Angola'da Beton Agregası İçin Mobil Yıkama Eleme Tesisi

Angola'da beton santraline agrega veren bir ocakta işi zorlaştıran şey çoğu zaman taşın sertliği değil, taşa yapışmış kildir. Kwanza ve Bengo gibi nehirlerin yataklarından çıkan çakıl, kıyı kuşağındaki kum ve iç platodaki granit ocaklarının ince malzemesi sıklıkla kırmızı lateritik toprakla karışık gelir. Bu malzeme kuru elekten geçtiğinde fraksiyonlar doğru boyda görünür, fakat kum eşdeğeri düşük kalır ve betonun su ihtiyacı artar. Saatte 100-200 tonluk bir beton agregası hattında kırıcıyı, yıkamalı eleği ve helezonu aynı akışa yerleştirmek bu nedenle tasarımın çıkış noktasıdır. Aşağıda Angola sahalarında görülen malzeme tiplerine göre gerçek modellerle kurulabilecek düzenleri, su devresini ve sevkiyat hazırlığını anlatıyoruz.
Angola'da agrega kaynakları ve taşıdıkları kirlilik
Nehir yataklarındaki çakıl ve kum
Kwanza, Bengo ve Catumbela gibi nehirlerin taşkın düzlüklerinde yuvarlak çakıl ile orta-kaba kum bir arada bulunur. Tane dağılımı beton için çoğu zaman elverişlidir; sorun yağmur mevsiminde yatağa taşınan kil ve organik maddedir. Kil, çakılın yüzeyine ince bir kabuk halinde yapışır ya da topak olarak kumun içinde kalır. Kabuk, çimento hamurunun taneye tutunmasını zayıflatır. Topak ise betonda zayıf bir nokta bırakır. Yatakta 60 mm'yi aşan iri çakıl da vardır ve olduğu gibi kullanılamaz; kırılıp beton fraksiyonuna indirilmesi gerekir. Yıkama hattının önüne çeneli kırıcı koymayı mantıklı kılan budur.
Kıyı kuşağında kum ve kalker
Luanda ile Benguela arasındaki kıyı havzasında tortul kayaçlar, kalker ve kumtaşı ağırlıktadır. Kıyıya yakın kum ocaklarında ince kum oranı yüksek olabilir; deniz suyunun etkilediği yerlerde klorür kontrolü ayrıca gündeme gelir. Yıkama klorürü düşürmeye yardım eder, ancak betonarme için geçerli sınır değer proje şartnamesinden okunmalı ve yıkanmış numune laboratuvarda yeniden test edilmelidir.
İç platoda granit ve gnays ocakları
Huambo, Malanje ve Huíla gibi iç bölgelerde kristalen temel kayaçları, yani granit ve gnays yaygındır. Kırma taşın kendisi sağlamdır, ama dekapajdan sonra bile üst basamaklardan gelen tüvenana lateritik toprak karışır. Kırıcıdan çıkan 0-5 mm kırma kum bu toprağı ve kırma tozunu birlikte taşır. Burada çözüm kumu bir helezondan geçirmektir: kil ve silt taşma suyuyla ayrılır, temiz kum deşarj ucundan çıkar.
Numune analizi yapılmadan akış şeması çizilmez
Yıkama hattının boyutunu hedef tonaj kadar malzemedeki ince ve kil yükü belirler. Angola'daki bir ocak için teklif istemeden önce farklı basamaklardan ve farklı derinliklerden alınmış, temsil gücü olan numunelerle aşağıdaki bilgileri hazırlamak yanlış makine seçimini baştan önler.
- Elek analizinde 0-5, 5-20, 20-60 mm ve 60 mm üstü oranları ayrı ayrı görülmeli; 60 mm üstü oran kırıcı ihtiyacını gösterir.
- Kum Eşdeğeri (SE) ve Metilen Mavisi (MBV) değerleri kilin miktarını ve davranışını ortaya koyar.
