eleme | GNR 2060 dairesel elek | — | — | 18,5 kW |
| Lastikli seçenek | General 02 | 250-300 | 1000 | 660 kVA |
| Lastikli kum ünitesi | GNR-MVSI 900 | 90-180 | 50 | 850 kVA |
Sabit hat kurgusu
Uzun süre aynı ocakta çalışacak bir yatırım için sabit kırma eleme hatları daha fazla elek katı ve daha geniş stok düzeni sağlar. Gabro ocağında GNR 110 besleyici, GNRK 110 çeneli kırıcı, konik kırıcı ve GNR 900 VSI ile kurulan zincir, son kademede 80-210 t/s işler. Kum hedefi bu değerin üzerine çıkıyorsa VSI kademesi iki üniteye bölünür ya da elek üstünün bir kısmı doğrudan mıcır stoğuna ayrılır. Kireçtaşı ocağında PDK02 ile GNR 150 tersiyer kırıcı eşleşmesi, 200-300 t/s bandında tek hat üzerinde iki kademeyle sonuç verir.
Lastikli kurgu
Ocak ruhsatı kısa süreliyse ya da hat bir proje bittikten sonra başka emirliğe taşınacaksa lastikli mobil kırma eleme tesisleri öne çıkar. General 02 250-300 t/s ile 0-5, 5-12, 12-19 ve 19-40 mm fraksiyonlarını 2000×5000 mm, 4 katlı eleğinde ayırır. Sert kayaçta kum payını artırmak için arkasına GNR-MVSI 900 eklenir. Bu ünite 0-3, 3-5 ve 5-12 mm ürün verir. General 02 primerde darbeli kırıcı kullandığı için gabro gibi çok aşındırıcı kayaçta parça tüketimi numuneyle birlikte ayrıca değerlendirilmelidir.

Fotoğraftaki iki makine: tersiyer darbeli ve VSI farkı
Kapak fotoğrafındaki GTK-650-H tersiyer kırıcı ile yukarıdaki dik milli kırıcı aynı işi farklı fizikle yapar. Tersiyer darbeli kırıcıda yatay rotor malzemeye vurur ve kırma plakalarına fırlatır. 150 mm'ye kadar besleme kabul eder, kireçtaşında kum ve ince mıcırı birlikte üretir. Aşındırıcılığı düşük kayaçta ton başına parça maliyeti makul kalır.
GNR serisi VSI dikey rotorla malzemeyi hızlandırır ve onu kendi kaya yatağına ya da örse çarptırır. Beslemesi küçüktür (GNR 900'de 50-55 mm), bu yüzden konik kırıcının arkasında yer alır. Rock-on-rock modunda metal aşınması azaldığı için gabro, bazalt ve dere çakılı gibi silisli malzemede tercih edilir. Kum tanesinin kübikliği beton karışımında su ihtiyacını etkilediğinden, Emirlikler'de beton üreticileri bu kademeye ayrıca dikkat eder.

Sıcak, tozlu ve suyu sınırlı ocakta işletme
Yaz aylarında Emirlikler'de öğle saatlerinde ekipman ve personel aynı anda zorlanır. Bu koşulda vardiya planı, motor ve redüktör soğutması, hidrolik yağ sıcaklığı ve hava filtresi değişim aralığı işletme talimatına yazılmalıdır. Lastikli tesislerde jeneratörün havalandırma yönü ve toz emişi, kurulum yeri seçilirken rüzgâr yönüyle birlikte düşünülür.
Kırma kumda ince toz oranı, kumun betonda kabul görmesini belirleyen ölçütlerden biridir. Su kısıtlıysa önce kuru eleme ve hava ile ince ayırma seçenekleri değerlendirilir. Yıkama gerekiyorsa GNR helezon yıkayıcı 0-50 mm beslemeyle 50-250 t/s kapasitede çalışır; buna su geri kazanımı ve çökeltme havuzu planı eşlik etmelidir. Konveyör aktarma noktalarında toz bastırma, bant kapakları ve elek çevresinde muhafaza, projeye göre seçilebilecek önlemlerdir.
Nakliye tarafında makineler Türkiye'den deniz yoluyla Jebel Ali ya da Khalifa gibi limanlara, oradan karayoluyla ocağa ulaşır. Sabit hatta beton temel projesi, lastikli hatta ise kurulum alanının zemin taşıma durumu önceden netleştirilmelidir.
Teklif istemeden önce toplanacak bilgiler
- Ocak konumu (emirlik ve yaklaşık bölge) ve kayaç türü; mümkünse temsilî numune.
- Saatlik besleme hedefi ve günlük çalışma saati.
- Kum ve mıcır için istenen fraksiyonlar ile her birinin yaklaşık satış payı.
- Kum için şartnamede geçen ince madde ve tane şekli sınırları.
- Enerji kaynağı: şebeke bağlantısı mı, jeneratör mü.
- Su erişimi ve yıkama yapılıp yapılmayacağı.
- Ruhsat süresi ve hattın ileride taşınma ihtimali.
Sık sorulan sorular
Tek hatla hem kum hem mıcır üretilebilir mi?
Evet. Elek katları ve geri dönüş konveyörü doğru kurgulanırsa aynı hat 0-5 mm kum ile 5-12, 12-19 ve 19-40 mm mıcırı birlikte üretir. Ürün oranı tersiyer kademe ayarı ve geri dönüş miktarıyla değiştirilir.
Gabro için tersiyer darbeli kırıcı uygun mu?
Kırar, ancak silisli ve aşındırıcı kayaçta parça tüketimi yükselir. Bu tür kayaçta son kademede VSI'ı rock-on-rock modunda çalıştırmak daha ekonomiktir. Karar numune testinden sonra verilmelidir.
Garanti ve belgeler nelerdir?
Makinelerimiz ISO 9001 ve CE belgeli üretilir ve aşınma parçaları hariç 1 yıl garantilidir. İzmir'de 1976'dan beri üretim yapıyoruz ve Orta Doğu ihracat bölgelerimiz arasında yer alıyor.
Fiyatı neler belirler?
Kademe sayısı, kırıcı tipleri, elek katı, lastikli ya da sabit tercih, yıkama ünitesi, jeneratör ihtiyacı ve nakliye kapsamı fiyatı belirler. Bu bilgilerle hazırlanan teklif projeye özel olur.
Sonuç
BAE'de 200-300 t/s kırma kum ve mıcır hattının başarısı, iki ürün arasındaki oranın baştan belirlenmesine ve kırıcıların ocak kayacına göre seçilmesine bağlıdır. Kireçtaşında darbeli zincir, gabroda çeneli, konik ve VSI zinciri öne çıkar. Numune, fraksiyon listesi ve saha bilgilerinizi iletişim sayfamızdan gönderin; mühendislerimiz modeli ve hat yerleşimini sizinle birlikte netleştirsin.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