- En büyük blok boyutu ile kayaç tipi (granit, gnays, kalker ya da yuvarlak nehir çakılı) yazılmalı.
- Beton santralinin istediği fraksiyonlar ve kumda kabul edilen nem aralığı belirtilmeli.
- Su kaynağının türü (nehir, kuyu ya da depolama havuzu) ve atık çamurun bırakılacağı alan netleşmeli.
- Sahada şebeke hattı olup olmadığı, yoksa tesisin tamamen jeneratörle mi besleneceği bildirilmeli.
SE değeri düşük ama MBV değeri de düşük çıkan bir kum, ince oranının yüksek olduğunu fakat bu incenin büyük ölçüde aktif olmayan silt ve kırma tozu olduğunu gösterir; helezon bu malzemede iyi sonuç verir. MBV yüksekse kil aktiftir, suda kolay dağılmaz ve taneye yapışır. Bu ayrım, Angola'nın lateritik topraklarında hattın başına ayrıca kütüklü yıkayıcı koyup koymamaya karar verdirir.
100-200 t/s bandına giren modeller
Başlıktaki 100-200 t/s aralığını tek bir makine baştan sona karşılamaz. Kırma, yıkama ve elemeyi tek şasede yapan Mobil 90 bandın alt yarısını üstlenir; üst yarıya çıkmak için ikinci bir yıkama ünitesi ya da ayrı bir kırma hattı eklenir. Tablodaki değerler ürün sayfalarındaki verilerdir.
| Ünite | Görevi | Kapasite (t/s) | Besleme (mm) | Ağırlık (kg) | Enerji / motor |
|---|---|---|---|---|---|
| Mobil 90 | Çeneli kırma, yıkamalı eleme, çiftli helezon | 90-150 | 800 | 45.000 | 350 kVA jeneratör |
| GNR YM1650 | Yıkamalı eleme ve helezon | 120-180 | 0-100 | 21.000 | Şebeke veya jeneratör |
| GNR YM1240 | Yıkamalı eleme ve helezon | 60-100 | 0-100 | 18.000 | Şebeke veya jeneratör |
| Kütüklü yıkayıcı | Sert ve plastik kili parçalama | 50-250 | 0-200 | — | — |
| Çiftli helezon GNR 800 | Kum yıkama ve kısmi susuzlaştırma | 50-250 (seri aralığı) | 0-50 | — | 2×11 kW |
Mobil 90'ın 1600×5000 mm ölçülü, 3/4 katlı yıkamalı eleği ve 600×6000 mm çiftli helezonu 0-5, 5-20 ve 20-60 mm fraksiyonlarını tek geçişte verir. GPJ 90 çeneli primer 800 mm'ye kadar blok kabul ettiği için nehir yatağından çıkan iri çakılı ayrı bir kırma sahasına taşımaya gerek kalmaz. YM serisi ise 0-100 mm besleme alır; bu üniteler ya önceden boyutlandırılmış malzemeyle ya da bir kırma hattının arkasında çalışır.
Malzemeye göre hat düzeni
Az killi nehir çakılı: tek Mobil 90
Kumlu ve kili kolay dağılan bir çakıl yatağında Mobil 90 tek başına yeterlidir. Loder tüvenanı titreşimli besleyicili kaya haznesine döker, GPJ 90 iri çakılı kırar, yıkamalı elek fraksiyonları hem yıkar hem ayırır, çiftli helezon 0-5 mm kumu suya kaçırmadan toplar. Malzemede 60 mm üstü oran düşükse çeneli kırıcı hafif yüklenir ve üretim 90-150 t/s aralığının üst tarafına yaklaşır. İri oran arttıkça belirleyici olan kırıcıdır.
200 t/s'ye yaklaşmak: Mobil 90 ile YM1240 yan yana
Talep 150 t/s'yi geçtiğinde ikinci bir yıkama ünitesi eklemek, tek ve büyük bir hatta geçmekten daha esnektir. Mobil 90 iri malzemeyi kırarak kendi hattında yıkar; ocaktaki 0-100 mm'lik doğal kum-çakıl ise ayrı bir loderle GNR YM1240'a beslenir. İki ünitenin katalog aralıklarının toplamı 150-250 t/s eder. Biri bakımdayken diğerinin üretime devam etmesi, yedek parçanın denizyoluyla geldiği bir ülkede santrali tamamen durdurmamanın pratik yoludur.
Granit ocağında kırma kumunu temizlemek: kırma hattının arkasında YM1650
İç bölgelerdeki granit ve gnays ocaklarında kırma işini çeneli primer ve konik ya da darbeli sekonder taşıyan lastikli bir hat yapar; model seçimi taşın aşındırıcılığına göre lastikli mobil kırma eleme tesisleri arasından belirlenir. Bu hattın 0-5 ve 5-20 mm çıkışı lateritik toprakla kirliyse arkasına bir GNR YM1650 eklenir. YM1650'nin 120-180 t/s kapasitesi ve 0-100 mm beslemesi, kırma hattının ürününü doğrudan almaya uygundur.
Sert kil topakları: kütüklü yıkayıcıyı öne almak
Bazı yataklarda lateritik kil çakılla birlikte sert topaklar halinde çıkar. Bu topaklar yıkamalı elekte dağılmaz, ürün stokuna geçer ve betonda çamur cebi olarak kalır. Böyle malzemede hattın başına 0-200 mm besleme kabul eden bir kütüklü yıkayıcı konur. Ters yönde dönen iki şaft üzerindeki mangan alaşımlı kürekler topağı ovalayarak parçalar, ardından malzeme yıkamalı eleğe ve helezona gider. Kütüklü yıkayıcının 50-250 t/s aralığı bu hattın tamamını karşılar.

Su devresi, çamur ve yağmur mevsimi
Helezon yıkayıcının su ihtiyacı malzemedeki silt miktarıyla birlikte artar; ürün sayfasındaki mertebe her t/s silt için yaklaşık 190 L/dk'dır. Varsayımsal bir örnek verelim: 150 t/s beslemede silt oranı %6 ise silt yükü 9 t/s olur ve helezon için 9 × 190, yani yaklaşık 1.710 L/dk su mertebesi çıkar. Yıkamalı elek nozullarının suyu buna ayrıca eklenir. Angola'daki sahada ilk iş bu yüzden nehirden ya da kuyudan çekilebilecek debiyi ölçmek ve geri dönüş havuzlarını planlamaktır.
Kapalı devrede taşma suyu çökeltme havuzlarına alınır, silt dibe çöker, durulan su pompayla yeniden yıkamaya döner. Havuzlar seri dizilir ve dolan havuzu boşaltmak için ekskavatörün yanaşabileceği bir rampa bırakılır. Kütüklü yıkayıcıda su devir-daim düzeniyle yaklaşık %95 geri kazanım verisi bulunur; kayıp kısım kumun nemiyle ve havuz yüzeyinden buharlaşmayla gider.
Yağmur mevsiminde nehir yatağındaki ocak su altında kalabilir, havuzlar taşabilir. Mobil tesisin avantajı burada görülür: şase daha yüksek bir kota çekilir, kuru mevsimde stoklanan tüvenan yağışlı aylarda işlenir. Havuz kenarlarına taşkın seddesi yapmak ve çamurun nehre dönmesini engellemek çevre izinlerinde de sorulacak bir konudur; yerel gereklilikler ilgili idareden teyit edilmelidir.
Helezon çıkışında kum nemi tipik olarak %15-30'dur. Beton santraline giren kumun nemi sürekli değişirse su-çimento oranı da kayar. Daha kararlı nem için zincire hidrosiklon ve susuzlaştırma eleği eklenir; nem %8-20 bandına iner ve hidrosiklon, taşma suyuyla kaçacak ince kumun bir kısmını geri kazanır.

Limandan sahaya sevkiyat ve enerji
Türkiye'den gönderilen ekipman Angola'ya Luanda ya da Lobito limanından girip sahaya karayoluyla çekilebilir. Mobil 90'ın ölçüsü 3600 × 15700 × 4500 mm, ağırlığı 45.000 kg'dır ve 3 dingilli lastikli şase üzerindedir. YM1650'nin yükleme ölçüsü 4200 × 13600 × 4500 mm, ağırlığı 21.000 kg; YM1240'ın ölçüsü 4200 × 10800 × 4500 mm, ağırlığı 18.000 kg'dır. Genişliği 4 metreyi aşan yükler için güzergâhtaki köprüler, dar geçitler ve özel taşıma izinleri nakliyeciyle önceden kontrol edilmelidir.
Kentlerden uzak ocaklarda şebeke hattı çoğu zaman yoktur ya da kesintilidir. Mobil 90 için ürün verisi 350 kVA jeneratördür. YM serisi şebekeden ya da jeneratörden beslenebilir; jeneratör gücü pompalar, helezon ve elek motorlarının toplamına göre projede hesaplanır. Tozlu kuru mevsimde jeneratörün hava filtresi ve radyatörü, yağışlı dönemde ise elektrik panosunun nemden korunması bakım planına yazılmalıdır.
Garanti 1 yıldır ve aşınma parçalarını kapsamaz. Çene plakaları, helezon kanat segmentleri ve elek telleri gibi parçaların ilk yedek setini makineyle aynı sevkiyata koymak, limana uzak bir sahada üretimi bekletmemenin en sade yoludur.
Sık sorulan sorular
Angola'daki nehir kumunu kırıcı olmadan yıkamak yeterli mi?
Malzemenin tamamı 100 mm'nin altındaysa ve tane dağılımı uygunsa GNR YM1240 ya da YM1650 kırıcısız çalışabilir. Yatakta iri çakıl varsa onu atmak yerine kırıp 5-20 ve 20-60 mm fraksiyonuna çevirmek için Mobil 90 gibi çeneli kırıcılı bir ünite gerekir.
Laterit karışmış malzeme bu hatta temizlenir mi?
Dağılan, kumlu laterit yıkamalı elek ve helezonla ayrılır. Sert ve plastik topaklar varsa kütüklü yıkayıcı gerekir. Hangisinin yeteceğini SE ve MBV testleri ile numunenin suda bekletildiğinde nasıl dağıldığı gösterir.
Makineler hangi belgelerle gelir, garanti nedir?
Üretim ISO 9001 kalite sistemine göre yapılır ve makineler CE belgelidir. Garanti 1 yıldır; aşınma parçaları kapsam dışındadır.
Tesisin bedelini neler belirler?
Kırıcı olup olmaması, yıkama ünitesi sayısı, kütüklü yıkayıcı ihtiyacı, hidrosiklon ve susuzlaştırma eleği, jeneratör, stok bandı sayısı ve navlun belirler. Numune verileriyle birlikte yazdığınızda projeye özel teklif hazırlanır.
Son değerlendirme
Angola'da beton agregası hattının biçimini kil belirler. Az killi nehir çakılında tek Mobil 90, 200 t/s'ye yaklaşan talepte Mobil 90 ile YM1240, granit ocağında kırma hattının arkasında YM1650, sert lateritik topakta ise başta kütüklü yıkayıcı olan bir düzen öne çıkar. Diğer seçenekler için mobil kum yıkama ve eleme tesisleri ile kum yıkama helezonu ve maden yıkayıcı sayfalarına bakabilirsiniz. Elek analizini, SE ve MBV sonuçlarını, su kaynağını ve hedef fraksiyonları iletişim sayfamızdan gönderin; sahanıza uygun konfigürasyonu ve teklifi hazırlayalım.
Teknik terimlerin açıklamaları: Terimler Sözlüğü




